रुपयाचा रिव्हर्स गिअर आणि १०० चा आकडा
एकेकाळी रुपया पडला की देशाची प्रतिष्ठा पडते असे म्हणणारे आज सत्तेत आहेत, पण आज तोच रुपया डॉलरच्या तुलनेत १०० चा आकडा पार करण्याच्या उंबरठ्यावर उभा आहे. एवढेच नाही, तर काही नामवंत अर्थशास्त्रज्ञांच्या मते हा रुपया १५० किंवा २०० पर्यंत सुद्धा घसरू शकतो. रुपयाची ही घसरण केवळ आकडेवारीपुरती मर्यादित नाही; जेव्हा रुपया घसरतो, तेव्हा आपल्या ताटातले तेल, अंगावरचे कपडे आणि हातातील मोबाईल – हे सर्व महाग होते. कारण आपला देश आज बहुतांश वस्तू आयात (Import) करत आहे. जर रुपया १०० पार गेला, तर पेट्रोल १२५ रुपयांच्या पुढे जाईल, खाण्याचे तेल २३० रुपयांपर्यंत पोहोचेल आणि ८० हजारांचा आयफोन पाहता पाहता दीड-दोन लाखांच्या घरात जाईल. हे केवळ चित्रपट नाही, तर येणाऱ्या तीन-चार महिन्यांतील महागाईचा कोहराम असणार आहे.
टॉफी मुत्सद्देगिरी आणि मेक इन इंडियाचा फुगा
पंतप्रधान जेव्हा परदेशात जाऊन टॉफ्या वाटतात आणि आमचे वाणिज्य मंत्री पियुष गोयल टॉफीचे एक्सपोर्ट वाढले म्हणून ट्वीट करतात, तेव्हा हसावे की रडावे हेच कळत नाही. देशाचे अर्थमंत्री आणि वाणिज्य मंत्री ज्या गांभीर्याने या आर्थिक संकटाकडे पाहायला हवे होते, त्याऐवजी ते ब्रँड प्रमोशनमध्ये व्यस्त दिसतात. मेक इन इंडियाच्या गप्पा मारल्या गेल्या, पण आजही आपण साध्या साध्या इलेक्ट्रॉनिक उपकरणांपासून ते मोठ्या मशिनरीपर्यंत सर्व काही चीनमधून आयात करत आहोत. देशात उत्पादन वाढवण्याऐवजी आपण केवळ ट्रेडिंगवर भर दिला आहे. अदानी आणि अंबानी सारखे राष्ट्रीय शेठ केवळ माल आयात करून त्यावर आपला ठप्पा लावून विकत आहेत, असा आरोप अर्थशास्त्रज्ञ करत आहेत. जर रिलायन्सने त्यांचे तेल निर्यात करणे थांबवले आणि ते देशांतर्गत बाजारात दिले, तर तेलाचे भाव कमालीचे कमी होऊ शकतात, पण देशभक्त उद्योगपतींना तसे करण्यास सांगण्याची हिंमत सरकारमध्ये दिसत नाही.
मिडल क्लासची कमरतोड आणि कर्जाचा सापळा
आज देशात अशी परिस्थिती आहे की लोकांचे उत्पन्न वाढत नाहीये, पण खर्च मात्र दुप्पट-तिप्पट वेगाने वाढत आहेत. मनमोहन सिंग यांच्या काळात महागाई होती, पण लोकांच्या हातात नोकऱ्या आणि पगारवाढही होती. आज मात्र पीएचडी झालेले तरुण २० हजार रुपयांच्या नोकरीसाठी रांगेत उभे आहेत. ज्या पालकांनी आपल्या मुलांना परदेशात शिक्षणासाठी पाठवले आहे, त्यांच्यासाठी तर ही परिस्थिती म्हणजे डेथ ट्रॅप (कर्जाचा सापळा) ठरत आहे. डॉलर महाग झाल्यामुळे एका रात्रीत शैक्षणिक खर्चात ६० टक्क्यांची वाढ होत आहे. मध्यमवर्गीयांनी कर्ज घ्यावे की नाही, यावर विचार करण्याची वेळ आली आहे, कारण रुपया ज्या वेगाने कोसळत आहे, त्या वेगाने आपण कर्जाच्या खाईत लोटले जात आहोत.
भांडवलदारांचे पोषण आणि गरिबांचे शोषण
सर्वात खेदाची गोष्ट म्हणजे, जिथे सामान्य माणूस एक वेळच्या जेवणासाठी संघर्ष करत आहे, तिथे सरकारने बड्या भांडवलदारांचे १४ लाख कोटी रुपयांचे कर्ज माफ केले आहे. गरिबांच्या शिक्षण आणि आरोग्याच्या सुविधांचे खाजगीकरण करून त्यांना वाऱ्यावर सोडले जात आहे. सरकारी शाळा आणि रुग्णालये बंद करून केवळ श्रीमंतांसाठीच देश चालवला जात आहे की काय, असा प्रश्न पडतो. जेव्हा अर्थव्यवस्था संकटात असते, तेव्हा सोन्याचे भाव वाढतात, कारण तो सुरक्षित गुंतवणुकीचा मार्ग मानला जातो; आज सोन्याचे भाव ज्या प्रकारे गगनाला भिडले आहेत, तेच अर्थव्यवस्थेच्या ढासळत्या स्थितीचे सर्वात मोठे संकेत आहेत.
निष्कर्ष: सेल्फीपेक्षा भाकरी महत्त्वाची
पंतप्रधानांनी आता युरोपच्या सहली, सेल्फी आणि टॉफी वाटप थांबवून देशाच्या आर्थिक वास्तवाकडे लक्ष देण्याची गरज आहे. केवळ जाहिरातबाजीने आणि ‘गोदी मीडिया’च्या गुणगानाने रुपयाची घसरण थांबणार नाही. जर सरकारने तात्काळ उत्पादकता (Productivity) वाढवण्यासाठी आणि आयात कमी करण्यासाठी पावले उचलली नाहीत, तर येणारा काळ हा केवळ आर्थिक संकट नसेल, तर ती एक आर्थिक आणीबाणी असेल. जनतेला आता मेलोडीच्या गोड चॉकलेटची नाही, तर स्वस्त इंधन, खाण्याचे तेल आणि रोजगाराच्या संधींची गरज आहे.
जर प्रधानसेवक खरोखरच प्रधानसेवक असतील, तर त्यांनी भांडवलदारांच्या गळ्याला नख लावून तो पैसा सामान्य जनतेसाठी वापरला पाहिजे आणि देशात उत्पादनाचे नवे वारे वाहू दिले पाहिजेत. अन्यथा, रुपया १५० पार जाईल आणि सामान्य माणूस केवळ इतिहासाच्या पुस्तकात अच्छे दिन शोधत राहील.
