जनाजा रोखण्यासाठी अमेरिकेचा राक्षसी कट! ट्रम्पची भीती की रणनीती? इराण-इस्रायल युद्धात आता काय होणार?

इराण-इस्रायल महायुद्ध: अमेरिकेची जाहिलियत, इराणचा पलटवार आणि भारताची चिंता

मसहदमध्ये जाहिलियत: अमेरिकेने उडवले दोन पूल: इराणचे दिवंगत सर्वोच्च नेते अयातुल्ला अली खामेई यांचा जनाजा मसहद  मध्ये पोहोचणार होता. मसहद हे त्यांचे मूळ गाव असल्याने तिथे लाखो लोकांचा जनसागर विदाई देण्यासाठी उसळला होता. मात्र, या भावूक क्षणी अमेरिकेने ‘राक्षसी’ कृत्य केल्याचा आरोप इराणने केला आहे. मसहद शहराला जोडणारे दोन महत्त्वाचे पूल अमेरिकेने बॉम्बफेक करून उडवून दिले आहेत . आयआरजीसीच्या (IRGC) मते, हा हल्ला केवळ लष्करी कारवाई नसून खामेई यांच्या अंतिम विदाई सोहळ्यात अडथळा आणण्याचा आणि इराणचा अपमान करण्याचा एक जाणीवपूर्वक प्रयत्न आहे. या हल्ल्यात आतापर्यंत १४ जणांचा मृत्यू झाला असून ७८ जण जखमी झाले आहेत, अशी अधिकृत माहिती इराणने दिली आहे.

इराणचा २४ तासांचा अल्टिमेटम: इस्रायल गुडघ्यावर  येईल:   अमेरिकेच्या या कृत्यामुळे इराणची रिव्होल्युशनरी गार्ड्स (IRGC) प्रचंड संतापली आहे. इराणने स्पष्टपणे म्हटले आहे की, जर अमेरिका या युद्धातून बाजूला झाली आणि इस्रायलची साथ देणे बंद केले, तर इराणला इस्रायलला हरवण्यासाठी केवळ २४ तास पुरेसे आहेत. इराणच्या दाव्यानुसार, २४ तासांत इस्रायल शरणागती पत्करेल आणि जर ४८ तास मिळाले, तर जगाचा नकाशा पुन्हा एकदा पेन्सिलने काढावा लागेल, म्हणजेच इस्रायलचे अस्तित्व धोक्यात येईल. इराणने अमेरिकन जनतेला आवाहन केले आहे की, त्यांनी आपल्या राष्ट्राध्यक्षांना इराण आणि इस्रायलच्या भांडणात पडण्यापासून रोखावे.

इस्रायलची सीक्रेट हालचाल आणि नेतान्याहूंची भीती:दुसरीकडे, इस्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतान्याहू यांनी अचानक त्यांचे सर्व सार्वजनिक कार्यक्रम आणि सेरेमनी रद्द केल्या आहेत. नेतान्याहू यांनी आपल्या उच्चाधिकाऱ्यांसोबत बंद दाराआड गुप्त सुरक्षा बैठक घेतली आहे. या बैठकीचा मुख्य विषय इराणसोबत वाढलेला तणाव, स्टेट ऑफ होर्मुज मधील अमेरिका-इराण संघर्ष आणि लेबनॉनमधील परिस्थिती हा होता. इस्रायली मीडियाच्या मते, नेतान्याहू इराणच्या अण्वस्त्र कार्यक्रमाला पूर्णपणे नष्ट करण्याच्या रणनीतीवर काम करत आहेत. मात्र, इस्रायलमधील एका सर्वेक्षणात ९३% लोकांनी इराणला या युद्धाचा संभाव्य विजेता मानले आहे, कारण इस्रायली जनता स्वतः बंकरमध्ये राहण्यास मजबूर झाली आहे आणि त्यांच्या आयर्न डोम वरचा विश्वास उडाला आहे.

इराणचा पलटवार: कुवेत आणि बहरीनवर मिसाईल हल्ले:अमेरिकेच्या हल्ल्याला इराणने चोख प्रत्युत्तर दिले आहे. आयआरजीसीने दावा केला आहे की, त्यांनी कुवेत आणि बहरीनमधील अमेरिकन लष्करी तळांवर मिसाईल आणि ड्रोन हल्ले केले आहेत. कुवेतमधील आरिफ जान आणि अली अल सलेम, तर बहरीनमधील जुफैर आणि शेख ईसा या तळांना इराणने लक्ष्य केले आहे. इराणने याला जवाबी कारवाईचा पहिला टप्पा असे संबोधले आहे आणि इशारा दिला आहे की, जर अमेरिकेने आणखी हल्ले केले, तर संपूर्ण क्षेत्रातील अमेरिकन तळांना लक्ष्य केले जाईल.

अमेरिकेचे नुकसान: ३० रीपर ड्रोन उद्ध्वस्त:या युद्धात अमेरिकेलाही मोठा लष्करी आणि आर्थिक फटका बसला आहे. एबीसी न्यूजच्या रिपोर्टनुसार, इराणने आतापर्यंत अमेरिकन हवाई दलाचे ३० एमक्यू-९ रीपर (MQ-9 Reaper) ड्रोन पाडले आहेत. एका ड्रोनची किंमत सुमारे ३ कोटी डॉलर (३० मिलियन डॉलर) आहे, म्हणजेच अमेरिकेचे सुमारे १ अब्ज डॉलरचे नुकसान केवळ ड्रोनच्या बाबतीत झाले आहे. याशिवाय इराणने अमेरिकेची रडार प्रणालीही उद्ध्वस्त केल्याचा दावा केला आहे.

डोनाल्ड ट्रम्प: डरपोक की धूर्त?: राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्यावर इराणने कडक शब्दांत टीका केली आहे. ट्रम्प यांनी तुर्कीतील नाटो (NATO) समिट दरम्यान वापरलेले कतारी विमान बदलून आपले जुने अमेरिकन विमान मागवून घेतले. इराणच्या मते, ट्रम्प यांना कतार किंवा टर्कीकडून घातपात होण्याची भीती वाटत होती, म्हणूनच त्यांनी विमान बदलले, जे त्यांच्या डरपोक वृत्तीचे लक्षण आहे. तसेच, ट्रम्प यांनी शेअर केलेले हल्ल्याचे व्हिडिओ आणि फोटो फेब्रिकेटेड किंवा जुन्या युद्धातील १२ दिवसांच्या युद्धातील) असल्याचे इराणने पुराव्यासह सिद्ध केले आहे. ट्रम्प स्वतःला ‘शांतता दूत’ म्हणवून घेत असले तरी, त्यांनी भारताचा आणि जगाचा अपमान केल्याचे या मजकुरातून समोर येते.

भारतावर काय परिणाम? चाबहार बंदरावर हल्ला:या संपूर्ण संघर्षात भारतासाठी सर्वात मोठी चिंतेची बाब म्हणजे इराणमधील चाबहार बंदरावर झालेला हल्ला. चाबहार बंदरात भारताने मोठी गुंतवणूक केली आहे. अमेरिकेच्या लष्करी हल्ल्यात हे बंदर बाधित झाले आहे. धक्कादायक बाब म्हणजे, भारताची गुंतवणूक असूनही अमेरिकेने या ठिकाणी हल्ले केले, ज्याला भारताला दिलेला एक प्रकारचा इशारा मानला जात आहे. या विषयावर भारत सरकारकडून अद्याप कोणतीही अधिकृत प्रतिक्रिया न येणे हे दुर्दैवी असल्याचे तज्ञांचे मत आहे, कारण चाबहारमध्ये लागलेला पैसा हा भारतीय करदात्यांचा आहे.

अण्वस्त्र युद्धाचा धोका आणि रशिया-चीनची एन्ट्री:जर अमेरिकेने इराणच्या अणू ऊर्जा प्रकल्पांवर (उदा. बुशहर) हल्ले चालू ठेवले, तर त्यातून निघणारे रेडिएशन केवळ इराणलाच नाही, तर संपूर्ण मध्यपूर्वेला विळख्यात घेईल. अशा स्थितीत रशिया, चीन आणि उत्तर कोरिया या युद्धामध्ये उडी घेऊ शकतात, ज्यामुळे तिसरे महायुद्ध अटळ होईल. इराण सध्या एकटा या सर्वांशी लढत आहे, पण जर इराण आक्रमक झाला, तर परिस्थिती हाताबाहेर जाईल.

निष्कर्ष: शांतता की विध्वंस?:इराणचे सर्वोच्च नेते अयातुल्ला अली खामेनाई यांचा अंतिम संस्कार पूर्ण होण्याची वाट इराण पाहत आहे. इराणने करारा थप्पड  देण्याची धमकी दिली आहे. अमेरिकेने दिलेला धोका आणि तोडलेले करार यामुळे इराण आता कोणत्याही तडजोडीच्या मूडमध्ये नाही. जग आता एका अशा वळणावर आहे जिथे एक छोटीशी चूक संपूर्ण मानवजातीला युद्धाच्या खाईत लोटू शकते.

Kanthak Suryatal