१९७५ आणि २०११ ची पुनरावृत्ती? दिल्लीत पुन्हा तख्तपालट घडवणार का हा महासंग्राम! रामलीला मैदानावरील अभूतपूर्व गर्दी देशाच्या राजकारणाचे केंद्रस्थान असलेल्या दिल्लीतील रामलीला मैदानावर रविवारी एक असा जनसैलाब उसळणार आहे, ज्याने सत्ताधारी वर्तुळात प्रचंड खळबळ उडवून दिली आहे. केवळ एका रॅलीने देश बदलू शकतो का असा प्रश्न उपस्थित केला जात असताना, शनिवारी रात्रीपासूनच रामलीला मैदानावर ज्या पद्धतीने देशभरातून हजारो-लाखो लोक जमा होऊ लागले आहेत, त्याने या प्रश्नाचे उत्तर आधीच देऊन ठेवले आहे. काँग्रेसचे संघटन सरचिटणीस के. सी. वेणुगोपाल यांनी स्पष्ट दावा केला आहे की, या रॅलीत १० लाखांहून अधिक जनता सहभागी होणार आहे. शनिवारच्या रात्रीपासूनच मैदानातील संपूर्ण खुर्च्याही अजून लागलेल्या नव्हत्या, तरीही दर १०-१५ मिनिटांनी लोकांचे नवे जथेच्या जथे मैदानात दाखल होत होते. ट्रेन, खाजगी गाड्या आणि बसेसमधून आलेले हे कार्यकर्ते व समर्थक घोषणाबाजी करत रामलीला मैदानाकडे कूच करत आहेत. २४ अकबर रोड येथील काँग्रेसच्या जुन्या मुख्यालयाबाहेर शेकडो कार्यकर्त्यांनी झेंडे घेऊन गर्दी केली असून चलो दिल्लीच्या घोषणांनी संपूर्ण परिसर दुमदुमून गेला आहे. विमानतळावरही इंडिया आघाडीचे विविध मुख्यमंत्री जसे की हेमंत सोरेन, रेवंत रेड्डी, तसे नेते अखिलेश यादव आणि ममता बॅनर्जी यांच्या आगमनाने प्रचंड राजकीय हालचाली वाढल्या आहेत. रामलीला मैदानाचा इतिहास आणि सत्तेच्या तख्तपालटाची परंपरा भारतीय राजकारणात दिल्लीचे रामलीला मैदान हे केवळ एक मैदान नसून, ती तख्तपालटाची ऐतिहासिक भूमी मानली जाते. जेव्हा जेव्हा रामलीला मैदानावरून एका मोठ्या जनआंदोलनाने किंवा रॅलीने हुंकार भरला आहे, तेव्हा तेव्हा दिल्लीच्या गादीवरील हुकुमत कोसळली आहे. २६ जून १९७५ चा जयप्रकाश नारायण यांचा ऐतिहासिक मोर्चा: समूछ्या विरोधकांना एकत्र आणून जेव्हा जयप्रकाश नारायण यांनी रामलीला मैदानावरून हल्लाबोल केला, तेव्हा इंदिरा गांधींचे सरकार हादरले आणि पुढे जाऊन सत्तेचा तख्तपालट झाला. ऑगस्ट २०११ चे अन्ना हजारे आणि अरविंद केजरीवाल यांचे आंदोलन: १९ ते २८ ऑगस्ट २०११ दरम्यान झालेल्या या आंदोलनात लाखो लोक रस्त्यावर उतरले, ज्याची परिणती तत्कालीन डॉ. मनमोहन सिंग यांच्या युपीए सरकारचा पराभव होण्यात झाली. परंतु, या दोन्ही ऐतिहासिक आंदोलनांचा विचार केला तर तिथे जमलेली गर्दी दीड ते तीन लाखांच्या आसपास होती. जर रविवारी रामलीला मैदानावर खरोखरच १० लाखांहून अधिक जनता एकत्र येत असेल, तर हा भारतीय राजकारणातील आतापर्यंतचा सर्वात मोठा विक्रम ठरेल आणि सत्ताधाऱ्यांना स्पष्ट संदेश देणारा ठरेल. देशभरातून जनसैलाब: मुक्काम आणि नियोजनाचे अभूतपूर्व आव्हान १० लाखांहून अधिक गर्दी एकत्र येणे हे केवळ राजकीय आव्हान नसून, प्रशासकीय आणि राहण्याच्या व्यवस्थेच्या दृष्टीनेही मोठे आव्हान ठरले आहे. उत्तर प्रदेश, राजस्थान, हरियाणाच्या विविध शहरांतून तसेच थेट पश्चिम बंगाल, उडिशा, छत्तीसगड आणि कर्नाटकासारख्या दूरच्या राज्यांतून नागरिक दाखल झाले आहेत. एकट्या मेरठ जिल्ह्यातून २५,००० हून अधिक लोक दिल्लीकडे रवाना झाले आहेत.दिल्लीतील सर्व हॉटेल्स आणि धर्मशाळा आधीच फुल्ल झाल्यामुळे एका नव्या व्यवस्थेचा जन्म झाला आहे. इंडिया आघाडीच्या राज्यसभा आणि लोकसभा खासदारांनी आपल्या अधिकृत बंगल्यांचे दरवाजे सामान्य जनतेसाठी खुले केले आहेत. खासदारांनी स्वतः समर्थकांच्या राहण्याची व खाण्यापिण्याची जबाबदारी घेतली आहे. राजकीय विश्लेषक प्रोफेसर अखिल स्वामी यांच्या सांगण्यानुसार, परिस्थिती एवढी प्रचंड आहे की, कार्यक्रमात वेळेत पोहोचण्यासाठी लोकांना भल्या पहाटे ६ वाजताच घराबाहेर पडावे लागत आहे, कारण सर्व रस्ते गर्दीने तुडुंब भरलेले आहेत. नोकरशाही, प्रशासन आणि सत्तेतील अंतर्गत बंडखोरी या रॅलीचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे प्रशासनाची आणि पोलिसांची बदललेली भूमिका. सहसा विरोधी पक्षांच्या अशा मोठ्या रॅलीच्या वेळी प्रशासनाकडून अडथळे निर्माण केले जातात, परंतु यावेळेस प्रशासकीय अधिकाऱ्यांनी कोणताही विरोध दाखवलेला नाही. अलीकडेच पार पडलेल्या मॉक पार्लमेंटच्या यशानंतर हे स्पष्ट झाले आहे की, पोलीस आणि प्रशासनालाही सत्तेच्या हवेची दिशा समजली आहे. प्रोफेसर अखिल स्वामी यांनी उघड केलेल्या माहितीनुसार, सरकारी यंत्रणांनी आता सत्ताधाऱ्यांची साथ सोडण्यास सुरुवात केली आहे. अधिकाऱ्यांचे विरोधकांशी वाढते संपर्क: ईडी, सीबीआय, निवडणूक आयोग आणि विविध मंत्रालयांतील २०० हून अधिक अधिकारी राहुल गांधी, मल्लिकार्जुन खर्गे आणि पवन खेडा यांच्या थेट संपर्कात असल्याचा दावा केला जात आहे. १९७७ च्या ऐतिहासिक घटनेची पुनरावृत्ती: १९७७ मध्ये बाबू जगजीवन राम आणि एच. एन. बहुगुणा यांनी ज्या प्रकारे काँग्रेस सोडून सत्तांतराला गती दिली होती, तसाच प्रकार भाजपच्या आतून आणि नोकरशाहीतून घडण्याची चिन्हे दिसत आहेत. अनेक अधिकारी आणि सत्ताधारी पक्षातील अंतर्गत घटक विरोधकांना महत्त्वपूर्ण कागदपत्रे व पुरावे पुरवत आहेत. राहुल गांधींची नवी शैली आणि आगामी राजकीय धमाका राहुल गांधी यांची अलीकडची देहबोली आणि भाषणाची शैली एका नव्या, अधिक आत्मविश्वासाने भरलेल्या नेत्याचे दर्शन घडवत आहे. इंग्रजीत दिलेल्या भाषणात त्यांनी निवडणूक आयोगाचे ज्ञानेश कुमार यांच्यासह सत्ताधाऱ्यांना थेट आव्हान दिले आहे. आमच्याकडे सर्व पुरावे आले आहेत असे ठामपणे सांगणारे राहुल गांधी रविवारी रामलीला मैदानावरील रॅलीत एखादा मोठा सनसनाटी खुलासा किंवा धमाका करू शकतात, अशी राजकीय वर्तुळात चर्चा आहे.हा राजकीय दबाव इतका वाढला आहे की, पंतप्रधान मोदी आणि गृहमंत्री अमित शाह यांच्यावर तीव्र राजकीय दबाव निर्माण झाला आहे. रॅली अपयशी ठरवण्याचे प्रयत्न किंवा रणनीती अपुरी पडल्याचे दिसत असून, जनमताचा हा ओघ रोखणे आता कठीण झाले आहे. निष्कर्ष आणि सुरक्षेचा इशारा: राजकारणाचा महाकुंभ शेवटी, रामलीला मैदानावरील हा महासंग्राम म्हणजे केवळ एक राजकीय सभा नसून तो राजकारणाचा महाकुंभ ठरत आहे. जर १० लाख नागरिक खरोखरच रस्त्यावर उतरत असतील, तर देशाच्या राजकीय इतिहासात पुढील १०० वर्षे आठवणीत राहील असा हा क्षण ठरेल. मात्र, एवढ्या मोठ्या प्रमाणावर जनसमुदाय एकत्र येत असताना अनुशासन, संयम आणि सुरक्षेचे नियम पाळणे अत्यंत आवश्यक आहे. ज्येष्ठ पत्रकार दीपक शर्मा यांनी आवाहन केल्याप्रमाणे, रॅलीत सहभागी होणाऱ्या प्रत्येक नागरिकाने: १. मेटल डिटेक्टर्स आणि तपासणी प्रक्रियेला सहकार्य करावे. २. पोलिसांच्या सूचनांचे, बॅरिकेड्सचे आणि ठरवून दिलेल्या मार्गांचे तंतोतंत पालन करावे. ३. पंक्तीबद्ध आणि शिस्तबद्ध पद्धतीने चालून कोणतीही अनहोनी घटना घडणार नाही याची काळजी घ्यावी. एकंदरीत, दिल्लीतील ही ऐतिहासिक रॅली देशाच्या राजकारणाला एका नव्या वळणावर घेऊन जात आहे, जिथे सत्तेचे गणित आणि जनतेचा आवाज यांच्यात आरपारची लढाई पाहायला मिळत आहे. Kanthak Suryatal Post Views: 72 Facebook WhatsApp Telegram Twitter LinkedIn Snapchat Threads Post navigation रविवारी नांदेडमध्ये डॉ. विलासराज भद्रे यांना श्रद्धांजली सभा मोगलीचा चारचौघांत पाणउतारा; जिल्हाधिकारी कार्यालयात पत्रकाराने धरले धारेवर!
