नांदेड (प्रतिनिधी) – नांदेड येथील गोदावरी नदीतील प्रदूषण रोखण्यासाठी आणि नदी स्वच्छ ठेवण्यासाठी नांदेड वाघाळा शहर महानगरपालिकेने (NWCMC) विविध प्रभावी उपाययोजना केल्या असल्याचे प्रतिज्ञापत्र राष्ट्रीय हरित न्यायाधिकरणाच्या (NGT) पुणे खंडपीठासमोर सादर केले आहे. जयमाला ढाणकीकर यांनी दाखल केलेल्या मूळ अर्ज क्रमांक ९२/२०२५ च्या सुनावणीदरम्यान महानगरपालिकेचे अतिरिक्त आयुक्त गिरीश जांबूवंतराव कदम यांनी हे प्रतिज्ञापत्र सादर केले.पण या प्रतिज्ञापत्रात लिहिलेले शब्द खरे की खोटे यांचा उलगडा मात्र प्रत्यक्ष गोदावरी नदीला पहिल्या नंतर होते नाही.
महानगरपालिकेने मांडलेली महत्त्वाची बाजू:
- सांडपाणी व्यवस्थापन: नांदेड शहरात ९४२ किमी लांबीचे सांडपाणी वाहिन्यांचे जाळे असून, शहराचा ९५% भाग या प्रणालीने व्यापलेला आहे . प्रत्येक मालमत्तेतील सांडपाणी या वाहिन्यांद्वारे वाहून नेले जाते .
- शुद्धीकरण प्रकल्प (STP): शहरात सध्या सांगवी (बु.), मालटेकडी, अरविंद नगर, एन.आर.ए.पी., ब्रह्मपुरी, वासराणी आणि डंकीन अशा विविध ठिकाणी ७ सांडपाणी शुद्धीकरण प्रकल्प कार्यरत आहेत .
- नाल्यांचे पाणी रोखले: गोदावरीत मिसळणाऱ्या नैसर्गिक नाल्यांचे (उदा. बिलालनगर, सिद्धार्थनगर, नावघाट, गादिपुरा नाला इ.) पाणी नदीत जाण्यापासून रोखण्यासाठी प्रयत्न केले जात आहेत . विशेषतः चुनल नाल्याचे पाणी रोखण्यासाठी डंकीन भागात १० दशलक्ष लिटर (MLD) क्षमतेचा प्रकल्प कार्यान्वित करण्यात आला आहे .
- अमृत २.० योजना: केंद्र सरकारच्या अमृत २.० योजनेअंतर्गत ३.३ किमी लांबीची आरसीसी पाईपलाईन पूर्ण करण्यात आली आहे . तसेच १७ इंटरसेप्टर स्ट्रक्चर्सद्वारे सांडपाणी वळवून ते शुद्धीकरणासाठी पाठवले जात आहे, ज्यामुळे नाल्यांचे पाणी नदीत मिसळणे पूर्णपणे थांबले आहे .
- सुरक्षा जाळ्या: भाविकांकडून किंवा नागरिकांकडून नदीत कचरा आणि घनकचरा टाकला जाऊ नये यासाठी गोदावरीवरील पुलांच्या दोन्ही बाजूंना १० फूट उंचीच्या सुरक्षा जाळ्या बसवण्यात आल्या आहेत. हे मात्र प्रत्यक्षात दिसत असले तरी जनतेने त्यातील काही जाळ्या तोडून नदीत कचरा टाकणे सुरूच आहे.
- दक्षिणेकडील नाल्यांचे नियोजन: नदीच्या दक्षिण बाजूकडील ६ नाल्यांचे पाणी २.१ किमी लांबीच्या पाईपलाईनद्वारे वासराणी पंपिंग स्टेशनवरून इलाचीपूर शुद्धीकरण प्रकल्पाकडे वळवण्यात आले आहे.
नगीनाघाट येथील मासळी मृत्यूचे कारण: प्रतिज्ञापत्रात असे नमूद करण्यात आले आहे की, नगीनाघाट येथे होणारा मासळी मृत्यू हा मुख्यत्वे ऑक्सिजनच्या कमतरतेमुळे (Oxygen Depletion) होत आहे . लंगर साहिब गुरुद्वाराने २०२१ मध्ये नगीनाघाट येथे बांधलेल्या बंधाऱ्यामुळे नदीचा नैसर्गिक प्रवाह थांबला असून, पाणी साचून राहिल्याने ही स्थिती निर्माण झाली आहे . जर हा बंधारा काढला तर मासळी मृत्यूच्या घटना कमी होतील, असा दावा मनपाने केला आहे. महानगरपालिकेने नदी स्वच्छ ठेवण्यासाठी सर्व आवश्यक उपाययोजना केल्या असून गोदावरी नदी प्रदूषणमुक्त ठेवण्यास प्रशासन कटिबद्ध असल्याचे या प्रतिज्ञापत्रात स्पष्ट करण्यात आले आहे .
