आंबेडकर, गांधी अन् नेहरूंना पुसून टाकता येणार नाही – केरळच्या कोच्चीमधून सीजेपीचा दिल्लीला थेट इशारा

१२० वर्षे सत्तेत राहिलात तरी महापुरुषांपेक्षा मोठे होऊ शकणार नाही – कोच्चीच्या सभेतून उठलेला देशाचा आवाज

राष्ट्रवादाच्या एकाधिकारशाहीला आव्हान

भारताच्या समकालीन राजकारणात राष्ट्रवाद आणि देशभक्ती या संकल्पनांवर एका विशिष्ट राजकीय विचारसरणीने स्वतःची मक्तेदारी प्रस्थापित केली होती. परंतु, केरळमधील कोच्ची शहरातील मरीन ड्राईव्ह ते राजेंद्र मैदानादरम्यान निघालेल्या विशाल जनसमुदायाने आणि सिटिझन्स फॉर जस्टिस अँड पीस या नागरिक हक्क संघटनेच्या तिरंगा मार्चने या एकाधिकारशाहीला थेट सुरुंग लावला आहे. आम्ही हा तिरंगा देशाच्या कानाकोपऱ्यात घेऊन जाऊ, असा बुलंद आवाज उठवत तरुणांनी आणि नागरी समाजातील प्रतिनिधींनी लोकशाही संरक्षणाची नवी दिशा स्पष्ट केली आहे. दिल्लीतील जंतरमंतरवर आंदोलनाची जागा नाकारली जात असताना, दक्षिणेतील भूमीवरून पेटलेली ही ठिणगी आता संपूर्ण देशात दिल्ली चलोचा राजकीय व सामाजिक संदेश पसरवत आहे.

दिल्लीतील दडपशाही ते कोच्चीतील ऐतिहासिक रणशिंग

या आंदोलनाची पाळेमूळे दिल्लीतील जंतरमंतर येथील दडपशाहीत रुजलेली आहेत. दिल्लीत हातात तिरंगा घेऊन शांततापूर्ण मार्गाने आंदोलन करणाऱ्या सौरभ आणि आशुतोष या सीजेपीच्या कार्यकर्त्यांवर बेकायदेशीर घुसखोरी, गुन्हेगारी कट रचणे आणि जामीन अटींचे उल्लंघन केल्याचे गंभीर आरोप लावून त्यांना आठ दिवस तुरुंगात डांबण्यात आले. त्यानंतर कनॉट प्लेस परिसरात तिरंगा फडकवण्याचा संकल्प करणाऱ्या अभिजित दीपके यांना त्यांच्या मित्राच्या घरातून ताब्यात घेण्यात आले. तुरुंगातून बाहेर आल्यानंतर कोच्ची येथील मरीन ड्राईव्हवर तिरंगा फडकवत अभिजित दीपके म्हणाले, स्वतंत्र भारतात तिरंगा फडकवला म्हणून नागरिकांना तुरुंगात धाडण्याची घटना केवळ ब्रिटिशांच्या राजवटीत घडली होती. आजच्या सत्ताधाऱ्यांची मानसिकता त्या ब्रिटिश राज्यकर्त्यांपेक्षा वेगळी नाही. दिल्लीत आम्हाला रोखले तरी आम्ही महाराष्ट्र, केरळ, तामिळनाडू आणि देशातील प्रत्येक राज्यात तिरंगा घेऊन जाऊ आणि तिथे आम्हाला अटक करण्याचे आव्हान सत्ताधाऱ्यांना देऊ, असा निर्धार त्यांनी व्यक्त केला.

नियंत्रणाचे राजकारण: अन्न, विवाह ते मतदानाचा अधिकार

या आंदोलनादरम्यान सीजेपीने देशातील वाढत्या हुकूमशाही प्रवृत्तीचे तीन स्पष्ट टप्पे मांडले आहेत. २०१४ मध्ये सत्तेवर आल्यानंतर सर्वात आधी सरकारने तुम्ही काय खावे यावर नियंत्रण आणण्याचा प्रयत्न केला. त्यानंतर तुम्ही कोणाशी लग्न करावे आणि कोणावर प्रेम करावे या खाजगी आयुष्यावर कायदेशीर आणि सामाजिक बंधने लादली गेली. आणि आता, सत्ताधारी तुम्ही कोणाला मतदान करावे हेच ठरवण्याच्या अंतिम टप्प्यात पोहोचले आहेत. मतदार याद्यांमधून नावे वगळणे, एसआयआर प्रणालीच्या माध्यमातून विरोधकांची किंवा ठराविक घटकांची मते कमी करणे आणि निवडणूक प्रक्रियेवर ताबा मिळवणे, असा हा मानसशास्त्रीय आणि राजकीय डाव असल्याचा थेट आरोप सभेतील वक्त्यांनी केला. जर तुम्ही सत्ताधाऱ्यांना मत देणार असाल तरच तुमचे नाव मतदार यादीत राहील, अन्यथा तुमचे नाव काढून टाकले जाईल, अशी भयानक परिस्थिती निर्माण केली जात असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.

भारताची त्रिमूर्ती आणि सत्तेचा अहंकार

कोच्चीच्या सभेत अभिजित दीपके यांनी भारताच्या पायाभूत तत्त्वांवर आणि महान नेत्यांवर केलेले भाष्य अत्यंत मार्मिक आणि सडेतोड होते. भारताची निर्मिती ही तीन महान विचारवंतांच्या आदर्शांवर झाली आहे:

• महात्मा गांधी: भारताचा आत्मा
• डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर: भारताचा कणा
• पंडित जवाहरलाल नेहरू: भारताचे मस्तक आणि मेंदू

पंतप्रधान नरेंद्र मोदींवर हल्लाबोल करताना ते म्हणाले, मिस्टर नरेंद्र मोदी, तुम्ही १२ वर्षे सत्तेत राहिलात काय किंवा १२० वर्षे सत्तेत राहिलात, तरी तुम्ही आंबेडकर, गांधी आणि नेहरूंपेक्षा मोठे बनू शकत नाही. तुमची ती औकात नाही! कारण जेव्हा हे महापुरुष देशाच्या स्वातंत्र्यासाठी ब्रिटिशांशी लढत होते, तुरुंगवास भोगत होते, तेव्हा तुमची विचारसरणी आणि संस्था ब्रिटिशांचे बूट पॉलिश करत होती आणि इंग्रजांची चाकरी करत होती. हा ऐतिहासिक संदर्भ देत सीजेपीने सत्ताधाऱ्यांच्या बनावट राष्ट्रवादाचा बुरखा टरकावला आहे.

विदेशी निधीचा आरोप आणि परराष्ट्र धोरणावरील गंभीर हल्ला

नागरी हक्क आंदोलनांना आणि सीजेपीसारख्या संघटनांना विदेशी निधी मिळत असल्याचा आणि ते भारताला अस्थिर करत असल्याचा आरोप नेहमीच केला जातो. या आरोपांचा समाचार घेताना अभिजित दीपके यांनी केंद्र सरकारच्या परराष्ट्र धोरणावर अत्यंत कठोर भाषेत टीका केली. त्यांनी सवाल केला की, खरोखर परदेशी शक्तींचे बाहुले कोण आहे?

१. ज्या अमेरिकन अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्यासमोर भारताने पूर्ण शरणागती पत्करली.

२. ट्रम्प यांच्या दबावाखाली येऊन भारताला स्वस्त दरात मिळणारे रशियन तेल खरेदी करणे बंद करावे लागले.

३. अमेरिकेने भारतीय मालावर १८ टक्के कर लावला, परंतु भारताने अमेरिकन मालावर शून्य टक्के कर स्वीकारला आणि ५०० अब्ज डॉलरचे अमेरिकन कृषी उत्पादन खरेदी करण्यास संमती दिली. स्वतःची आंतरराष्ट्रीय प्रतिमा जपण्यासाठी आणि जागतिक व्यासपीठावर अपमान टाळण्यासाठी देशाचे आर्थिक व राजकीय हितसंबंध अमेरिकेला विकणारे सत्ताधारी स्वतः परदेशी तालावर नाचत आहेत आणि जंतरमंतरवर ३५ दिवस तिरंगा हातात धरून बसलेल्या निष्पाप तरुणांवर विदेशी हस्तक असल्याचा ठपका ठेवत आहेत, असा जोरदार प्रतिहल्ला सीजेपीने चढवला.

आझादीचे नारे आणि निवडणूक आयोगाचे यू-टर्न

या परिषदेत प्रसिद्ध अभिनेते प्रकाश राज आणि ऑल इंडिया स्टुडंट्स फेडरेशनचे अध्यक्ष विराज यांची उपस्थिती विशेष लक्षवेधी ठरली. प्रकाश राज यांनी मंचावरून लेके रहेंगे आझादीचे नारे देत निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार आणि एसआयआर प्रणालीविरोधात थेट एल्गार पुकारला. या नागरी आंदोलनांचा आणि रस्त्यावरील संघर्षाचा थेट परिणाम आता प्रशासकीय यंत्रणेवर दिसू लागला आहे. निवडणूक आयोगाने लागोपाठ अनेक निर्णय मागे घेत यू-टर्न घेतले आहेत:

• फॉर्म ६ मधील जाचक डिक्लेरेशन काढून टाकण्यात आले आहे.
• ज्या सात राज्यांमध्ये एसआयआरमुळे नावे वगळली गेली होती, तिथे मतदारांना पुन्हा नाव नोंदणी करण्याची मुभा देण्यात आली आहे.

जरी हे प्रशासकीय बदल होत असले, तरी ईसीआय-नेट प्रणालीतील त्रुटी आणि मतदार यादीतील पारदर्शकता यांबाबत अजूनही मोठे प्रश्न प्रलंबित आहेत.

सीजेपीपुढील आव्हाने आणि भविष्याची दिशा

कोच्चीच्या यशस्वी रॅलीनंतर सीजेपी आता हैदराबाद आणि इतर राज्यांमधून प्रवास करत पुन्हा दिल्लीत धडक देण्याच्या तयारीत आहे. मात्र, हा प्रवास सोपा नाही.

• सरकारी सर्व्हिलान्स व पोलीस कारवाई: राज्ययंत्रणा आणि पोलीस गुप्तचर यंत्रणांचा ससेमिरा पाठीमागे असल्यामुळे सामान्य जनता आंदोलनात थेट सहभागी होण्यापूर्वी विचार करते.
• निधी आणि संसाधने: आर्थिक नाकेबंदी आणि चौकशांमुळे आंदोलनासाठी निधी उभारणे हे मोठे आव्हान बनले आहे.
• जमिनीवरील मोबिलायझेशन: केवळ सोशल मीडियावर न थांबता प्रत्यक्षात जमिनीवर लोकांना एकत्र आणणे आणि सरकारविरोधी वातावरण निर्माण करणे यासाठी मोठ्या समन्वयाची गरज आहे.

निष्कर्ष: लोकशाही रक्षणाची नवी पहाट

केरळच्या मरीन ड्राईव्हवरून सुरू झालेला हा तिरंगा प्रवास केवळ एका संघटनेचा नाही, तर तो देशाच्या संविधानावर, अभिव्यक्ती स्वातंत्र्यावर आणि मतदानाच्या अधिकारावर विश्वास असणाऱ्या प्रत्येक नागरिकाचा आहे. तिरंगा ही आमची शान आहे आणि हिंदू-मुस्लिमचे विखारी राजकारण या देशात चालणार नाही ही भूमिका घेऊन मैदानात उतरलेले तरुण हेच भारताचे खरे भविष्य आहेत. सत्तेची लालसा आणि वैयक्तिक सुखासाठी देशाची तत्त्वे गहाण ठेवणाऱ्यांना हे नागरिक आंदोलन नक्कीच विचार करायला लावणारे ठरेल. आंबेडकर, गांधी आणि नेहरू यांनी दिलेल्या लोकशाहीच्या विचारांवरच भारत टिकून राहील, हेच कोच्चीच्या या ऐतिहासिक रॅलीने अधोरेखित केले आहे.

Kanthak Suryatal