होर्मुझच्या सामुद्रधुनीत रणकंदन! अमेरिकन विमानांवर इराणचा क्षेपणास्त्र हल्ला होर्मुझच्या सामुद्रधुनीत लष्करी हालचालींना उधाण: अमेरिकन विमानांवर इराणचा क्षेपणास्त्र हल्ला इराणच्या दक्षिण किनाऱ्यावरून होर्मुझच्या रणनीतिकदृष्ट्या अत्यंत महत्त्वाच्या सामुद्रधुनीत लष्करी हालचाली मोठ्या प्रमाणात वाढल्या आहेत. इराणने आपल्या दक्षिणेकडील भागातून क्षेपणास्त्रे आणि ड्रोनचे किमान दोन मोठे टप्पे सोडल्याचे अहवाल समोर आले आहेत. याच दरम्यान, इराणच्या सैन्याने अमेरिकन विमानांच्या दिशेने रोधक क्षेपणास्त्रे डागली आहेत. याव्यतिरिक्त, होर्मुझच्या सामुद्रधुनीत लागू केलेल्या नियमांचे उल्लंघन केल्याचा आरोप असलेल्या जहाजांच्या दिशेनेही इराणकडून क्षेपणास्त्रे व ड्रोन डागण्यात आले आहेत. हॉरमोझगान प्रांतातील मोक्याच्या केशम बेटाच्या दक्षिण भागात लढाऊ विमानांची तीव्र उड्डाणे सुरू असल्याचे स्थानिक रहिवाशांनी सांगितले असून या भागात अमेरिकन लढाऊ विमाने कार्यरत असल्याचा संशय व्यक्त केला जात आहे. तसेच बंदर अब्बास येथे संशयित अमेरिकन ड्रोन रोखण्यासाठी इराणची हवाई संरक्षण यंत्रणा सक्रिय करण्यात आल्याचे अनधिकृत वृत्त आहे. केशम बेटावरील स्फोट आणि इराणचा लष्करी दावा इराणचे सर्वात मोठे आणि होर्मुझच्या सामुद्रधुनीच्या मुखाशी असलेले केशम बेट, जे इराणला या सागरी मार्गावर रणनीतिक नियंत्रण आणि लष्करी वर्चस्व प्रदान करते, तेथे जोरदार स्फोट झाल्याच्या बातम्यांमुळे तणाव निर्माण झाला होता. हे स्फोट अमेरिकेच्या लष्करी हल्ल्यामुळे झाल्याचे प्राथमिक अंदाज वर्तवले जात होते. मात्र, इराणने केशम बेटावर कोणताही अमेरिकन क्षेपणास्त्र हल्ला झाला नसल्याचा आणि बेटाचे कोणतेही नुकसान झाले नसल्याचा स्पष्ट दावा केला आहे. इराणच्या अर्ध-सरकारी तस्निम वृत्तसंस्थेने दिलेल्या माहितीनुसार, एका विश्वासू सूत्राने स्पष्ट केले की केशम बेटावर ऐकू आलेले दोन मोठे स्फोट हे होर्मुझच्या सामुद्रधुनीत सुरू असलेल्या इराणच्या लष्करी हालचालींशी संबंधित होते. सागरी सुरुंग आणि दोन तेलवाहू जहाजांना भीषण आग सामुद्रधुनीतून प्रवास करण्याचा प्रयत्न करणारी दोन तेलवाहू जहाजे सागरी सुरुंगांवर धडकून भीषण आगीच्या विळख्यात सापडली आहेत. इराणच्या इस्लामिक रिव्होल्युशनरी गार्ड कॉर्प्स च्या नौदलाने या घटनेबाबत अधिकृत निवेदन जारी केले आहे. आयआरजीसी नौदलाने आरोप केला आहे की, या दोन्ही जहाजांनी इराणच्या सागरी नियमांचे उल्लंघन केले, आपली ट्रॅकिंग व ओळख यंत्रणा बंद केली आणि अनधिकृत दक्षिण सागरी कॉरिडॉरमधून पसार होण्याचा प्रयत्न केला. यातील एक जहाज होर्मुझच्या सामुद्रधुनीच्या पूर्वेस तर दुसरे जहाज सामुद्रधुनीच्या आतल्या भागात सुरुंगाला धडकले. आयआरजीसी नौदलाने अमेरिकन सेंट्रल कमांड च्या प्रमुखांच्या वक्तव्याचा तीव्र शब्दात निषेध करत, सेंटकॉम कमांडरच्या कल्पना विलासाकडे लक्ष देऊ नका असा सडेतोड इशारा दिला आहे. तसेच, जे जहाजे अमेरिकन सैन्याला सहकार्य करतील, इराणी नियमांचे उल्लंघन करतील किंवा अनधिकृत क्षेत्रात प्रवेश करतील, त्यांना अशाच प्रकारे सागरी सुरुंगांचा सामना करावा लागेल, असा इशारा इराणने दिला आहे. इराणने स्पष्ट केले आहे की व्यापारी जहाजांना या मार्गावरून जाण्यासाठी पूर्वपरवानगी घेणे आणि निश्चित कॉरिडॉरचा वापर करणे बंधनकारक आहे. जळणाऱ्या तेलवाहू जहाजांच्या ज्वाळांमुळे अमेरिकेच्या लष्करी विश्वासार्हतेला आणि या भागातील व्यापारी जहाजांना सुरक्षा देण्याच्या दाव्याला मोठे आव्हान निर्माण झाले आहे. अमेरिकेची नाकेबंदी आणि २५ अब्ज डॉलरचा फटका दुसऱ्या बाजूला, अमेरिकेने ओमानच्या आखातात इराणचे एक जहाज बंद पाडल्याचा दावा केला आहे. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणच्या बंदरांमध्ये येणाऱ्या आणि जाणाऱ्या सर्व जहाजांवर पूर्ण सागरी नाकेबंदी लादली आहे. वॉशिंग्टनचा मुख्य उद्देश इराणची आर्थिक कोंडी करणे आणि होर्मुझच्या सामुद्रधुनीवरील त्याचे नियंत्रण रोखणे हा आहे. अमेरिकन सेंटकॉमच्या दाव्यानुसार, या सागरी नाकेबंदीमुळे गेल्या काही महिन्यांत इराणला २५ अब्ज डॉलरपेक्षा जास्त मूल्याच्या कच्च्या तेलाची निर्यात करण्यापासून रोखण्यात अमेरिकेला यश आले आहे. इराणच्या परकीय चलनासाठी कच्च्या तेलाची निर्यात हा अत्यंत महत्त्वाचा महसूल स्त्रोत आहे. टास्क फोर्स आयर्नगेट ची स्थापना सागरी मार्गावर नाकेबंदी केल्यानंतरही इराणने पर्यायी मार्ग शोधल्याने अमेरिकेने आता आपली दबाव मोहीम जमिनीवरील आणि कॅस्पियन समुद्रातील पुरवठा साखळीपर्यंत वाढवली आहे. सेंटकॉम कमांडर ॲडमिरल ब्रॅड कूपर यांनी फ्लोरिडातील टँपा येथील सेंटकॉम मुख्यालयात टास्क फोर्स आयर्नगेटची स्थापना करण्याचे आदेश दिले आहेत. या विशेष तुकडीमध्ये सुमारे २० नागरी आणि लष्करी तज्ज्ञांचा समावेश असेल. या टास्क फोर्सचे मुख्य काम इतर अमेरिकन संस्थांशी समन्वय साधून इराणच्या जमिनीवरील सीमा आणि कॅस्पियन समुद्राद्वारे होणारी अत्याधुनिक शस्त्रे, दुहेरी वापराचे तंत्रज्ञान, निर्बंध लादलेल्या वस्तू आणि आर्थिक महसुलाची वाहतूक रोखणे हे आहे. सेंटकॉमच्या मते, या मोहीमेचा उद्देश इराणला शस्त्रास्त्र कारखाने पुन्हा उभारण्यापासून, लष्करी साठा भरून काढण्यापासून आणि आपल्या मित्र सैनिकी गटांना निधी पुरवण्यापासून रोखणे हा आहे. इराणची पर्यायी पुरवठा साखळी आणि भौगोलिक आव्हान पाश्चात्य देशांचे कडक निर्बंध असूनही इराणने एक विस्तीर्ण खरेदी नेटवर्क उभारले आहे. या नेटवर्कद्वारे क्षेपणास्त्र व ड्रोनचे भाग, स्फोटके, इलेक्ट्रॉनिक्स, रसायने आणि अवजड वाहने इराणमध्ये आणली जातात. मध्य आशियातून ट्रक्सद्वारे, कॅस्पियन समुद्रातून सागरी मार्गाने आणि चीनमधून थेट हवाई वाहतुकीद्वारे या वस्तू इराणमध्ये पोहचवल्या जात असल्याचे अहवालात नमूद आहे. इराणची भौगोलिक रचना अमेरिकेसाठी पूर्ण नाकेबंदी करणे कठीण बनवते. इराणच्या जमिनीवरील सीमा इराक, तुर्की, आर्मेनिया, अझरबैजान, तुर्कमेनिस्तान, अफगाणिस्तान आणि पाकिस्तान या देशांशी जोडलेल्या आहेत, तर उत्तरेकडील किनारपट्टी कॅस्पियन समुद्राला थेट जोडलेली आहे. अमेरिकेची आयर्नगेट टास्क फोर्स याच पर्यायी मार्गांवर कडक नजर ठेवून इराणची कोंडी करण्याचा प्रयत्न करणार आहे. वॉशिंग्टनमधील मतभेद आणि भविष्यातील शक्यता इराणबाबतच्या धोरणावर वॉशिंग्टन स्वतः तीन गटांमध्ये विभागलेले दिसून येत आहे: १. पहिला गट: मुत्सद्दी चर्चा आणि वाटाघाटीद्वारे तोडगा काढण्याच्या बाजूने आहे. २. दुसरा गट: इराणकडून अधिक सवलती मिळेपर्यंत आर्थिक निर्बंध आणि सागरी नाकेबंदी कायम ठेवण्याच्या मताचा आहे. ३. तिसरा गट: इराणविरोधात पुन्हा नव्या लष्करी कारवाया सुरू करण्यास प्राधान्य देतो. एकीकडे अमेरिका युद्धावर पडदा पाडण्याबाबत चर्चा करत असली, तरी दुसरीकडे सेंटकॉमने इराणवरील लष्करी व आर्थिक दबावाची व्याप्ती वाढवली आहे. इराणची बंदरे, तेल निर्यात, जमिनीवरील सीमा आणि आता कॅस्पियन समुद्र अशा सर्वच आघाड्यांवर अमेरिकेने गळफास आवळल्याने होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतील तणाव एका अत्यंत धोकादायक वळणावर पोहोचला आहे. Kanthak Suryatal Post Views: 10 Facebook WhatsApp Telegram Twitter LinkedIn Snapchat Threads Post navigation नेतान्याहूंची सत्ता धोक्यात! ६७ खासदारांचा आयझेनकोट यांना पाठिंबा: इस्रायलच्या राजकारणातील भूकंप!
