एका युगाचा अंत: अयातुल्ला खामनेई यांचा अखेरचा प्रवास आणि इराणचा हुंदका
असं म्हणतात की, माणसाने जगातून जाताना असं जावं की काळाची पावलंही क्षणभर थबकावीत. त्याच्या जाण्याने फक्त माणसं नाही, तर निसर्ग आणि काळही हळहळावा. अयातुल्ला अली खामनेई यांच्या निधनानंतर इराणमध्ये जे दृश्य पाहायला मिळालं, ते पाहून असंच वाटतं की, या माणसाने धरतीवर आपल्या कर्तृत्वाचे असे काही ठसे उमटवले आहेत की, आज आभाळही त्यांचं मस्तक चुंबण्यासाठी खाली झुकलं आहे [१]. ही केवळ एका नेत्याची अंत्ययात्रा नाही, तर ती हिंमत आणि धैर्याच्या एका संपूर्ण जगाचा निरोप घेण्याचा सोहळा आहे.
तेहरानमधील तो अथांग जनसागर तेहरानच्या ग्रँड मुसल्ला मैदानावर जेव्हा खामनेईंचे पार्थिव आणण्यात आले, तेव्हा तिथे उभं राहायला, किंबहुना तिळ ठेवायलाही जागा उरली नव्हती. जिथे पाहावे तिथे फक्त मानवी डोकीच दिसत होती. काळ्या पेहरावात आलेले लाखो लोक, कोणी रडत होतं, कोणी सुन्न झालं होतं, तर कोणी आपल्या लाडक्या नेत्याला शेवटची सलामी देण्यासाठी व्याकुळ झालं होतं. स्त्री, पुरुष, वृद्ध, तरुण आणि लहान मुलं – प्रत्येकाच्या डोळ्यांत एकच विषाद आणि विलाप होता. या गर्दीतून जो आवाज येत होता, त्याला गोंधळ म्हणणं चुकीचं ठरेल; तो एक असा संगीतबद्ध शोक होता ज्याने इराणच्या क्षितिजावर लिहून ठेवलं की, खामनेई कधीच मरत नाहीत, ते इराणच्या शेतात, नद्यांत आणि हवेत नेहमीच जिवंत राहतील.
संघर्षाचा तो प्रवास या अंत्ययात्रेची पार्श्वभूमी अत्यंत वेदनादायी आहे. २८ फेब्रुवारी रोजी इस्रायल आणि अमेरिकेने एका भ्याड हल्ल्यात अयातुल्ला अली खामनेई यांची फसवणुकीने हत्या केली होती. तेव्हापासून त्यांचे पार्थिव सुरक्षित ठेवण्यात आले होते. ४ महिन्यांनंतर, ३ जुलै रोजी पहिल्यांदा त्यांचे पार्थिव सामान्य जनतेसाठी दर्शनास ठेवण्यात आले. ही अंत्ययात्रा इराण आणि इराकच्या कर्बलासह पाच शहरांतून प्रवास करत सुमारे ३००० किलोमीटरचे अंतर कापणार आहे. ९ जुलै रोजी त्यांच्या मूळ गावी, मशहद येथील इमाम रजा दर्ग्यात त्यांना सुपूर्द-ए-खाक केले जाईल. असा अंदाज आहे की, या संपूर्ण प्रवासात सुमारे २ कोटी लोक सामील होतील, जी गेल्या पाव शतकातील जगातील सर्वात मोठी अंत्ययात्रा ठरेल.
महासत्तेला आव्हान देणारा विचार अयातुल्ला खामनेई केवळ एक राजकीय नेते नव्हते, तर ते एका विचाराचे नाव होते. त्यांनी जगाला शिकवले की, न्याय हा कुणाच्या दयेवर मिळत नाही. त्यांनी सिद्ध करून दाखवलं की, अमेरिकेसारख्या महासत्तेलाही वाटाघाटीच्या टेबलावर आणण्यास भाग पाडलं जाऊ शकतं. ज्या अरब देशांनी अमेरिकेचे बाहुले बनून तेहरानचे मनोरे कोसळताना पाहण्याचे स्वप्न पाहिले होते, त्यांना खामनेईंनी दाखवून दिले की, हक्कासाठी लढणाऱ्यांचा कधीच पराभव होत नाही. ८६ वर्षांचा एक वृद्ध माणूस, ज्याला चालण्यासाठी आधाराची गरज होती, त्याने जगातील सर्वात मोठ्या ताकदीचा गर्व मोडीत काढला आणि त्यांना गुडघ्यावर बसवले, हे पाहणे आजही थक्क करणारे आहे.
इराणची परंपरा आणि शहादत इराण हा केवळ एक देश नाही, तर ती एक महान परंपरा आहे. खामनेईंच्या मते, कर्बलाचे धडे हे केवळ परीक्षेत पास होण्यासाठी नसून आयुष्य जगण्याचे तत्वज्ञान आहेत. शहादत (हुतात्मा होणे) हे त्यांच्यासाठी कोणत्याही राजकीय भाषणाबाजीचा भाग नसून नेतृत्वाचे मूळ तत्व होते. जेव्हा त्यांच्या सल्लागारांनी त्यांना जीवाचा धोका असल्याचे सांगून सुरक्षित ठिकाणी जाण्याचा सल्ला दिला, तेव्हा त्यांचे उत्तर होते, देशाच्या नेत्याला इतके भ्याड असू नये; शहादत आली तर ती दागिन्यासारखी सजवून मिरवू. आज इराणमध्ये उमडलेला हा जनसागर पाहून अमेरिका आणि इस्रायललाही धडकी भरली असेल, कारण ज्या खामनेईंना मारून ते इराणला गुलाम बनवू पाहत होते, त्याच खामनेईंच्या विचाराने आज संपूर्ण इराण एकवटला आहे.
जागतिक पािठंबा आणि भारताची उपस्थिती या अंत्ययात्रेला केवळ इराणचाच नाही, तर संपूर्ण जगाचा पाठिंबा मिळत असल्याचे दिसत आहे. सुमारे १०० देशांचे प्रतिनिधी या सोहळ्यासाठी तेहरानमध्ये पोहोचले आहेत. भारताच्या वतीने बिहारचे राज्यपाल सय्यद अता हसनैन आणि परराष्ट्र राज्यमंत्री पवित्रा मार्गारेट उपस्थित राहिले. याशिवाय पीडीपी नेत्या महबूबा मुफ्ती, काँग्रेस नेते सलमान खुर्शीद, तसेच रशिया, चीन, पाकिस्तान, अफगाणिस्तान आणि बांगलादेश यांसारख्या अनेक देशांच्या बड्या नेत्यांनी खामनेईंना श्रद्धांजली अर्पण केली. इमाम अयातुल्ला मोहम्मद सईदी यांच्या मते, ही अंत्ययात्रा इराणसाठी एका सार्वमतासारखी आहे, जी जगाला दाखवून देते की, संकटकाळातही इराणची जनता आपल्या नेतृत्वाच्या पाठीशी खंबीरपणे उभी आहे.
शेवटचा निरोप जग सोडून तर प्रत्येकजण जातो, पण असं जाणं नशिबात असावं लागतं. आज इराणच्या बागेतील प्रत्येक फुलाचा सुगंध खामनेईंच्या स्मृतींना समर्पित आहे. माता आपल्या मुलांना सांगत आहेत की, या हवेला सलाम करा, कारण या हवेने खामनेईंच्या पार्थिवाला शेवटचा स्पर्श केला आहे.अयातुल्ला खामनेईंच्या या प्रवासाने हेच सिद्ध केले आहे की, जुलमी कितीही शक्तिशाली असला तरी विजय नेहमीच सत्याच्या मार्गावर चालणाऱ्यांचा होतो. हा केवळ एका नेत्याचा शेवट नाही, तर एका नव्या संघर्षाची ही सुरुवात आहे.
अयातुल्ला रुहोल्ला खोमेनी याना वास्तव न्यूज लाईव्ह न्यूजच्यावतीने भावपूर्ण अभिवादन. .
