इराण-इस्रायल संघर्ष उग्र! पुढील 48 तास जगासाठी निर्णायक  

सध्या मध्यपूर्वेत सुरू असलेल्या तणावपूर्ण परिस्थितीच्या पार्श्वभूमीवर इराण आणि इस्रायल यांच्यातील संघर्ष अधिक तीव्र होत असल्याचे दिसत आहे. विविध आंतरराष्ट्रीय वृत्तसंस्थांच्या माहितीनुसार, एका रात्रीत इराणने इस्रायलवर दोनशे ते तीनशेहून अधिक क्षेपणास्त्रांचा मारा केल्याचे सांगितले जात आहे. या क्षेपणास्त्रांपैकी अनेकांमध्ये क्लस्टर बॉम्ब असल्याची माहिती समोर आली आहे. क्लस्टर बॉम्बचा स्फोट झाल्यानंतर त्यातून अनेक लहान स्फोटके विखुरली जातात आणि त्यामुळे मोठ्या परिसरात सतत स्फोट होत राहतात. अशा प्रकारचे स्फोट सुमारे दहा किलोमीटरपर्यंत गंभीर परिणाम करू शकतात.

इस्रायलमधील प्रतिष्ठित वृत्तपत्र The Times of Israel यांनीही या हल्ल्यांबाबत माहिती दिली आहे. साधारणतः हे वृत्तपत्र इस्रायली सरकारच्या अधिकृत भूमिकेला महत्त्व देणारे मानले जाते. तरीही त्यांनी अनेक शहरांवर मोठ्या प्रमाणात क्षेपणास्त्रांचा मारा झाल्याचे मान्य केले आहे.

अमेरिकेतील प्रसिद्ध वृत्तवाहिनी Fox News यांनीही तेल अवीवसह काही शहरांमध्ये क्षेपणास्त्रांच्या हल्ल्यांमुळे मोठ्या प्रमाणात आगी लागल्याचे वृत्त दिले आहे. या हल्ल्यांमुळे इस्रायलमधील अनेक नागरिक सुरक्षिततेसाठी बंकरमध्ये आश्रय घेत आहेत, तर काही जण शहर सोडून ग्रामीण भागात स्थलांतर करत असल्याचे सांगितले जाते. अनेक रुग्णालयांमध्ये जखमींची संख्या वाढल्यामुळे उपचारासाठी जागेची कमतरता निर्माण झाल्याचेही वृत्त आहे.

लष्करी विश्लेषकांच्या मते, इराणने हल्ल्याची सुरुवात इस्रायलच्या हवाई संरक्षण प्रणालीतील काही महत्त्वाच्या रडार प्रणालींना लक्ष्य करून केली. या प्रणाली निष्क्रिय झाल्यानंतर इराणच्या क्षेपणास्त्रांना रोखणे अधिक कठीण झाले. त्यामुळे अनेक क्षेपणास्त्रे थेट लक्ष्यांवर पडत असल्याचे सांगितले जाते. काही इस्रायली अधिकाऱ्यांनीही इराणी क्षेपणास्त्रांना अडवणे कठीण होत असल्याचे मान्य केल्याचे वृत्त आहे.

या संघर्षामुळे संपूर्ण मध्यपूर्वेतील परिस्थिती अस्थिर बनली आहे. दुबई, रियाध आणि दोहा यांसारखी शहरं जागतिक आर्थिक आणि व्यापार केंद्रे मानली जातात. या प्रदेशात २०० पेक्षा अधिक देशांतील नागरिक कामासाठी आणि व्यापारासाठी राहतात. त्यामुळे या भागातील कोणतीही घटना जागतिक पातळीवर मोठ्या परिणामाची ठरू शकते.

राजकीय विश्लेषकांच्या मते, या युद्धाला थांबवण्यासाठी मोठ्या जागतिक शक्तींनी मध्यस्थी करण्याची गरज आहे. काही तज्ज्ञांचे मत आहे की वाल्डीमीर पुतीन यांसारख्या प्रभावी नेत्यांची भूमिका या संघर्षात निर्णायक ठरू शकते. त्याचप्रमाणे जागतिक राजकारणात प्रभाव असलेल्या नेत्यांमध्ये डोनाल्ड ट्रम्प  यांचाही वारंवार उल्लेख केला जातो.

सध्याच्या परिस्थितीत इराण, अमेरिका आणि इस्रायल या सर्व पक्षांना या संघर्षातून सन्मानपूर्वक बाहेर पडण्याचा मार्ग शोधण्याची गरज आहे. युद्ध थांबावे आणि त्याच वेळी आपला विजय किंवा सामरिक यश कायम राहावे, अशी प्रत्येक बाजूची भूमिका असू शकते. मात्र प्रत्यक्षात हे साध्य करणे अत्यंत कठीण ठरू शकते.

आगामी २४ ते ४८ तासांमध्ये परिस्थिती कशी बदलते याकडे संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले आहे. इराणच्या हल्ल्यांची तीव्रता कायम राहते का, कमी होते का किंवा नवीन लक्ष्यांवर हल्ले होतात का, हे पाहणे अत्यंत महत्त्वाचे ठरणार आहे.

एकूणच पाहता, मध्यपूर्वेतील हा संघर्ष केवळ प्रादेशिक राहिलेला नसून त्याचे परिणाम जागतिक पातळीवर जाणवू शकतात. त्यामुळे या युद्धाचा शेवट कसा आणि केव्हा होईल याबद्दल जगभरात मोठी चिंता व्यक्त केली जात आहे.