३२ वर्षीय हरीश राणा…
एकेकाळी स्वप्नांनी भरलेला, आयुष्य जगण्यासाठी धडपडणारा तरुण. पण २०१३ साली हॉस्टेलच्या चौथ्या मजल्यावरून पडल्याने त्याच्या मेंदूला गंभीर दुखापत झाली. त्या एका क्षणाने त्याचे संपूर्ण आयुष्य बदलले. त्या दिवसापासून हरीश पूर्णपणे अर्धांगवायूग्रस्त अवस्थेत कोमामध्ये होता.
तेव्हापासून त्याचे जीवन म्हणजे केवळ यंत्रांवर चालणारा श्वास.
नळींच्या साहाय्याने दिला जाणारा श्वास… औषधांवर टिकून असलेले शरीर… आणि दररोज वेदनांनी तडफडणारे एक आयुष्य.
एम्समधील तज्ज्ञ डॉक्टरांच्या समितीने स्पष्ट सांगितले होते की त्याच्या प्रकृतीत सुधारणा होण्याची कोणतीही शक्यता नाही. उपचार सुरू ठेवणे म्हणजे केवळ त्याचे जैविक अस्तित्व वाढवत ठेवणे आहे.
पण या सगळ्यात सर्वात वेदनादायक क्षण होता एका वडिलांचा आक्रोश…
माझा मुलगा रोज मरणासारख्या यातना सहन करतोय… कृपया त्याला या वेदनांतून मुक्त करा.या हृदयद्रावक विनंतीची दखल घेत सर्वोच्च न्यायालयातील न्यायमूर्ती जे. बी. पारधीवाला आणि के. व्ही. विश्वनाथन यांच्या खंडपीठाने एक अत्यंत संवेदनशील निर्णय दिला. न्यायालयाने “Right to Die with Dignity” — म्हणजे सन्मानाने मृत्यूचा अधिकार याचा विचार करत हरीश राणा यांना दिली जाणारी लाईफ सपोर्ट सिस्टीम काढून घेण्याची परवानगी दिली.
हा निर्णय केवळ कायदेशीर नाही, तर मानवी वेदनांना समजून घेणारा आहे.कारण कधी कधी जगणे हीच सर्वात मोठी शिक्षा बनते, आणि त्या वेदनांतून मुक्त होणे म्हणजेच खरी दया ठरते.
देवाने आपल्याला जीवन दिले आहे… पण मृत्यूचा अधिकार माणसाच्या हातात नसतो, असे आपण नेहमी म्हणतो. मात्र काही प्रसंगी मानवी वेदना इतक्या असह्य होतात की सन्मानाने निरोप घेण्याचा अधिकारही तितकाच महत्त्वाचा ठरतो.
गेल्या १३ वर्षांपासून मशीनवर टिकलेले जीवन, असह्य वेदना आणि एका कुटुंबाची अखंड झुंज या सगळ्यांना आज न्यायालयाने एक शेवट दिला.
कदाचित हा शेवट नाही…तर वेदनांतून मिळालेली शांत मुक्ती आहे.
आज हरीश राणा यांची कथा आपल्याला एक कठीण प्रश्न विचारते
जगणे महत्त्वाचे… की सन्मानाने जगणे?
आणि कधी कधी…
सन्मानाने निरोप घेणेही तितकेच मानवी असते
