श्याम रंगीला यांच्या बे-खबर या मालिकेतील २० व्या भागात भारतीय राजकारण, समाज आणि सरकारी योजनांमधील विसंगतींवर अतिशय मार्मिक आणि उपहासात्मक शैलीत भाष्य करण्यात आले आहे. हा भाग केवळ माहिती देत नाही, तर देशातील सद्यस्थितीवर एक तिरकस कटाक्ष टाकतो.
मोदींचा विक्रम आणि नेहरूंचा दोष
कार्यक्रमाची सुरुवात पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या एका ऐतिहासिक कामगिरीच्या अभिनंदनाने होते. मोदीजी हे देशातील सर्वात प्रदीर्घ काळ निवडून आलेले पंतप्रधान ठरले आहेत [१]. मात्र, रंगीला या यशाचे श्रेय देतानाही एक उपहासात्मक वळण घेतात. ते म्हणतात की, मोदीजींनी हा विक्रम प्रस्थापित केला यात खरं तर पंडित नेहरूंनी केलेली चूक कारणीभूत आहे. जर नेहरू इतका काळ पंतप्रधान राहिले नसते, तर मोदीजींना कोणाचा विक्रम मोडायचा हा प्रश्न पडला असता [१]. नेहरूंच्या नावावर सतत टीका करत करत मोदीजींनी शेवटी नेहरूंनाही मागे टाकले आहे, त्यामुळे आता खऱ्या अर्थाने नेहरू आहेत तरच (विक्रम मोडणे) मुमकिन आहे असे म्हणता येईल.
पत्रकार परिषद विरुद्ध परदेश दौरे: वेळेचे व्यवस्थापन
नेहरू आणि मोदी यांच्या कार्यकाळाची तुलना करताना रंगीला यांनी एका महत्त्वपूर्ण मुद्द्याला स्पर्श केला आहे, तो म्हणजे पत्रकार परिषद. त्यांच्या मते, नेहरूंनी आपल्या ४३९८ दिवसांच्या कार्यकाळात ७५ वेळा पत्रकार परिषदा घेऊन देशाचा अमूल्य वेळ वाया घालवला. एका प्रेस कॉन्फरन्सला ५ तास लागतात असे गृहीत धरले, तर नेहरूंनी आयुष्यातील ३७५ तास म्हणजेच सुमारे ३८ दिवस फक्त पत्रकारांच्या प्रश्नांना उत्तरे देण्यात ‘वाया’ घालवले. याउलट, मोदीजींनी गेल्या १२ वर्षांत एकही पत्रकार परिषद न घेऊन देशाच्या वेळेचा सदुपयोग केला आहे. हा वाचवलेला वेळ मोदीजींनी परदेश दौरे करून विविध देशांशी संबंध सुधारण्यासाठी वापरला, जो खऱ्या अर्थाने एक मास्टरस्ट्रोक आहे. सुधीर चौधरी यांच्या दृष्टीकोनातून विश्लेषण केल्यास, पत्रकार परिषद न घेणे ही कशी देशहिताची गोष्ट आहे, हे रंगीला यांनी उपरोधिकपणे मांडले आहे.
महागाई आणि उज्ज्वला योजनेतील घट
देशात दररोज नवनवीन उपलब्धी येत असल्याने लोकांनी महागाईवर चर्चा करणेच सोडून दिले आहे. घरगुती गॅस सिलेंडरच्या किमती वाढत असतानाच, उज्ज्वला योजनेत एक मोठा बदल झाला आहे. आधी या योजनेतंर्गत ९ सिलेंडर मिळत होते, पण आता ती संख्या कमी करून ४ वर आणली आहे. रंगीला यावर उपहासाने म्हणतात की, काहीतरी कमी झाले याचाही आपण सकारात्मक विचार केला पाहिजे. महागाई वाढत असतानाही लोक नवीन गोष्टींमध्ये आनंद शोधण्यात मग्न आहेत.
श्रावस्तीची ‘चमत्कारी’ गाय आणि मानवी अंधश्रद्धा
उत्तर प्रदेशातील श्रावस्ती जिल्ह्यातील एक विचित्र पण बोलकी घटना रंगीला यांनी मांडली आहे. तिथे एका गाईला ताप आल्यामुळे ती शेतात गोल-गोल फिरू लागली. तिची ही कृती पाहून लोकांनी तिथे गर्दी केली आणि तिची पूजा सुरू केली. बेरोजगारी आणि महागाईच्या काळात लोकांना कुठेही फायदा दिसला की ते तिथे धावून जातात.
लोकांना वाटले की हा काहीतरी दैवी चमत्कार आहे, म्हणून ते गाईच्या मागे मागे फिरू लागले. गाईचा हा फेर धरणे लोकांना ‘माया’ वाटते, पण सामान्य माणूस जेव्हा सरकारी कचेऱ्यांचे हेलपाटे (चक्कर) मारतो, तेव्हा त्याला कोणीही ‘माया’ म्हणत नाही. शेवटी एका डॉक्टरने गाईवर उपचार केले आणि तिचा ताप उतरल्यानंतर ती निघून गेली, पण भाविक अजूनही तिथे परिक्रमा करत आहेत. यावरून रंगीला टिप्पणी करतात की, प्राण्यांवर उपचार शक्य आहेत, पण अशा मानसिकतेच्या माणसांवर नाहीत.
महाराष्ट्रातील लाडकी बहीण योजनेचा अनोखा घोटाळा
महाराष्ट्रातील लाडकी बहीण योजनेचा उल्लेख करताना एक धक्कादायक आणि तितकीच हास्यास्पद बाब समोर आली आहे. सरकारी योजनेचा लाभ घेण्यासाठी अनेक पुरुषांनी चक्क महिला बनून अर्ज केले. ८० लाख महिलांचे अर्ज अपात्र ठरवण्यात आले, पण अधिक तपासात असे आढळले की, त्यातील १४,००० बहिणी प्रत्यक्षात पुरुष होते. वाढती महागाई आणि रिकाम्या खिशामुळे \हर भाई अब बहन बनेगा अशी परिस्थिती निर्माण झाली आहे. जेव्हा बेरोजगारी शिगेला पोहोचते, तेव्हा माणूस १५०० रुपयांसाठी आपले लिंग बदलून सरकारी कागदपत्रांवर बहीण बनायलाही तयार होतो, ही वस्तुस्थिती अतिशय गंभीर पण रंगीला यांच्या शैलीत ती उपहासात्मक वाटते.
मेसीचा पुतळा आणि जपानमधील चोरी
कोलकात्यात बसवण्यात आलेला फुटबॉलपटू लिओनेल मेसीचा ७० फुटी पुतळा ६ महिन्यांतच हटवावा लागला, कारण तो वाऱ्याने हलू लागला होता. रंगीला म्हणतात की, हा पुतळाही खऱ्या मेसीप्रमाणे गोल करण्यासाठी तयार झाला होता की काय असे वाटत होते. लोक मेसीचे इतके वेडे आहेत की, जर तो पुतळा अंगावर पडून हात-पाय तुटले तरी लोक त्याला मेसीची स्मृती मानून आनंद मानतील. स्मृती वरून त्यांना जपानमधील एका घटनेची आठवण झाली. तिथे एक भारतीय महिला स्मृतीचिन्हांच्या (Souvenir) दुकानातून वस्तू चोरताना पकडली गेली. परदेशात जाऊन अशा कृत्यांमुळे देशाच्या सन्मानाला ठेस पोहोचते, अशी खंत रंगीला व्यक्त करतात. जपानमधील लोकांनी तिला कोणतीही शिक्षा न देता फक्त आम्ही भारताचा आदर करतो असे म्हणून सोडून दिले, ही बाब आपल्यासाठी अंतर्मुख करायला लावणारी आहे.
अश्विनी वैष्णव आणि राजस्थानमधील वीज संकट
कार्यक्रमाच्या शेवटी राजस्थानमधील एका घटनेचा उल्लेख आहे. केंद्रीय मंत्री अश्विनी वैष्णव मोदी सरकारच्या १२ वर्षांच्या उपलब्धिया (Achievements) मोजून सांगत होते. विशेष म्हणजे, ज्या १५ मिनिटांत ते ही भाषण देत होते, त्याच १५ मिनिटांत तीन वेळा वीज गेली.मोदीजींच्या उपलब्धिया इतक्या आहेत की त्या सांगण्यासाठी १३-१४ वर्षे कमी पडतील, पण वीज गेल्यामुळे किमान त्या मोजण्यात अडथळा येऊ नये, अशी कोपरखळी रंगीला मारतात. आम्ही वाघ पाळला आहे (शेर पाला है) असे म्हणत लोक या वीज कपातीकडेही दुर्लक्ष करतात.
निष्कर्ष
श्याम रंगीला यांचा हा भाग हसता-हसवता अनेक गंभीर प्रश्नांकडे बोट दाखवतो. महागाई, बेरोजगारी, अंधश्रद्धा आणि सरकारी योजनांमधील त्रुटी यावर त्यांनी केलेली ही टिप्पणी आपल्याला विचार करायला भाग पाडते. खबर सर्वांना आहे, पण प्रत्येक जण खबरीपासून बे-खबर आहे. हे त्यांचे ब्रीदवाक्य आजच्या काळासाठी तंतोतंत लागू पडते.
