बोलणी सुरू होण्यापूर्वीच क्षेपणास्त्रे डागली! ट्रम्प यांचा मोठा हल्ला आणि इराणची धोकादायक चाल

चर्चेच्या आड युद्धाची सावली आणि हॉरमुझमधील वाढता तणाव

आज जागतिक राजकारण एका अशा वळणावर येऊन ठेपले आहे, जिथे शांततेची चर्चा आणि युद्धाची तयारी एकाच वेळी सुरू आहे. इराण आणि अमेरिका यांच्यातील दशकांपासून चाललेला संघर्ष आता हॉरमुझच्या सामुद्रधुनीत एका नव्या आणि अधिक धोकादायक वळणावर पोहोचला आहे. एकीकडे अमेरिकन राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प इराणसोबत नव्याने अणुकार्यक्रमावर आणि करारावर चर्चा सुरू करत असल्याची घोषणा करत आहेत, तर दुसरीकडे प्रत्यक्ष रणभूमीवर क्षेपणास्त्रे डागली जात आहेत.

हॉरमुझमधील क्षेपणास्त्र हल्ला आणि वेलोक्स एबरचे रहस्य ओमानजवळील हॉरमुझच्या सामुद्रधुनीमध्ये इराणच्या इस्लामिक रिव्होल्युशनरी गार्ड कॉर्प्सने  एका तेलवाहू टँकरवर अँटी-शिप क्रूझ मिसाइलने हल्ला केल्याची धक्कादायक घटना समोर आली आहे. सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, वेलोक्स एबर नावाच्या या टँकरला लक्ष्य करण्यात आले, जे अमेरिकेच्या पाठिंब्याने दक्षिण मार्गावरून प्रवास करत होते. विशेष म्हणजे, या जहाजाने आपला एआयएस बंद केला होता, जे इराणने ठरवून दिलेल्या नियमांचे उल्लंघन असल्याचे मानले जात आहे. युकेएमटीओने या घटनेला दुजोरा दिला असून, हा हल्ला ओमानच्या खसाब शहराच्या उत्तर-पूर्वेला झाला आहे.

ट्रम्प यांची नरसंहाराची धमकी आणि विसंगत मुत्सद्देगिरी डोनाल्ड ट्रम्प यांची भूमिका या संपूर्ण प्रकरणात अत्यंत विसंगत आणि हिंसक दिसून येत आहे. एकीकडे ते सोमवारी दुपारपासून चर्चा सुरू होईल असे म्हणतात, तर दुसरीकडे इराणवर अशा प्रकारच्या हल्ल्याची धमकी देतात ज्यामुळे जगाला दुसऱ्या महायुद्धाची आठवण होईल. ट्रम्प यांनी उघडपणे जेनोसाईड (नरसंहार) किंवा मोठ्या नरसंहाराची भाषा वापरली असून, त्यांच्या मते लष्करी आणि नागरी लक्ष्यांमध्ये कोणताही फरक नाही. मला लोक मारायला आवडत नाही, असे म्हणत असतानाच त्यांनी इराणला पूर्णपणे उद्ध्वस्त करण्याची धमकी देणे, हे त्यांच्या तथाकथित सुसंस्कृत मुत्सद्देगिरीवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित करते.

इराणची कॅरेट अँड स्टिक पॉलिसी इराण या दबावाला बळी पडण्यास तयार नाही. इराणच्या परराष्ट्र मंत्रालयाचे प्रवक्ते इस्माईल बागाई यांनी स्पष्ट केले आहे की, हॉरमुझमधील परिस्थिती आता युद्धपूर्व काळासारखी राहिलेली नाही आणि इराण आपले निर्णय कोणाच्याही धमकीने बदलणार नाही. इराण सध्या कॅरेट अँड स्टिक (गाजर आणि काठी) धोरणाचा वापर करत आहे. एकीकडे ते सौदी अरेबिया आणि पाकिस्तानसारख्या प्रादेशिक देशांशी चर्चा करून त्यांना अमेरिकेला आपली जमीन वापरू न देण्याचे आवाहन करत आहेत, तर दुसरीकडे अमेरिकन जहाजांवर हल्ले करून आपली लष्करी ताकद दाखवत आहेत. इराणचे परराष्ट्र मंत्री अब्बास अराची यांनी सौदी अरेबिया आणि पाकिस्तानच्या लष्करी प्रमुखांशी सातत्याने संपर्क साधून या भागात शांतता राखण्यासाठी प्रयत्न सुरू ठेवले आहेत, पण त्याच वेळी अमेरिकेच्या कोणत्याही चुकीला करारा जबाब देण्याची तयारीही दर्शवली आहे.

युद्धाच्या तयारीत अमेरिकन नौदल बोलणी सुरू असल्याचा दावा केला जात असला तरी, अरबी समुद्रात अमेरिकेची युद्धनौका यूएसएस अब्राहम लिंकन  तैनात आहे. या युद्धनौकेवरून F-35C स्टेल्थ फायटर जेट्स सतत उड्डाणे करत असून इराणची नाकेबंदी करण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत. ही लष्करी सक्रियता पाहता, चर्चेच्या नावाखाली अमेरिका इराणवर मोठा हल्ला करण्याची योजना आखत आहे का, अशी शंका उपस्थित होत आहे.

निष्कर्ष हॉरमुझची सामुद्रधुनी ही जागतिक तेल पुरवठ्यासाठी अत्यंत महत्त्वाची आहे. इराणने या मार्गावर नियंत्रण मिळवण्याचा आपला इरादा स्पष्ट केला आहे. ट्रम्प यांची धमकी, इराणचा पलटवार आणि मध्य पूर्वेतील बदलती समीकरणे पाहता, ही चर्चा खरोखरच यशस्वी होईल की हे केवळ मोठ्या युद्धापूर्वीचे युद्धविराम आहे, हे येणारा काळच ठरवेल. मात्र, सद्यस्थितीत हॉरमुझमध्ये उडालेली ठिणगी जागतिक शांततेला भस्मसात करण्याची क्षमता ठेवते, हे निश्चित.