बदलती राजकीय वारे महाराष्ट्र आणि देशाच्या राजकारणात सध्या एकाच चर्चेला उधाण आले आहे, ती म्हणजे शरद पवार आणि पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्यातील वाढती जवळीक. ज्या नरेंद्र मोदींनी शरद पवारांचा पक्ष फोडला, नाव आणि चिन्ह हिसकावून घेतले, त्यांच्याच समोर आज पवारांनी नतमस्तक होणे, हे केवळ राजकीय शिष्टाचार नसून त्यामागे मोठे राजकीय सेटिंग असल्याची चर्चा सुरू झाली आहे. बंगालच्या निवडणुकीनंतर भारताचे राजकारण वेगाने बदलत आहे आणि याच पार्श्वभूमीवर शरद पवार, सुप्रिया सुले आणि नरेंद्र मोदी यांच्या भेटींनी ‘इंडिया’ आघाडीच्या पोटात गोळा आणला आहे.
तीन दिवसांत तीन भेटी: योगायोग की रणनीती? संसदेचे अधिवेशन सुरू असताना जिथे विरोधी पक्ष नीट (NEET) पेपर लीक, महागाई आणि मणिपूरसारख्या मुद्द्यांवरून मोदी सरकारला धारेवर धरत आहे, तिथे शरद पवार आणि त्यांचे खासदार मात्र विरोधाच्या कोणत्याही फोटोमध्ये दिसत नाहीत. आश्चर्य म्हणजे, ज्या संसदेत पंतप्रधान मोदी विरोधकांशी बोलायला तयार नाहीत, त्याच संसदेत त्यांनी शरद पवार, सुप्रिया सुले आणि त्यांच्या आठ खासदारांना अर्धा तास वेळ दिला. तीन दिवसांत सलग तीन वेळा झालेली ही भेट केवळ लग्नाच्या रिसेप्शनपुरती मर्यादित नव्हती. राजकारणात कोणतीही भेट बिगरराजकीय नसते, मग ती कौटुंबिक समारंभात का असेना.
रेल्वे आणि विमानतळाच्या नावाखाली दडलेली खरी डील अधिकृतपणे असे सांगितले गेले की, अमोल कोल्हे यांनी नाशिक-पुणे रेल्वे मार्गाचा प्रश्न मांडला आणि बालू मामा म्हात्रे यांनी नवी मुंबई विमानतळाला दि. बा. पाटील यांचे नाव देण्याची मागणी केली. परंतु, राजकीय विश्लेषकांच्या मते पंतप्रधानांकडे अशा छोट्या मुद्द्यांसाठी इतका वेळ नसतो. खरी चर्चा आहे ती परिसिमन विधेयकाची. असे संकेत मिळत आहेत की, शरद पवारांचा गट काही अटींनुसार या विधेयकाला पाठिंबा देऊ शकतो. जर असे झाले, तर हा इंडिया आघाडीसाठी मोठा धक्का ठरेल आणि पवार गट आघाडीच्या मुख्य भूमिकेपासून वेगळी वाट धरताना दिसेल.
सुप्रिया सुले यांचे राजकीय पुनर्वसन: बापाची धडपड या भेटींमागील सर्वात मोठे कारण म्हणजे सुप्रिया सुले यांचे राजकीय भविष्य असल्याचे बोलले जात आहे. शरद पवारांना कोणत्याही परिस्थितीत सुप्रिया सुले यांना केंद्रीय राजकारणात प्रस्थापित करायचे आहे. गौतम अदानींना ‘चाचा’ म्हणणाऱ्या सुप्रिया सुले यांना मोदी सरकारमध्ये मंत्रिपद मिळावे, यासाठी पवार आपली राजकीय प्रतिष्ठा पणाला लावायला तयार आहेत, असे स्त्रोत सुचवतात. २२ जुलै ते ११ ऑगस्ट दरम्यान झालेल्या या भेटी याच सेटिंगचा भाग असल्याचे दिसते.
अजित पवार फॅक्टर आणि पक्षांतर्गत संघर्ष राष्ट्रवादी काँग्रेसमधील अंतर्गत कलह ही पवारांसाठी डोकेदुखी ठरत आहे. स्त्रोतांनुसार, अजित पवारांच्या निधनानंतर (स्त्रोतातील उल्लेखानुसार) पक्षात मोठी पोकळी निर्माण झाली आहे. सुनेत्रा पवार यांना उपमुख्यमंत्रीपद दिले गेले असले तरी, त्यांची पक्ष आणि सरकारवर पकड नाही. दुसरीकडे, तरुण आमदार रोहित पवार यांचा वाढता प्रभाव शरद पवारांसाठी चिंतेचा विषय ठरत आहे. रोहित पवार हे केवळ मुखर आमदार नसून महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशनचे अध्यक्ष म्हणूनही त्यांचे वर्चस्व वाढत आहे. या सर्व गोंधळात आपल्या मुलीचे स्थान सुरक्षित करण्यासाठी पवारांना मोदींची मदत हवी असल्याचे चित्र निर्माण झाले आहे.
इंडिया आघाडीच्या पाठीत खंजीर? ज्या वेळी देश पेटलेला असतो, तरुण रस्त्यावर असतात, तेव्हा शरद पवारांची मोदींसोबतची सलगी विरोधकांसाठी संशयास्पद ठरत आहे. टीएमसीसारखे पक्ष विरोधात खंबीरपणे उभे असताना, पवारांनी कोपऱ्यात जाऊन मोदींशी चर्चा करणे, हे शरणागतीचे लक्षण मानले जात आहे. यालाच सरेंडर पवार असे टोमणेही मारले जात आहेत. जर पवारांनी एनडीएला (NDA) पाठिंबा दिला, तर तो महाविकास आघाडीसाठी सर्वात मोठा झटका असेल.
निष्कर्ष: लढायच्या वेळी तडजोड? आज जेव्हा तरुणांमध्ये भाजपविरोधात असंतोष वाढत आहे, तेव्हा शरद पवारांसारख्या दिग्गज नेत्याने मोदींच्या पुढे लोटांगण घालणे हे अनाकलनीय आहे. हा केवळ एका विधेयकाचा प्रश्न नाही, तर महाराष्ट्राच्या अस्मितेचा आणि भविष्याचा प्रश्न आहे. शरद पवार यांनी खरोखरच रिटायरमेंट प्लॅन म्हणून मोदींची शरण घेतली आहे का? की हा त्यांच्या प्रदीर्घ राजकीय प्रवासातील आणखी एक मास्टरस्ट्रोक आहे? हे येणारा काळच ठरवेल. पण सध्याच्या परिस्थितीत हे स्पष्ट आहे की, लढायच्या वेळी तडजोड करणारे, तडजोडच करत राहतात.
