टीव्ही डिबेट की कुत्र्यांची भांडणं? भारतीय मीडियाच्या नंगा नाचवर अमेरिकन राजदूताने उडवलेली लक्तरं!

 भारतीय वृत्तवाहिन्यांची कुकुर झौं-झौं संस्कृती

भारतीय दूरचित्रवाणी वाहिन्यांवरील संध्याकाळचे शो म्हणजे पत्रकारिता नसून तो एक निव्वळ गोंगाट बनला आहे. ज्येष्ठ पत्रकार नवीन कुमार यांनी या सद्यस्थितीवर अत्यंत कठोर शब्दांत प्रहार केला आहे. संध्याकाळी ६ वाजल्यापासून टीव्ही वाहिन्यांवर जे काही सुरू होते, त्याला ते वादविवाद किंवा चर्चा न म्हणता थेट कुकुर झौं-झौं म्हणजेच कुत्र्यांचे भांडण असे संबोधतात. हा केवळ एक शब्द नसून तो आजच्या भारतीय मुख्य प्रवाहातील माध्यमांच्या खालावलेल्या पातळीचे वास्तव दर्शवतो. देशातील नामांकित वृत्तवाहिन्यांवर दररोज रंगणारा हा तमाशा केवळ देशातच नाही, तर आंतरराष्ट्रीय पातळीवरही भारताची नाचक्की करत आहे.

या संदर्भात अमेरिकेचे भारतामधील माजी दूत सरजीव गौर यांनी भारतीय माध्यमांच्या विश्वासार्हतेची आणि गुणवत्तेची अक्षरशः लक्तरे वेशीवर टांगली आहेत. त्यांच्या या वक्तव्यानंतर भारतीय टीव्ही वाहिन्यांच्या अँकर्सना चुल्लूभर पाण्यात बुडून मरण्याची वेळ आली आहे, असे नवीन कुमार म्हणतात. सरजीव गौर हे असे मुत्सद्दी आहेत ज्यांचा थेट संबंध भारताच्या सर्वोच्च नेतृत्वाशी राहिला आहे. त्यांनी आंतरराष्ट्रीय मंचावर भारतीय टीव्ही वाहिन्यांबद्दल जे निरीक्षण नोंदवले, ते अतिशय लाजिरवाणे आहे.

६ पीएम आणि १० पीएम चे वास्तव: गोंगाट आणि मानसिक त्रास

सरजीव गौर यांनी भारतीय वाहिन्यांच्या कार्यपद्धतीचे वर्णन करताना सांगितले की, जेव्हा ते काम संपवून घरी परततात, तेव्हा मनोरंजनासाठी त्यांना भारतीय वाहिन्या पाहायला आवडतात. जसजशी रात्र गडद होत जाते, तसतसा या वाहिन्यांवरील वेडेपणा आणि अचरटपणा वाढत जातो. संध्याकाळी ६ वाजताच्या शोमध्ये साधारणपणे ८ लोक एकमेकांवर ओरडत असतात. तर रात्री १० वाजताच्या शोमध्ये ही संख्या १२ वर पोहोचते. हे सर्व १२ लोक एकाच वेळी, एकाच स्वरात आणि एकमेकांवर ओरडून बोलत असतात.

सर्वात आश्चर्याची आणि खेदाची गोष्ट म्हणजे, या संपूर्ण गोंधळात कोणाचाही कोणावर ताबा नसतो. अँकर या लोकांना थांबवण्याचा किंवा टोकण्याचा कोणताही प्रयत्न करत नाही. अर्णब गोस्वामी, अमीश देवगन, अमन चोपड़ा, चित्रा त्रिपाठी, रुबिका लियाकत, सुशांत सिन्हा आणि मानव गुप्ता यांसारखे अँकर्स रोज रात्री हाच तमाशा चालवतात. टीव्हीवर चालणारा हा गोंधळ कोणत्याही समस्येचे निराकरण करत नाही, तर तो प्रेक्षकांच्या डोक्यात फक्त वेदना आणि मानसिक छळ निर्माण करतो. हे अँकर्स चर्चांचे संचालन करत नसून देशातील लोकशाहीच्या महत्त्वाच्या स्तंभाला सर्कस बनवत आहेत.

शरण गेलेली पत्रकारिता आणि लाळघोटेपणा

आजची पत्रकारिता सत्ताधाऱ्यांसमोर पूर्णपणे नतमस्तक झाली आहे. नवीन कुमार यांच्या मते, पत्रकार समतल जमिनीवर तर झोपलेच आहेत, पण त्याहूनही खाली जाऊन अगदी पायाच्या चपलेखाली गेले आहेत. जेव्हा पंतप्रधानांची मुलाखत घेण्याची संधी या अँकर्सना मिळते, तेव्हा ते आधीच ठरवून घेतलेल्या प्रश्नांवर आधारित मुलाखती घेतात. त्यांच्यात सत्ताधाऱ्यांना थेट आणि जनतेच्या हिताचे प्रश्न विचारण्याचे धाडस उरलेले नाही.

या मुलाखतींमध्ये विचारले जाणारे प्रश्न अत्यंत हास्यास्पद आणि गमतीशीर असतात. तुम्ही आंबे कापून खाता की चोखून खाता? तुम्ही खिशात पाकीट ठेवता की नाही? तुम्ही थकत का नाही, तुम्ही कोणते टॉनिक घेता? अशा अत्यंत सुमार दर्जाच्या प्रश्नांची सरबत्ती पंतप्रधानांवर केली जाते. याहूनही कळस म्हणजे, एका मुलाखतीदरम्यान पंतप्रधानांनी स्वतःला मी नॉन-बायोलॉजिकल आहे, म्हणजेच माझा जन्म जैविक प्रक्रियेतून झालेला नाही असे म्हटले, तेव्हा समोर बसलेले मोठे अँकर्स कसलाही प्रश्न न विचारता लाळघोटेपणा करत दात काढून हसत होते. हा पत्रकारितेचा केवळ पराभव नसून तो लोकशाहीचा अपमान आहे.

प्रेस कॉन्फरन्सची भीती विरुद्ध थेट संवाद: मोदी विरुद्ध राहुल गांधी

नवीन कुमार यांनी नरेंद्र मोदी आणि राहुल गांधी यांच्या जनसंवादाच्या पद्धतींमधील फरक स्पष्ट करताना एक महत्त्वाचा किस्सा सांगितला आहे. अमेरिकेचे राजदूत सरजीव गौर यांनी उघड केले की, डोनाल्ड ट्रम्प आणि नरेंद्र मोदी यांच्यातील एका बैठकीदरम्यान ट्रम्प यांनी भारतीय प्रतिनिधींना विचारले होते की तुमची काही मागणी आहे का? त्यावर भारतीय परराष्ट्र मंत्रालयाकडून उत्तर आले की, आमची कोणतीही मागणी नाही, फक्त पत्रकारोंना बोलवा पण त्यांना प्रश्न विचारू देऊ नका, कारण प्रश्नांची उत्तरे देणे शक्य होणार नाही.

परंतु बैठकीत डोनाल्ड ट्रम्प यांनी अचानक कॅमेऱ्याकडे पाहून पत्रकारांना प्रश्न विचारण्यास सांगितले. त्यानंतर तब्बल ४५ मिनिटे पत्रकार परिषद चालली. डोनाल्ड ट्रम्प सर्व प्रश्नांची उत्तरे देत राहिले आणि भारताचे पंतप्रधान तिथे केवळ मूक प्रेक्षक बनून पाहत राहिले. हा किस्सा सिद्ध करतो की देशाच्या नेतृत्वाला खुल्या पत्रकार परिषदांना सामोरे जाण्याची किती भीती वाटते. यापूर्वी गुजरातचे मुख्यमंत्री असताना एका मुलाखतीदरम्यान विचारलेल्या प्रश्नांमुळे पंतप्रधानांचा गळा सुकला होता आणि त्यांनी पाणी मागून मुलाखत अर्ध्यावरच थांबवली होती.

याच्या अगदी उलट चित्र राहुल गांधी यांच्या संवादात पाहायला मिळते. राहुल गांधी जेव्हा विद्यार्थ्यांशी संवाद साधतात, तेव्हा तरुण मुले आणि मुली  त्यांना अत्यंत अतरंगी आणि कठीण प्रश्न विचारतात. एका मुलीने तर असेही म्हटले की आमच्यासारख्या मुलीशी कोणी लग्न करायला तयार होत नाही. राहुल गांधी यांनी या सर्व कठीण आणि वैयक्तिक प्रश्नांना अत्यंत संयमाने आणि हसतमुख चेहऱ्याने सामोरे जात उत्तरे दिली. त्यांनी कधीही कोणत्याही प्रश्नाचे उत्तर देण्यास नकार दिला नाही किंवा ते घाबरले नाहीत.

खोटा राष्ट्रवाद, अँकर्सचे कोटींचे पगार आणि दुटप्पीपणा

भारतीय वाहिन्यांवरील अँकर्स स्वतःला राष्ट्रवादाचे मसिहा समजतात, पण त्यांचा हा राष्ट्रवाद किती पोकळ आहे हे अनेकदा समोर आले आहे. एका वाहिनीवरील चर्चेदरम्यान जेव्हा अँकरला वंदे मातरम् चे तिसरे किंवा चौथे कडवे गाण्यास सांगितले गेले, तेव्हा त्याला ते आठवलेच नाही. जे अँकर्स इतरांना राष्ट्रवादाचे धडे देतात, त्यांना स्वतःला देशाचे राष्ट्रगीत किंवा राष्ट्रीय गाणे पूर्ण पाठ नसते. हा खोटा राष्ट्रवाद केवळ टीव्हीवरील रेटिंग आणि नफा कमवण्यासाठी वापरला जातो.

या अँकर्सचे पगार ऐकून सामान्य माणसाचे डोळे पांढरे होतील. मुख्य प्रवाहातील बड्या वाहिन्यांवरील अँकर्सचे मासिक पगार ५ ते १० लाख रुपयांपेक्षा जास्त आहेत, तर काहींचे वार्षिक पॅकेज कोटींच्या घरात आहे. देशातील गरिबी आणि भूकबळीवर मोठ्या गप्पा मारणारे हे अँकर्स स्वतः मात्र ऐषोआरामात जगतात. त्यांचा दुटप्पीपणा इथेच संपत नाही. देशातील गरीब मुलांच्या हातात कावडी देण्याचे आणि धार्मिक उन्माद पसरवण्याचे समर्थन करणारे हे अँकर्स स्वतःच्या मुला-मुलींना मात्र परदेशातील मोठ्या शिक्षण संस्थांमध्ये शिकायला पाठवतात. गरीब जनतेच्या मुलांना अंधारात ढकलून स्वतःचे घर भरणारे हे लोक अत्यंत क्रूर आणि स्वार्थी आहेत.

निष्कर्ष: लोकशाहीचा चौथा स्तंभ धोक्यात

आजच्या टीव्ही वाहिन्यांनी केवळ माहिती देण्याचे काम थांबवले नाही, तर त्या देशाच्या तरुण पिढीच्या विचारसरणीला गढूळ करत आहेत. नवीन कुमार यांनी जनतेला अत्यंत गंभीर इशारा दिला आहे की, हे अँकर्स आणि तथाकथित विश्लेषक देशाच्या लोकशाहीचे सर्वात मोठे शत्रू आहेत. ते केवळ सरकारची दलाली करत विरोधी पक्षांवर चिखलफेक करण्याचे घाणेरडे अभियान राबवत असतात.

आपल्याला, आपल्या मुलांना आणि येणाऱ्या पिढ्यांना या मानसिक प्रदूषणापासून वाचवणे गरजेचे आहे. या टीव्ही अँकर्सचे खरे चेहरे ओळखून त्यांच्यापासून सावध राहणे हाच एकमेव मार्ग उरला आहे. जोपर्यंत सामान्य जनता या वाहिन्यांवर बहिष्कार घालत नाही आणि खऱ्या प्रश्नांवर बोलणाऱ्या स्वतंत्र पत्रकारितेला पाठबळ देत नाही, तोपर्यंत लोकशाहीचा हा चौथा स्तंभ वाचवणे कठीण होईल.