महाराष्ट्राच्या राजकीय अधपतनाची चित्तथरारक कहाणी: सत्तेचा बाजार आणि जनतेची लूट
महाराष्ट्राच्या राजकारणात आज जे काही सुरू आहे, ते अचानक घडलेले नाही. ही एक शास्त्रोक्त उत्क्रांती असून गेल्या अनेक दशकांपासून महाराष्ट्राच्या मातीला लागलेली ही कीड आता परिपूर्ण झाली आहे. एकेकाळी सुसंस्कृत राजकारण्यांचे राज्य असलेल्या या भूमीत आता टोळीयुद्ध सुरू झाले आहे, जिथे प्रत्येक नेत्याचा एक गॉडफादर असतो आणि राजकारण हे केवळ पैसे कमवण्याचे साधन बनले आहे.
१९९५ – पतनाची खरी सुरुवात
महाराष्ट्राच्या राजकारणात निर्णायक बदल १९९५ साली झाला. त्यापूर्वी भाजपसारख्या पक्षाला महाराष्ट्रात फारसे स्थान नव्हते. मात्र, प्रमोद महाजन यांनी अत्यंत कुशलतेने आणि कल्पकतेने बाळासाहेब ठाकरेंचा ईगो कुरवाळत भाजपला महाराष्ट्रात रुजवले. हीच महाराष्ट्राच्या पतनाची सुरुवात ठरली. महाजनांनी माधव समीकरण आणले आणि शिवसेनेतील ओबीसी मते आपल्याकडे खेचली.
१९९५ नंतर महाराष्ट्राच्या प्रशासनात आणि राजकारणात आर्थिक भ्रष्टाचार उघडपणे सुरू झाला. पोलीस दलातील बदल्यांसाठी पैसे देण्याचे प्रकार, जे पूर्वी कधीच घडत नव्हते, ते या काळानंतर सुरू झाले. अंमलबजावणी यंत्रणा आणि सिव्हिल लोक यांच्यातील भिंत कोसळली आणि धर्मकारणाचा राजकारणात प्रवेश झाला. ९२-९३ च्या दंगलींनी महाराष्ट्र आतून किडत गेला आणि आज आपण ज्यांना महानेते म्हणतो, तेच या अधपतनाचे शिल्पकार ठरले.
सार्वजनिक तिजोरीवर डाका आणि आमदारांची खरेदी
आजच्या राजकारणातील सर्वात धक्कादायक भाग म्हणजे पब्लिक ट्रेजरीवर पडणारा दरोडा. राजकारणी आमदार आणि खासदारांना खरेदी करण्यासाठी जो पैसा वापरतात, तो जनतेच्या टॅक्सचा पैसा असतो. एका आमदाराला ८५ कोटी रुपयांची ऑफर दिली जाते, हे ऐकून सामान्य माणसाच्या पायाखालची जमीन सरकते.
हा पैसा येतो कुठून? रस्ते बांधताना सिमेंटऐवजी माती वापरली जाते किंवा ५६% ते ८६% पर्यंत कमिशन खाल्ले जाते. यामुळेच पुण्यात रस्ता दुभंगतो किंवा मुंबईतील नवीन टनेलमध्ये पाणी शिरते. जेव्हा तंत्रज्ञान प्रगत झाल्याचा दावा केला जातो, तेव्हाच १५ देशांचे तंत्रज्ञान वापरून बनवलेला प्रकल्प पहिल्या दिवशी कोसळतो. हे केवळ तांत्रिक अपयश नसून भ्रष्टाचाराचे जिवंत उदाहरण आहे.
अमित शहांचा मास्टरप्लॅन आणि प्यादी
अमित शहा ज्या पद्धतीने राजकारण चालवतात, ती एका गँगची कार्यपद्धती आहे. त्यांच्यासाठी एकनाथ शिंदे हे एक महत्त्वाचे प्यादे आहेत. शहांची रणनीती ही चाणक्य नीतीच्या नावाखाली चालवली जाणारी टोळी मानसिकता आहे, जिथे पाप-पुण्याची कोणतीही भावना उरलेली नाही.
एकनाथ शिंदे यांना अमित शहांची गरज आहे, कारण त्यांना महाराष्ट्रात देवेंद्र फडणवीसांशी सामना करायचा आहे. फडणवीस हे एकाच वेळी शिंदेंचे सहकारी आणि प्रतिस्पर्धी आहेत. अमित शहा स्वतःची सत्ता वाढवण्यासाठी योगी आदित्यनाथ, हेमंत बिस्वा शर्मा आणि फडणवीस यांच्यात संतुलन राखण्याची कसरत करत असतात. शहांचा मूळ उद्देश मोदींच्या सत्तेवर हळूहळू कब्जा करणे आणि स्वतःचा प्रभाव वाढवणे हा आहे.
फडणवीस, गडकरी आणि अंतर्गत संघर्ष
देवेंद्र फडणवीस यांना पहिल्या पाच वर्षांत अर्थसत्तेचे महत्त्व कळले नव्हते, जे एकनाथ शिंदे यांनी आधीच साध्य केले होते. फडणवीस हे संघाच्या जवळ असल्याने आणि ब्राह्मण असल्याने त्यांच्याकडे पंतप्रधान पदाची संधी असू शकते, असे काही वर्तुळात मानले जाते. मात्र, त्यांच्या सततच्या राजकीय चुका त्यांना अडचणीत आणू शकतात.
दुसरीकडे, नितीन गडकरी यांना केवळ इथेनॉल जप करायला माईक दिला गेला आहे, जेणेकरून पापाचे खापर त्यांच्या डोक्यावर फोडता येईल. ते पंतप्रधान पदाच्या शर्यतीत नाहीत आणि त्यांना शत्रुत्व घेण्यापेक्षा व्यवसायातून पैसे कमावण्यात जास्त रस आहे.
ठगी आणि बुवाबाजीचे पुनरागमन
महाराष्ट्राची आजची स्थिती ही इतिहासातील ठगी प्रकरणासारखी झाली आहे. ज्याप्रमाणे ठग प्रवाशांचा गळा दाबून त्यांना लुटायचे, तसेच आज राजकारणी जनतेच्या पैशावर डल्ला मारत आहेत. इतिहासाची पुनरावृत्ती होताना शिंदे, होळकर आणि पेशवे यांच्यातील संघर्षाप्रमाणेच आजचे राजकारण बेदिलीने भरलेले आहे.
या भ्रष्टाचाराला झाकण्यासाठी बुवाबाजीचा आधार घेतला जातो. राजकारणी स्वतःच्या पापाची जबाबदारी घेण्याऐवजी कामाख्या देवी किंवा विविध धर्माधिकारी यांच्या चरणी लीन होतात. जेव्हा विवेक संपतो, तेव्हा माणूस स्वतःच्या कृतीसाठी चाणक्य किंवा देवाला जबाबदार धरतो. महाराष्ट्राचे अधपतन हे देवबाजी आणि भ्रष्टाचाराच्या विळख्यात अडकले आहे.
पवारांची आणि ठाकरेंची भूमिका
शरद पवार आणि बाळासाहेब ठाकरे हे महाराष्ट्राचे जितके शिल्पकार होते, तितकेच ते अधपतनाचे जबाबदारही आहेत. पवार आज आपल्या कुटुंबातील लोकांना ऍडजस्ट करण्याच्या पातळीवर आले आहेत. एकेकाळी पंतप्रधान पदाचे दावेदार मानले जाणारे पवार आता बार्गेनिंग करत आहेत. उद्धव ठाकरेंनी केंद्रात सत्ता मिळवण्यासाठी फडणवीसांशी मनोमिलन करण्याचा प्रयत्न केला होता, पण अमित शहांनी अपक्ष खासदारांना सांगून तो डाव उधळून लावला. शहांच्या मते, जर सेनापतीच सामील झाला, तर सैनिकांची किंमत शून्य होईल.
निष्कर्ष: जनतेचा विवेक कुठे आहे?
एकनाथ शिंदे आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांनी केलेली क्रांती ही प्रत्यक्षात सत्तेच्या हव्यासापोटी केलेली कृती आहे. जनतेचा पैसा लुटून आमदार विकत घेणे ही अत्यंत अशलाघ्य कृती आहे. पण जोपर्यंत समाज अशा नेत्यांना निवडून देतो आणि बुवाबाजीच्या मागे लागतो, तोपर्यंत चारित्र्यवान आणि शीलवान राजकारण होणे अशक्य आहे.
महाराष्ट्राचे हे दुसरे पतन थांबवायचे असेल, तर जनतेला विवेकाचा अंकुश ठेवावा लागेल. राजकारण हे आता तत्वज्ञानाचे राहिलेले नाही, तर ते केवळ आकड्यांचे आणि बाजाराचे झाले आहे. अमित शहांची ताकद वाढली की ते शिंदेंची ताकद कमी करतील, हे सत्ताकारणाचे साधे गणित आहे. शेवटी, सत्तेच्या या खेळात सामान्य जनताच बळी ठरत आहे.
