युद्धाच्या आगीत सोन्याचा ओघ: इराणला रोखण्यासाठी यूएईने सोडले अब्जावधींचे गोठवलेले धन!

ड्रोन युद्धात अमेरिकेची पीछेहाट? १३० कोटी डॉलर्सचे ड्रोन गमावले; इराणची शक्ती पाहून जग अवाक

मध्यपूर्वेतील वाळवंट सध्या केवळ उष्णतेनेच नाही, तर क्षेपणास्त्रे आणि ड्रोनच्या वर्षावाने होरपळून निघत आहे. इराण आणि अमेरिका-इस्रायल यांच्यातील संघर्षाने आता अशा वळणावर प्रवेश केला आहे, जिथे केवळ लष्करी ताकदच नाही, तर आर्थिक सहनशक्तीचीही मोठी परीक्षा पाहायला मिळत आहे. प्राप्त माहितीनुसार, हा संघर्ष केवळ जमिनीपुरता मर्यादित नसून तो समुद्रात आणि आकाशातही तितक्याच तीव्रतेने खेळला जात आहे.

समुद्रातील संघर्ष: होर्मुझची सामुद्रधुनी बनली रणांगण

स्टेट ऑफ हॉर्मोस हे जागतिक तेल व्यापारासाठी अत्यंत महत्त्वाचे ठिकाण आहे. मात्र, याच ठिकाणी आता इराणने आपली पकड घट्ट करण्यास सुरुवात केली आहे. संयुक्त अरब अमिरातीची सरकारी तेल कंपनी एडीएनओसीच्या  दोन जहाजांवर इराणने नुकताच हल्ला केला आहे. धक्कादायक बाब म्हणजे, या युद्धाच्या सुरुवातीपासून आतापर्यंत या कंपनीच्या एकूण १८ जहाजांना इराणने लक्ष्य केले आहे. अमेरिका आणि ब्रिटन यांसारख्या महासत्तांनी यावर अद्याप अधिकृत मौन बाळगले असले, तरी समुद्रातील ही असुरक्षितता जागतिक अर्थव्यवस्थेसाठी धोक्याची घंटा आहे.

आकाशातील महागडी हार: अमेरिकेच्या रीपर ड्रोनचा खात्मा

या युद्धातील सर्वात मोठा धक्का अमेरिकेला बसला आहे. अमेरिकेच्या ड्रोन ताफ्याचा कणा मानले जाणारे MQ-9 रीपर ड्रोन इराणने मोठ्या संख्येने पाडले आहेत. अहवालानुसार, अमेरिकेने आतापर्यंत ४५ हून अधिक रीपर ड्रोन गमावले आहेत, जे त्यांच्या एकूण ताफ्याचा सुमारे २५% हिस्सा आहेत.

एका रीपर ड्रोनची किंमत ३ ते ५ कोटी डॉलर्सच्या दरम्यान असते. या हिशोबात अमेरिकेचे आतापर्यंत १.३ अब्ज डॉलर्स (सुमारे १३० कोटी डॉलर्स) पेक्षा जास्त नुकसान झाले आहे. युद्ध सुरू होण्यापूर्वी अमेरिकेच्या हवाई दलाकडे १६५ आणि मरीन कॉर्प्सकडे २० रीपर ड्रोन होते, परंतु इराणच्या हवाई संरक्षण यंत्रणेने अमेरिकेच्या या अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाला चोख प्रत्युत्तर दिले आहे.

क्षेपणास्त्रांचा पाऊस आणि इराणची अचाट उत्पादन क्षमता

अमेरिकेने आणि इस्रायलने इराणला कमकुवत करण्यासाठी सर्वतोपरी प्रयत्न केले आहेत. इस्रायलने इराणच्या २६०० हून अधिक ठिकाणांवर, तर अमेरिकेने ३००० हून अधिक वेळा हल्ले केले आहेत. युद्ध सुरू झाल्याच्या पहिल्याच महिन्यात अमेरिकेने ८५० हून अधिक टॉम हॉक क्रूझ मिसाईल आणि १००० हून अधिक पॅट्रियट व थाड  इंटरसेप्टर डागले होते.

मात्र, एवढा मोठा विध्वंस होऊनही इराणने फिनिक्स पक्ष्याप्रमाणे राखेतून झेप घेतली आहे. इराणने आपले क्षेपणास्त्र उत्पादन दुप्पट केले आहे. इराणचे अधिकारी असा दावा करत आहेत की, ते जितकी क्षेपणास्त्रे डागत आहेत, त्यापेक्षा जास्त वेगाने त्यांची निर्मिती करत आहेत. द जेरूसलम पोस्टच्या मते, इराणच्या या वेगाने इस्रायली संरक्षण तज्ज्ञांनाही चकित केले आहे, कारण इराणची नवीन क्षेपणास्त्रे इस्रायलच्या हवाई संरक्षण यंत्रणेला चकवा देण्यास सक्षम आहेत.

इराकमधील इरबिलवर हल्ला आणि आयआरजीसीची सक्रियता

इराणच्या इस्लामिक रिव्होल्यूशनरी गार्ड कॉर्प्सने उत्तर इराकमधील इरबिल येथे अमेरिकन लष्करी कर्मचारी राहत असलेल्या हॉटेलवर मिसाईल आणि ड्रोनने भीषण हल्ला केला आहे. आयआरजीसीच्या नवीन रचनेनंतरचा हा पहिला मोठा लष्करी प्रयोग असल्याचे मानले जाते. हा हल्ला थेट अमेरिकन लष्करी तळांना लक्ष्य करणारा असल्याने अमेरिकेवरील दबाव अधिकच वाढला आहे.

अमेरिकेची नवीन युद्धनीती आणि ट्रम्प यांचे आदेश

या वाढत्या आव्हानांना तोंड देण्यासाठी अमेरिका आपली रणनीती बदलताना दिसत आहे. ट्रम्प यांनी अमेरिकन नौदलाला भविष्यातील फोर्ड क्लास एअरक्राफ्ट कॅरिअरवर पुन्हा एकदा स्टीम कॅटाफोल्ड सिस्टम वापरण्याचे आदेश दिले आहेत आणि नवीन इलेक्ट्रोमॅग्नेटिक सिस्टम सोडण्यास सांगितले आहे. या बदलामुळे अब्जावधींचा खर्च येणार असला, तरी युद्धातील कार्यक्षमता वाढवण्यासाठी हा निर्णय घेतला गेल्याचे समजते. तसेच, अमेरिकन कमांडर ॲडमिरल ब्रॅड कूपर हे इस्रायलसोबत मिळून इराणच्या गॅस, तेल आणि वीज केंद्रांवर थेट हल्ले करण्यासाठी दबाव निर्माण करत आहेत.

यूएईचे सावध पाऊल: गोठवलेली संपत्ती केली मुक्त

इराणच्या आक्रमकतेचा धसका घेऊन संयुक्त अरब अमिरातीने (UAE) एक मोठा मुत्सद्दी निर्णय घेतला आहे. इराणने भविष्यात यूएईवर हल्ले करू नयेत या उद्देशाने यूएईने इराणची अब्जावधी डॉलर्सची गोठवलेली संपत्ती आणि २ टन सोने (ज्याची किंमत २८३ दशलक्ष डॉलर्स आहे) मुक्त केली आहे. ही संपत्ती विमानाद्वारे अबू धाबीवरून तेहरानला पाठवण्यात आली आहे. हे पाऊल दर्शवते की, लष्करी संघर्षासोबतच आर्थिक समझोत्याद्वारे स्वतःचे संरक्षण करण्याचे प्रयत्नही या प्रदेशात सुरू आहेत.

चीनचा उदय: एआय सुपर क्लस्टर डॉनिंग ८०००

या सर्व संघर्षाच्या पार्श्वभूमीवर चीनने आपली तांत्रिक ताकद सिद्ध केली आहे. चीनने जगातील पहिले संपूर्ण स्वदेशी बनावटीचे डॉनिंग ८००० (Dawning 8000) एआय सुपर क्लस्टर लाँच केले आहे. १ लाख एआय एक्सलरेटर कार्ड्सचा वापर करून बनवलेली ही प्रणाली जटिल वैज्ञानिक संशोधनासाठी आणि लष्करी उपयोगासाठी अत्यंत प्रभावी ठरू शकते. चीनची ही प्रगती अमेरिका आणि पाश्चिमात्य देशांसाठी एक नवीन आव्हान उभे करत आहे.

निष्कर्ष

मध्यपूर्वेतील हे युद्ध आता केवळ दोन देशांमधील सीमावाद उरलेला नाही. यात अमेरिकेचे तंत्रज्ञान आणि पैसा पणाला लागला आहे, तर इराणने आपल्या स्वदेशी उत्पादन क्षमतेच्या जोरावर महासत्तेला झुंजवले आहे. अमेरिकेला बसलेला ४५ ड्रोनचा फटका आणि पॅट्रियट मिसाईल्सची भासणारी कमतरता हे लष्करी इतिहासातील मोठे वळण ठरू शकते. अशा परिस्थितीत, जर अमेरिकेने इस्रायलसोबत मिळून इराणच्या पायाभूत सुविधांवर हल्ले केले, तर हे युद्ध संपूर्ण जगाला भीषण मंदीच्या खाईत लोटू शकते. तूर्त, इराणची वाढलेली ताकद आणि अमेरिकेची आर्थिक हानी हीच या युद्धाची सर्वात मोठी वास्तवता आहे.