सीझफायरनंतर अमेरिकेची इराणवर मोठी कारवाई; बंदर अब्बास आणि केश्मा बेटावर भीषण स्फोट

गाझामध्ये इस्रायली बॉम्बफेक सुरूच; खान युनिसमधील हल्ल्यात चिमुरड्यांसह सात पॅलेस्टिनींचा मृत्यू  

८ जुलै २०२६ च्या बातम्यांनुसार, मध्यपूर्वेतील तणाव मोठ्या प्रमाणावर वाढला असून अमेरिकेने इराणवर आतापर्यंतचा सर्वात मोठा प्रतिसादात्मक हल्ला केला आहे. 

अमेरिकेचे इराणवर मोठे हल्ले: अमेरिकेच्या सेंट्रल कमांडने (सेंटकॉम) दिलेल्या माहितीनुसार, ८ जुलै रोजी पहाटे ३:०० च्या सुमारास इराणवर भीषण स्ट्राइक्स करण्यात आल्या. हे हल्ले सीझफायरनंतरचे सर्वात शक्तिशाली ऑपरेशन असल्याचे सांगितले जात असून, ते १० दिवसांपूर्वी झालेल्या होरमुझ ऑपरेशनपेक्षा ४ ते ५ पटीने मोठे होते. प्रामुख्याने बंदर अब्बास, सिरिक बेट आणि केश्मा बेट या भागात जोरदार स्फोट झाले आहेत. होरमुझच्या सामुद्रधुनीतून जाणाऱ्या व्यावसायिक जहाजांवर इराणने केलेल्या हल्ल्यांची किंमत म्हणून ही कारवाई करण्यात आल्याचा दावा अमेरिकेने केला आहे.

इराणवर आर्थिक निर्बंध: केवळ लष्करी हल्लेच नव्हे, तर अमेरिकेने इराणच्या अर्थव्यवस्थेवरही मोठा प्रहार केला आहे. राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणच्या तेल विक्रीवर दिलेली सवलत (रिलीफ) तातडीने रद्द केली आहे. इराणच्या खराब वर्तणुकीमुळे त्यांना कोणतीही सवलत दिली जाऊ शकत नाही, असे अमेरिकन अधिकार्‍यांचे म्हणणे आहे.

सौदी अरेबिया आणि कतारची भूमिका: होरमुझच्या सामुद्रधुनीत सौदी अरेबियाचे तेल टँकर वेदयान आणि कतारचे एलएनजी टँकर अल रकैयत यांच्यावर मिसाइल हल्ले झाले. या हल्ल्यांसाठी सौदी अरेबियाने थेट इराणला जबाबदार धरले असून, त्याचे गंभीर परिणाम भोगावे लागतील अशी धमकी दिली आहे. कतारने देखील इराणच्या उप-राजदूताला पाचारण करून या घटनेचा तीव्र निषेध नोंदवला आहे.

इराणमधील अंतर्गत परिस्थिती:

• अंत्यसंस्कार: आयतुल्लाह सय्यद अली खमेनी यांच्या अंत्यसंस्काराची प्रक्रिया इराकच्या नजफ शहरात सुरू झाली आहे. इराण आणि इराकचे मोठे नेतृत्व यावेळी रस्त्यावर उतरले असून ८ जुलै रोजी इराकमध्ये सार्वजनिक सुट्टी जाहीर करण्यात आली आहे.
• वाटाघाटींवर शंका: इराणच्या सर्वोच्च नेत्याचे लष्करी सल्लागार मोहसिन रजाई यांनी दावा केला आहे की, अमेरिका आणि इराणमधील संवाद कधीही यशस्वी होणार नाही आणि अमेरिका केवळ वेळ काढत आहे.

तुर्की, इस्रायल आणि अमेरिका संबंध: डोनाल्ड ट्रम्प यांनी तुर्कीवरील निर्बंध हटवण्याचे आणि त्यांना F-35 फायटर जेट देण्याचे संकेत दिले आहेत.  मात्र, या निर्णयामुळे इस्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतन्याहू चिंतेत आहेत. नेतन्याहू यांच्या मते, तुर्कीला प्रगत शस्त्रे मिळाल्यास या प्रदेशातील शक्ती संतुलन बिघडू शकते. तसेच, इराणचा अणुकार्यक्रम रोखण्याच्या ट्रम्प यांच्या क्षमतेवरही नेतन्याहू यांनी शंका व्यक्त केली आहे.

गाझामधील परिस्थिती: गाझामध्ये इस्रायली हल्ले अद्याप सुरूच आहेत. ७ जुलैच्या रात्री झालेल्या बॉम्बफेकीत एका मुलासह किमान सात पॅलेस्टिनी नागरिक ठार झाले आहेत. खान युनिसच्या अलमवासी भागात हे हल्ले झाले असून इस्रायली सैन्याने हा हल्ला हमासच्या लढवय्यावर केल्याचा दावा केला आहे, मात्र वैद्यकीय सूत्रांनुसार यात सामान्य नागरिक मारले गेले आहेत.