वाराणसीत समाजवादी पार्टीचा फडकवला झेंडा! पदवीधर मतदारसंघातही आशुतोष सिन्हांची ३,००० मतांची आघाडी!

डबल इंजिन सरकारला मोठा धक्का! वाराणसीत सपा जिंकली, गोरखपूरमध्ये मतमोजणीवर बहिष्कार; यूपीत चाललंय तरी काय?

पंतप्रधान मोदींच्या वाराणसी मतदारसंघात भाजपला मोठा शॉक; विधान परिषद निवडणुकीत इंडिया आघाडीचा ५,००० हून अधिक मतांनी दणदणीत विजय

वाराणसी/लखनऊ (खास प्रतिनिधी) –  उत्तर प्रदेशातील राजकारणात आणि संपूर्ण देशात मोठी राजकीय खळबळ उडवून देणारा एक मोठा उलटफेर समोर आला आहे. गेल्या १२ वर्षांपासून पंतप्रधान नरेंद्र मोदी ज्या वाराणसी मतदारसंघाचे लोकसभेत प्रतिनिधित्व करत आहेत, त्याच वाराणसीमध्ये भारतीय जनता पक्षाला विधान परिषद निवडणुकीत अत्यंत मानहानीकारक पराभवाला सामोरे जावे लागले आहे. वाराणसी शिक्षक खंड विधान परिषद निवडणुकीत समाजवादी पार्टी म्हणजेच इंडिया आघाडीचे उमेदवार लाल बिहारी यादव यांनी विजय मिळवला असून, हा विजय १००-२०० मतांचा नसून तब्बल ५,००० हून अधिक मतांच्या मोठ्या फरकाने झाला आहे.

भाजपचे प्रमोद मिश्रा पराभूत; लाल बिहारी यादव यांचा मोठा विजय

वाराणसी शिक्षक मतदारसंघात समाजवादी पार्टीचे उमेदवार लाल बिहारी यादव यांनी भाजप उमेदवार प्रमोद मिश्रा यांचा अत्यंत दारुण पराभव केला. लोकसभेच्या निवडणुकीदरम्यान अयोध्येत भाजपला बसलेल्या धक्कादायक निकालांची तुलना या निकालाशी केली जात आहे. आपल्या या ऐतिहासिक विजयानंतर प्रतिक्रिया देताना विजयी उमेदवार लाल बिहारी यादव यांनी या विजयाचे श्रेय सपा अध्यक्ष अखिलेश यादव यांना दिले. ते म्हणाले की, हा विजय म्हणजे संपूर्ण उत्तर प्रदेशातील शिक्षकांचा भाजप सरकारच्या चुकीच्या धोरणांविरोधात असलेला प्रचंड राग आहे. सर्व शिक्षकांनी आपल्या समस्या सोडवण्यासाठी आणि राजकीय पक्ष, जाती-धर्म यांच्या पलीकडे जाऊन मला मतदान केले आहे.

प्रशासकीय यंत्रणेचा गैरवापर केल्याचा गंभीर आरोप

या निवडणुकीत विजय मिळवला असला तरी प्रशासनाकडून अडथळे आणण्याचा प्रयत्न झाल्याचा गंभीर आरोप लाल बिहारी यादव यांनी केला आहे. ते म्हणाले की, निवडणुकीत भाजपचा प्रभाव आणि प्रशासनाचा दबाव नसता तर विजयाचे हे अंतर अजून मोठे असते. पोलीस यंत्रणा आणि जिल्हा विद्यालय निरीक्षक अधिकाऱ्यांचा वापर करून मतदारांना रोखण्याचा तसेच धमकावण्याचा प्रयत्न झाला, असा थेट आरोप त्यांनी केला. या निकालाची वेळ अत्यंत महत्त्वाची मानली जात आहे. केवळ एक आठवड्यापूर्वीच पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी वाराणसीत भव्य रोडशो केला होता. मात्र, त्या रोडशोनंतर आठवड्याच्या आतच आलेल्या या निकालाने भाजपला मोठा धक्का दिला आहे.

पदवीधर मतदारसंघातही सपाची आघाडी

वाराणसीत केवळ शिक्षक खंडातच नाही, तर पदवीधर विधान परिषद मतदारसंघातही समाजवादी पार्टीने जोरदार मुसंडी मारली आहे. समाजवादी पार्टीचे उमेदवार आशुतोष सिन्हा हे भाजप उमेदवारापेक्षा तब्बल ३,००० मतांनी पुढे चालू आहेत. एकाच वेळी दोन महत्त्वाच्या जागांवर सपाने घेतलेली ही भक्कम आघाडी भाजपसाठी अत्यंत चिंताजनक मानली जात आहे.

योगींच्या बालेकिल्ल्यात गोरखपूरमध्ये राजकीय नाट्य

वाराणसीमधील या उलटफेरासोबतच उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांचा बालेकिल्ला मानल्या जाणाऱ्या गोरखपूर मतदारसंघातही मोठे राजकीय नाट्य घडले. गोरखपूर येथील अपक्ष उमेदवार राजीव यादव यांनी मतमोजणीच्या प्रक्रियेवर थेट बहिष्कार टाकला. राजीव यादव यांनी आरोप केला की, सुरुवातीच्या अनेक फेऱ्यांमध्ये ते सातत्याने आघाडीवर होते. सुमारे ४२,००० मतांच्या मोजणीपर्यंत सर्व सुरळीत सुरू असताना, शेवटच्या १६०० मतांच्या फेरीत अचानक १,००० हून अधिक मते भाजप उमेदवाराच्या पारड्यात टाकण्यात आली. ही मतमोजणी नसून केवळ एक औपचारिकता सुरू आहे, असा घणाघाती आरोप करत त्यांनी मतमोजणी केंद्रावरून काढता पाय घेतला. या सर्व प्रकारानंतर राजकीय वर्तुळात आणि सोशल मीडियावर भाजपच्या अंतर्गत राजकारणावर विविध चर्चा रंगू लागल्या आहेत. मुख्यमंत्र्यांचा बालेकिल्ला गोरखपूर वाचवण्यासाठी आणि पंतप्रधानांच्या मतदारसंघात भाजपची जागा अडचणीत आणण्यासाठी अंतर्गत खेळ तर झाला नाही ना, अशी चर्चा राजकीय विश्लेषकांमध्ये रंगली आहे.

विधान परिषद निवडणुकीचे स्वरूप आणि समीकरणे

विधान परिषदेच्या निवडणुका या सामान्य विधानसभा किंवा लोकसभा निवडणुकीपेक्षा वेगळ्या असतात.

• या निवडणुकीत थेट जनता मतदान करत नाही, तर लोकप्रतिनिधी, शिक्षक आणि पदवीधर मतदान करतात.
• विधान परिषदेच्या सदस्यांचा कार्यकाळ ६ वर्षांचा असतो आणि निवडणूक लढवण्यासाठी किमान वय ३० वर्षे असणे आवश्यक असते.
• विधान परिषदेच्या एकूण सदस्यांपैकी १/३ सदस्य आमदारांद्वारे, १/३ सदस्य स्थानिक स्वराज्य संस्थांद्वारे जसे की नगरपालिका किंवा जिल्हा पंचायत, १/१२ सदस्य शिक्षकांद्वारे आणि १/१२ सदस्य नोंदणीकृत पदवीधरांद्वारे निवडले जातात.
• उत्तर प्रदेशातील १०० सदस्यांच्या विधान परिषदेत ३८ सदस्य आमदारांकडून, ३६ सदस्य स्थानिक संस्थांकडून निवडले जातात आणि १० सदस्य राज्यपालांद्वारे नामनिर्देशित केले जातात.

राज्य सरकार आणि केंद्रात डबल इंजिन सरकार असताना, तसेच पंतप्रधान स्वतः ज्या मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व करतात, तेथील सुशिक्षित शिक्षक आणि पदवीधरांनी भाजपविरोधात दिलेला हा कौल भाजपसाठी अत्यंत गंभीर आणि आत्मपरीक्षण करायला लावणारा मानला जात आहे.

उत्तर प्रदेशातील बदलती राजकीय हवा

वाराणसीतील हा पराभव म्हणजे आगामी उत्तर प्रदेश विधानसभा आणि देशपातळीवरील निवडणुकांआधीचा एक महत्त्वाचा कस लावणारा टप्पा मानला जात आहे. याच काळात शेजारील बिहार राज्यात दरभंगा शिक्षक मतदारसंघात प्रशांत किशोर यांच्या पक्षाने विजय मिळवला आहे. उत्तर प्रदेशात सध्या अनेक भाजप नेते आणि कार्यकर्ते समाजवादी पार्टीमध्ये प्रवेश करत असून अखिलेश यादव यांच्या पत्रकार परिषदांचा सपाटा सुरू आहे. अशा राजकीय वातावरणात वाराणसीसारख्या महत्त्वाच्या मतदारसंघात भाजपचा झालेला हा पराभव उत्तर प्रदेशातील बदलत्या राजकीय वाऱ्यांचे संकेत देत आहे.

Kanthak Suryatal