परवानगी नाकारली, तरी मुंबईत उसळला जनसागर ! फडणवीसांचा डाव उधळला, मोदींच्या तख्ताला हादरा!

दडपशाहीचे मनसुबे धुळीस मिळवणारा मुंबईचा जनआक्रोश

महाराष्ट्राच्या राजधानीने आणि मुंबईच्या काळ्या मातीने जो इतिहास घडवला आहे, तो दिल्लीतील सत्ताधाऱ्यांना कायमचा लक्षात ठेवावा लागेल. सत्ताधाऱ्यांच्या अहंकाराचा फुगा कसा फुटतो आणि जनतेचा असंतोष जेव्हा रस्त्यावर उतरतो तेव्हा कसलेही निर्बंध कसे गळून पडतात, याचा जिवंत पुरावा म्हणजे मुंबईतील शिवाजी पार्कवर उमडलेला अभूतपूर्व जनसैलाब! भारतीय जनता पक्षाचे (BJP) सर्वेसर्वा आणि दिल्लीतील राज्यकर्ते असा विचार करत होते की, आंदोलनकर्त्यांना जंतरमंतरवर पोहोचण्यापूर्वीच कुचलून टाकले जाईल आणि त्यांच्या आवाजाचा गळा घोटला जाईल. परंतु, मुंबईच्या रस्त्यांवर जेव्हा असंतोषाचा ज्वालामुखी उद्रेक झाला, तेव्हा थेट पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या सत्तेच्या पायाला हादरे बसले. मुंबई पोलीस आणि राज्याचे गृहमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी या आंदोलनाला परवानगी नाकारली होती. फडणवीसांना वाटले होते की, आंदोलनासाठी जागाच दिली नाही आणि परवानगी नाकारली, की लोकांमध्ये गोंधळ निर्माण होईल आणि लोक शांतपणे घरी निघून जातील. पण, सत्तेच्या मस्तीत अंध झालेल्या राज्यकर्त्यांचा हा अंदाज पुरता चुकला. झाले उलटेच! परवानगी नाकारल्यामुळे जनतेचा राग दुप्पट झाला आणि शिवाजी पार्ककडे जाणारा प्रत्येक रस्ता एका अथांग मानवी समुद्रात रुपांतरित झाला. शिवाजी मैदानावरून उठलेली ही लोकशाहीची गर्जना आणि वंदे मातरमचा जयघोष थेट दिल्लीच्या संसद मार्गापर्यंत जाऊन धडकला.

अबालवृद्धांचा उत्स्फूर्त सहभाग आणि ज्ञानेश कुमार हटावचा एकच नारा

या जनआंदोलनाचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे यात समाजातील सर्व घटक उत्स्फूर्तपणे सहभागी झाले होते. काय तरुण, काय बुजुर्ग, काय श्रीमंत आणि काय गरीब, महिला तर मोठ्या संख्येने होत्याच; पण लहान-लहान बालकेसुद्धा आपल्या पालकांचा हात धरून या ऐतिहासिक आंदोलनाचे साक्षीदार होण्यासाठी पोहोचली होती. एका निष्ठावंत नागरिकाने तर आपल्या लहान मुलांना सोबत घेऊन थेट पुण्याहून मुंबई गाठली होती. आंदोलनात सहभागी झालेल्या प्रत्येक नागरिकाची आणि तरुणाची एकच आणि स्पष्ट मागणी होती,ज्ञानेश कुमारला जावेच लागेल!. हा केवळ राजकीय लढा राहिलेला नसून देशातील मताधिकाराच्या आणि लोकशाहीच्या संरक्षणाचा लढा बनला आहे. हजारो तरुणांच्या हातात तिरंगा आणि अन्यायाविरोधात लिहिलेल्या बॅनर होतते. पोलीस जिथे जिथे या तरुणांना रोखण्याचा प्रयत्न करत होते, तिथूनच आंदोलकांचा नवा जथ्था मुख्य प्रवाहात सामील होऊन सैलाबात रुपांतरित होत होता.

विरोधी पक्षांची भक्कम साथ आणि गुजरातहून मुंबईत आलेला असंतोष

दादरचे छत्रपति शिवाजी महाराज मैदान आणि शिवसेना भवन हा परिसर पारंपारिकदृष्ट्या शिवसेना आणि महाराष्ट्र नवनिर्माण सेना यांचा भक्कम गड मानला जातो. या सीजेपी आंदोलनाला शिवसेना आणि महाराष्ट्र नवनिर्माण सेना या दोन्ही पक्षांनी पाठिंबा दिला होता. याशिवाय, राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाचे प्रवक्ते अनीश गावंडे हेदेखील या विशाल जमावड्यात स्वतः सहभागी झाले होते. शिवसेना भवनापासून शिवाजी पार्कपर्यंत आंदोलकांनी काढलेला भव्य मार्च हा सत्ताधाऱ्यांच्या डोळ्यात अंजन घालणारा ठरला. ज्ञानेश कुमार आणि निवडणूक प्रक्रियेतील कथित गडबडींविषयीचा संताप फक्त महाराष्ट्रापुरता मर्यादित नव्हता. गुजरातसारख्या थेट पंतप्रधान मोदींच्या बालेकिल्ल्यातून हजारो तरुण मुंबईच्या या आंदोलनात सामील होण्यासाठी पोहोचले होते. एका निष्ठावंत गुजराती तरुणाने माध्यमांशी बोलताना अत्यंत गंभीर खुलासा केला. तो म्हणाला की, जेव्हा त्याच्या आई-वडिलांनी त्याला या आंदोलनात जाण्यापासून रोखले, तेव्हा तो थेट घरातून पळून मुंबईला पोहोचला! नरेंद्र मोदींनी देशातील लोकशाही उद्ध्वस्त केली आहे आणि आता आम्हाला त्यांच्यावर अजिबात विश्वास उरलेला नाही; धर्मेंद्र प्रधान ही तर फक्त झांकी होती, ज्ञानेश कुमार अजून बाकी आहे, असा घणाघाती हल्ला या तरुणाने चढवला.

कलावंत, विचारवंत आणि गांधीवादी विचारांचा एल्गार

या आंदोलनाने केवळ राजकीय वर्तुळालाच नव्हे, तर देशातील सांस्कृतिक आणि बौद्धिक जगतालाही हलवून सोडले. ख्यातनाम चित्रपट दिग्दर्शक, संगीतकार विशाल भारद्वाज आणि ज्येष्ठ अभिनेते नसीरुद्दीन शाह यांच्यासारख्या दिग्गज व्यक्तिमत्त्वांनी शिवाजी पार्कवर प्रत्यक्ष उपस्थित राहून आंदोलकांना पाठिंबा दिला. कॉकरोच जनता पार्टीचे प्रवक्ते सौरभ दास आणि मुख्य अभिजित दीपके यांनी स्पष्ट शब्दांत सरकारला इशारा दिला की, गेल्या वेळी देशातील तरुण धर्मेंद्र प्रधान यांच्या राजीनाम्यासाठी रस्त्यावर उतरले होते आणि आता ज्ञानेश कुमारबाबतही तेच घडणार आहे. मुंबईतील तरुण पुन्हा एकदा रस्त्यावर उतरले आहेत. जर सरकारला वाटत असेल की ज्ञानेश कुमारच्या राजीनाम्याशिवाय आम्ही शांत बसू, तर तो त्यांचा भ्रम आहे. सरकार जेवढा उशीर करेल, तेवढा लोकांचा संताप आणखी भडकेल. २ ऑक्टोबरचा दिवस हा राष्ट्रपिता महात्मा गांधी यांच्या जयंतीचा दिवस होता. एकीकडे दिल्लीत पंतप्रधान नरेंद्र मोदी राजघाटावर आणि संविधानाच्या सभागृहात गांधीजींना पुष्पहार अर्पण करण्याचे नाटक करत होते, तर दुसरीकडे तिथून अवघ्या ५०० मीटर अंतरावर आंदोलक मुलींना रस्त्यावरून घसत नेले जात होते. नेहा बोरासारख्या तरुणीला पोलिसांनी अशा प्रकारे पकडून नेले जणू ती एखादी दहशतवादी होती!

या पार्श्वभूमीवर मुंबईत अभिजित दीपके यांनी महात्मा गांधींच्या विचारांचा दाखला देत सत्ताधाऱ्यांना चपराक लगावली. ते म्हणाले, गोडसेवादी विचारसरणीच्या लोकांनी ठरवले होते की गोळ्या मारून गांधींना संपवून टाकू, पण गांधी कधीही मरत नाहीत! इथे उपस्थित असलेला प्रत्येक नागरिक गांधी आहे. गोडसे येतील आणि जातील, पण गांधी ही या देशाची आत्मा आहेत आणि जोवर आम्ही जिवंत आहोत, तोवर गांधी या देशात अमर राहतील. शिवसेना नेते आदित्य ठाकरे यांनी सोशल मीडियावर आपली भूमिका मांडताना लिहिले की, मुंबई लोकशाहीला पुनरुज्जीवित करण्यासाठी एकवटत आहे. भाजपच्या हुकूमशाही सरकारने आमचे मत आणि आमचा आवाज हिरावून घेतला आहे, तो आपल्याला परत मिळवावाच लागेल. हा कुठल्या पक्षाचा विषय नाही, तर हा आपल्या देशाचा, लोकशाहीचा आणि संविधानाचा लढा आहे.

पोलिसांची एफआयआर, फडणवीसांना थेट आव्हान अन् पोलिसांची झालेली पीछेहाट

शिवाजी पार्क पोलिसांनी आंदोलनाचा दबाव वाढताच अभिजित दीपके, सौरभ दास, आशुतोष राका आणि रत्ना सिंह यांच्याविरोधात तक्रार नोंदवली. मुंबई उच्च न्यायालयाच्या २०१३ च्या आदेशाचे आणि राज्य सरकारच्या नियमांचे उल्लंघन करून बेकायदेशीर गर्दी जमवल्याचा आरोप त्यांच्यावर ठेवण्यात आला. परंतु, मुंबईच्या जनतेने आणि आंदोलकांनी या पोलीस तक्रारींना वाळलेल्या पानांसारखे हवेत उडवून लावले. अभिजित दीपके यांनी गृहमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांना थेट आव्हान दिले की, जर तुमच्यात आणि तुमच्या पोलिसांमध्ये हिंमत असेल, तर शिवाजी पार्कवर जमलेल्या एका तरी आंदोलकाला जेलमध्ये पाठवून दाखवा! आम्हीसुद्धा बघतो तुमच्या पोलिसांत किती दम आहे! या थेट आव्हानानंतर आणि मुंबईतील प्रचंड जनसमुदाय पाहून सरकार इतके घाबरले की, मुंबईत एकाही आंदोलकाला ताब्यात घेण्याची किंवा हात लावण्याची धिटाई पोलीस करू शकले नाहीत!

दिल्लीतील दडपशाही विरुद्ध मुंबईचा रोखठोक विजय

एककीकडे मुंबईत सरकारची हातबलता दिसत होती, तर दुसरीकडे दिल्लीत मात्र दडपशाहीचा नंगानाच सुरू होता. एनएसयूआयचे राष्ट्रीय अध्यक्ष विनोद जाखड यांच्यासह ७०० हून अधिक आंदोलकांना दिल्ली पोलिसांनी शांततापूर्ण मार्च काढत असताना हिंसकपणे ताब्यात घेतले. जंतरमंतरवर लोकांना डांबण्यासाठी आणलेल्या पोलिसांच्या बसेस कमी पडल्या, इतका प्रचंड तरुण वर्ग दिल्लीतही रस्त्यावर उतरला होता.

निष्कर्ष: सत्ताधाऱ्यांच्या अहंकाराचा फुगा फुटला!

मुंबईतील या अभूतपूर्व जनसैलाबाने एक गोष्ट स्पष्ट केली आहे की, जेव्हा जनता एकत्र येते तेव्हा कसल्याही परवानग्यांची किंवा पोलीस बळाची गरज उरत नाही. ज्ञानेश कुमार यांच्या राजीनाम्याची मागणी आता केवळ एका आंदोलनाची मागणी राहिलेली नसून तो देशाचा जनक्षोभ बनला आहे. मोदी आणि अमित शाह या जोडीची आता बत्ती गुल झाली आहे. ५६ इंचाची छाती सांगून फुशारक्या मारणाऱ्या राज्यकर्त्यांची संपूर्ण हेकडी या मुंबईच्या जनतेने एकाच दिवसात उतरवून दाखवली आहे. लोकशाहीची ही लाट आता थांबणारी नाही; जोपर्यंत ज्ञानेश कुमारचा राजीनामा येत नाही, तोपर्यंत हा लढा असाच धगधगत राहील!