एक ऐतिहासिक क्षण इराणचे माजी सर्वोच्च नेते आयतुल्ला अली खामेनेई यांना मशहदमध्ये दफन करण्यात आले असून, तिथून समोर आलेली दृश्ये केवळ धक्कादायकच नाहीत, तर मानवी इतिहासातील एक मैलाचा दगड ठरली आहेत. या अंत्यसंस्काराला झालेली गर्दी इतकी प्रचंड होती की, कलयुग सुरू झाल्यापासून अशा प्रकारचा जनाजा किंवा इतक्या मोठ्या संख्येने लोक एकत्र आल्याचे दुसरे कोणतेही उदाहरण दिसत नाही. हा केवळ एका नेत्याचा अंत्यविधी नव्हता, तर तो इराणच्या जनशक्तीचे आणि त्यांच्या नेत्याप्रती असलेल्या अढळ श्रद्धेचे प्रदर्शन होते.
नजफ ते मशहद: एक पवित्र प्रवास खामेनेई यांचा पार्थिव देह इराकमधील नजफ येथून एका फायटर जेट द्वारे मशहद मध्ये आणण्यात आला. मशहद हे इराणमधील एक अत्यंत महत्त्वाचे शहर असून त्याला शहिदांची धरती म्हटले जाते. येथेच खामेनेई यांचे वडील आणि आठवे इमाम (गुरु) दफन आहेत. विमानतळावर उतरल्यानंतर, त्यांचा पार्थिव देह हेलिकॉप्टरने त्या ठिकाणी नेण्यात आला जिथून दफन करण्याची प्रक्रिया सुरू होणार होती.
हा प्रवास केवळ भौगोलिक नव्हता, तर तो भावनिक होता. तेहरानपासून सुरू झालेला हा प्रवास कोम, त्यानंतर इराक मधील नजफ आणि कर्बला असा करत शेवटी मशहदमध्ये विसावला. दोन देशांमधील कोट्यवधी लोक या महामानवाला शेवटचा निरोप देण्यासाठी रस्त्यावर उतरले होते.
हृदयद्रावक दृश्य: पाच शवपेट्यांचे वास्तव मशहदच्या रस्त्यांवरून जेव्हा एक ट्रक पुढे सरकत होता, तेव्हा त्यावर पाच शवपेट्या ठेवण्यात आल्या होत्या. यामध्ये केवळ खामेनेई यांचाच देह नव्हता, तर त्यांच्या कुटुंबातील इतर सदस्यांचाही समावेश होता. त्यात त्यांची सून, नात, जावई आणि ती चिमुरडी मुलगी जिच्याशी खमेनेई खेळत असत, अशा पाच जणांचे पार्थिव होते. क्षेपणास्त्र हल्ल्यात या सर्वांना शहीद करण्यात आले होते. ज्या शवपेटीवर काळ्या रंगाची पगडी ठेवली होती, ती स्वतः खामेनेई यांची होती. हे दृश्य पाहून उपस्थितांच्या डोळ्यात पाणी आले आणि लोकांचा आक्रोश गगनाला भिडला.
भीतीवर मात: अमेरिकेच्या धमक्यांना केराची टोपली हा अंत्यविधी अशा वेळी पार पडला जेव्हा अमेरिका इराणला भीषण हल्ल्यांच्या धमक्या देत होती. अमेरिकेने २० पट अधिक ताकदीने हल्ला करण्याची धमकी दिली होती, तरीही लोकांच्या मनात कोणतीही भीती दिसली नाही. उलट, लोकांचा उत्साह आणि त्यांचा जिगरा पाहून संपूर्ण जग अवाक झाले. मशहदच्या गल्लीबोळात पाय ठेवायलाही जागा शिल्लक नव्हती. ही गर्दी केवळ भीतीपोटी किंवा लालसेपोटी जमलेली नव्हती, तर ती त्यांच्या रहबर (नेता) वरील निस्सीम प्रेमापोटी आली होती.
मानवतेचे दर्शन: कडक उन्हात एकमेकांना साथ मशहदमध्ये प्रचंड उष्णता असतानाही लोक मागे हटले नाहीत. लोकांची प्रकृती बिघडू नये म्हणून प्रशासनाकडून पाण्याचे फवारे मारले जात होते. पोलीस कर्मचारी स्वतः डोक्यावर पाण्याच्या टोपल्या घेऊन उभे होते, जेणेकरून येणारे-जाणारे लोक पाणी पिऊ शकतील. लोक एकमेकांना पाणी पाजत होते आणि माणुसकीचे दर्शन घडवत होते.
महिलांचा सहभाग आणि सामाजिक संदेश या ऐतिहासिक जनाज्यात बुरखाधारी महिलांची उपस्थिती लक्षणीय होती. एका बाजूला केवळ महिलांचाच समुदाय दिसत होता. पाश्चात्य जगामध्ये इराणमधील महिलांच्या हक्कांबद्दल अनेकदा चर्चा केली जाते, परंतु आपल्या नेत्याच्या निरोपासाठी ज्या पद्धतीने या महिला रस्त्यावर उतरल्या, ते पाहून या देशात महिलांना किती सन्मान दिला जातो, हे स्पष्ट होते. पाश्चात्य संस्कृतीतील महिलाही अशा प्रकारे अंत्यविधीत सहभागी होत नसाव्यात, इतक्या मोठ्या संख्येने त्या उपस्थित होत्या.
एकतेचे सूत्र आणि राजकीय परिणाम इराण हा देश काही काळापूर्वी अंतर्गत आंदोलनांमुळे (विशेषतः कुर्दिश समुदायाचे आंदोलन) फुटीच्या उंबरठ्यावर होता. अमेरिकेनेही या आंदोलनांना खतपाणी घालण्यासाठी शस्त्रास्त्रे पुरवल्याचे बोलले जात होते. मात्र, एका ८० वर्षांच्या नेत्याच्या हौतात्म्याने संपूर्ण देशाला पुन्हा एकदा एकतेच्या सूत्रात बांधले. आता अमेरिका, इस्रायल किंवा युरोपीय देशांची इराणच्या सत्तेत हस्तक्षेप करण्याची किंवा होरमुझ सामुद्रधुनीवर ताबा मिळवण्याची हिंमत होत नाही. खामेनेई यांचा मृत्यू हा इराणसाठी केवळ नुकसान नाही, तर तो संपूर्ण राष्ट्राला जागृत करणारा एक संदेश ठरला आहे.
सुरक्षा आणि अडथळे सुरक्षेच्या कारणास्तव मशहदमध्ये अत्यंत कडेकोट बंदोबस्त होता. छतांवर स्नायपर्स तैनात करण्यात आले होते आणि लोकांना छतावर जाण्यास मज्जाव केला होता, कारण अमेरिका आणि इस्रायलसोबतचा तणाव टोकाला पोहोचला होता. इतकेच नाही तर, मशहदकडे जाणाऱ्या रेल्वे मार्गांवरही हल्ले करण्यात आले होते जेणेकरून लोक तेथे पोहोचू नयेत. तरीही, सर्व अडथळे पार करून कोट्यवधी लोक तिथे पोहोचलेच.
निष्कर्ष: इतिहासातील सुवर्णपान आयतुल्ला अली खामेनेई यांना आता सुपूर्द-ए-खाक करण्यात आले आहे. हे केवळ एक दफनविधी नसून, इराणच्या इतिहासातील एक सुवर्णपान आहे जे आगामी अनेक पिढ्यांना प्रेरणा देत राहील. ज्या प्रकारे एका नेत्याने शहीद झाल्यानंतरही संपूर्ण देशाला एकत्र आणले, ते कोणत्याही सामान्य माणसाचे काम नाही. मशहदच्या या ऐतिहासिक जनाजाने सिद्ध केले की, जनशक्तीसमोर जगातील कोणत्याही महासत्तेची धमकी टिकू शकत नाही.
