इराणमध्ये अंतर्गत असंतोष आणि रोटी रेशनिंग; तर दुसरीकडे चीनमध्ये ट्रम्प, पुतिन आणि शी जिनपिंग यांची ऐतिहासिक बैठक! दुबई/तेहरान/वॉशिंग्टन (खास प्रतिनिधी) – अमेरिका, इस्रायल आणि इराण यांच्यात गेल्या ९ महिन्यांपासून सुरू असलेल्या संघर्षाने आता अत्यंत धोकादायक आणि गंभीर वळण घेतले आहे. इराणच्या सैन्याने कुवेत मधील अमेरिकन क्षेपणास्त्र संरक्षण प्रणाली आणि ड्रोन आस्थापनांना लक्ष्य करत थेट ड्रोन हल्ले चढवले आहेत. सप्टेंबर महिन्याच्या सुरुवातीनंतर इराणने कुवेतवर केलेला हा पहिलाच प्रत्यक्ष हल्ला आहे. या हल्ल्यामुळे आखाती देशांमध्ये तीव्र घबराट पसरली असून आंतरराष्ट्रीय स्तरावर राजनैतिक शांततेच्या प्रयत्नांना मोठा धक्का बसला आहे. कुवेतवरील थेट हल्ला आणि आखाती देशांची धावपळ इराणी सैन्याने दिलेल्या अधिकृत माहितीनुसार, त्यांनी कुवेत मधील इराकी सीमेपासून अवघ्या ४० किलोमीटर अंतरावर असलेल्या अली अल-सालेम या अमेरिकन लष्करी तळावर लढाऊ आणि कामिकाझे म्हणजेच आत्मघाती ड्रोनद्वारे अमेरिकन एअर डिफेन्स सिस्टीमला लक्ष्य केले. कुवेत हा आखाती देशांमध्ये सर्वाधिक म्हणजे सुमारे १३,५०० अमेरिकन सैनिकांना आसरा देणारा देश आहे. कुवेत सरकारने या ड्रोन हल्ल्याचा तीव्र शब्दांत निषेध केला असून, याला आखाती प्रदेशातील स्थिरता आणि सुरक्षेला धोका निर्माण करणारी धोकादायक चिथावणी आणि गुन्हेगारी कृत्य म्हटले आहे. या हल्ल्यानंतर कुवेत आणि बहरीन या दोन्ही देशांच्या हवाई संरक्षण यंत्रणांनी अनेक इराणी ड्रोन व क्षेपणास्त्रे हवेतच रोखल्याचा दावा केला आहे. बहरीनने एका आठवड्यात चौथ्यांदा इराणी हवाई हल्ले रोखल्याचे सांगत इराणवर पद्धतशीर वैराचा आरोप केला आहे. बहरीनमध्ये अमेरिकन नौदलाच्या पाचव्या ताफ्याचे मुख्यालय आहे.दरम्यान, इराणच्या लष्कर प्रमुखांनी अमेरिकेला कडक इशारा दिला आहे की, जर शत्रूने पूर्वी ज्या चुकांमुळे त्यांना पश्चात्ताप करावा लागला होता त्यांची पुनरावृत्ती केली, तर आमचे प्रत्युत्तर शत्रू आणि त्यांच्या पाठीशी असणाऱ्यांवर अधिक विनाशकारी असेल आणि त्याला कोणत्या ही भौगोलिक सीमा असणार नाहीत. हॉर्मुझच्या सामुद्रधुनीत लष्करी तणाव आणि ३ अमेरिकन विमानवाहू युद्धनौकांची तैनाती आखाती क्षेत्रातील या संघर्षाची तीव्रता वाढण्याचे मुख्य कारण म्हणजे हॉर्मुझच्या सामुद्रधुनीतील इराणच्या केशम बेटावरील क्षेपणास्त्र प्रक्षेपण स्थळावर अमेरिकेने केलेला हवाई हल्ला होता. अमेरिकन लष्करी मालमत्तेवर झालेल्या हल्ल्यांचा बदला म्हणून अमेरिकेने ही कारवाई केली होती. यानंतर दोन्ही बाजूंनी एकमेकांवर पलटवार करण्याची मालिका अत्यंत तीव्र झाली आहे. परिस्थितीचे गांभीर्य लक्षात घेऊन अमेरिकेच्या सेंट्रल कमांडने अरबी समुद्रात युएसएस थिओडोर रूझवेल्ट ही विमानवाहू युद्धनौका तैनात केली असून ती आता युएसएस जॉर्ज वॉशिंग्टन सोबत सज्ज झाली आहे. याशिवाय युएसएस जॉर्ज एच.डब्ल्यू. बुश ही तिसरी सुपर कॅरियर आणि डझनभराहून अधिक विनाशिका या भागात तैनात करण्यात आल्याने अमेरिकेची नौदल उपस्थिती अभूतपूर्व स्तरावर पोहोचली आहे. या संघर्षाचा फटका जागतिक तेल पुरवठ्यालाही बसत आहे. संयुक्त अरब अमिरातीच्या सरकारी तेल कंपनीने दिलेल्या माहितीनुसार, हॉर्मुझच्या सामुद्रधुनीत त्यांच्या एका जहाजावर हल्ला झाला असून त्यातील एक कर्मचारी बेपत्ता आहे. या पार्श्वभूमीवर तेल निर्यातीसाठी पर्यायी मार्ग शोधले जात असून, इराकने टर्कीला जाणारी आपली प्रमुख ऑइल पाइपलाइन तब्बल एका दशकाहून अधिक काळानंतर पुन्हा सुरू केली आहे. सौदी अरेबिया, यमन आणि हुथी विद्रोही संघर्ष जगातील सर्वात मोठा कच्चे तेल निर्यातदार असलेल्या सौदी अरेबियामध्येही स्फोटांचे आवाज ऐकू आले आहेत. इराणसमर्थित हुथी विद्रोही यांनी सौदीची राजधानी रियाधच्या दिशेने डागलेले क्रूझ क्षेपणास्त्र सौदीच्या संरक्षण दलाने हवेतच नष्ट केले. यमनमधील वेगवेगळ्या शहरांतून सौदीच्या शहरांवर ड्रोन आणि क्षेपणास्त्र हल्ले वाढले आहेत. याला प्रत्युत्तर म्हणून सौदीच्या नेतृत्वाखालील आघाडीने यमनमधील हुथी बंडखोरांच्या सादा प्रांतासह विविध शहरांमधील ६० ठिकाणांवर हल्ले केले. सादा प्रांत हा हुथी चळवळीचे मूळ उगमस्थान मानला जातो. या कारवाईत हुथींचे शस्त्र साठे, क्षेपणास्त्रे आणि ड्रोन बनवणारे कारखाने व गोदामे नष्ट केल्याचा दावा सौदी आघाडीने केला आहे. दुसरीकडे, हुथी बंडखोरांनी असा आरोप केला आहे की सौदी आघाडीने हुदैदा शहरातील एका स्पंज कारखान्यावर हल्ला केला, ज्यामध्ये १० हून अधिक नागरिकांचा मृत्यू झाला आणि सुमारे १५ जण जखमी झाले. रॉयटर्सने दिलेल्या माहितीनुसार, पश्चिमेकडील राजनैतिक अधिकाऱ्यांनी असा अंदाज वर्तवला आहे की सौदी आणि हुथी यांच्यातील हा संघर्ष पुढील वर्षापर्यंत ताणला जाऊ शकतो, कारण दोन्ही पैकी कोणत्याही पक्षाला स्पष्ट विजय मिळवता आलेला नाही. इराणमधील अंतर्गत असंतोष, अन्नटंचाई आणि सत्ताधाऱ्यांची भीती बाहेर युद्ध पेटलेले असताना इराणच्या आतमध्ये अंतर्गत असंतोष तीव्र होत आहे. मंगळवारी इलम प्रांतातील आबदानान शहरात एका बस अपघातात १२ कामगारांचा मृत्यू झाल्यानंतर किमान १,००० निदर्शकांनी सरकारविरोधात तीव्र राजकीय निदर्शने केली. इन्स्टिट्यूट फॉर द स्टडी ऑफ वॉर आणि बीबीसी पर्शियनच्या अहवालानुसार, इराणी राजवटीने तेहरान, इस्रफान आणि कुर्दिश सीमावर्ती भागात बसिज मिलीशिया आणि सुरक्षा दलांची पूर्वखबरदारी म्हणून मोठी तैनाती केली आहे. इराणमध्ये आर्थिक परिस्थिती बिकट झाली असून, काही प्रांतांत रोटीचे रेशनिंग लागू करण्यात आले आहे, तर इंधनाच्या टंचाईमुळे शाळांमध्ये वर्ग गरम ठेवण्यासाठीही इंधन उपलब्ध नाही. जानेवारी महिन्यात झालेल्या आंदोलनाप्रमाणेच, ज्यामध्ये लाखो लोक रस्त्यावर उतरले होते आणि हजारो मारले गेले होते, पुन्हा एकदा मोठा लोकक्षोभ उसळेल अशी भीती तेहरान मधील सत्ताधाऱ्यांना वाटत आहे. इराणची लष्करी रणनीती: अमेरिकन जहाजांऐवजी तळांना लक्ष्य का? बीबीसी पर्शियनच्या विश्लेषकांनी स्पष्ट केले की, इराण थेट अमेरिकन विमानवाहू युद्धनौकांवर हल्ला करणे टाळत आहे. कारण या युद्धनौका सातत्याने गतिमान असतात, अत्याधुनिक संरक्षण यंत्रणांनी सज्ज असतात आणि त्यांच्यावर हल्ला झाल्यास शेकडो अमेरिकन सैनिक मारले जाऊन अमेरिकेसोबत थेट पूर्ण क्षमतेचे युद्ध सुरू होऊ शकते.त्याऐवजी, आखाती देशांमधील अमेरिकन लष्करी तळांना लक्ष्य करून आणि तेल वाहतुकीत अडथळा आणून इराण अमेरिकेच्या आखाती मित्रांवर आर्थिक व राजकीय दबाव आणत आहे, जेणेकरून हे देश अमेरिकेला इराणच्या अटी मान्य करण्यासाठी भाग पाडतील. चीनमधील त्रिस्तरीय शिखर परिषद आणि राजनैतिक घडामोडी या महायुद्धाच्या सावटाखाली चीनमध्ये अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प, चीनचे अध्यक्ष शी जिनपिंग आणि रशियाचे अध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन यांच्यात एक अभूतपूर्व त्रिस्तरीय शिखर परिषद होत आहे. युरोपियन देशांना या बैठकीपासून दूर ठेवण्यात आल्याने युरोपमध्ये अस्वस्थता आहे. ट्रम्प यांच्या महागड्या इराण युद्धावर अमेरिकेत टीका होत असताना ट्रम्प यांनी इराणवर आमचे पूर्ण नियंत्रण आहे असा दावा केला आहे. चीनचे प्रतिनिधी नुकतेच इराणमध्ये जाऊन आले असून त्यांनी इराणच्या राष्ट्रीय सुरक्षा परिषदेच्या प्रमुखांशी चर्चा केली आहे. हॉर्मुझच्या नाकेबंदीमुळे इराणची तेल निर्यात जवळजवळ ठप्प झाली असल्याने, इराण चीनकडून राजनैतिक आणि आर्थिक मदतीची अपेक्षा करत आहे. चीनने अमेरिकन निर्बंध असतानाही इराणकडून तेल खरेदी सुरू ठेवली आहे. दरम्यान, एका पत्रकाराने जेव्हा इराणच्या उपपरराष्ट्रमंत्र्यांना विचारले की, जगातील तीन महासत्ता एकत्र येत आहेत, त्यावर तुमचे काय मत आहे? तेव्हा त्यांनी उत्तर दिले की, जगातील तीन महासत्ता एका चौथ्या महासत्तेबद्दल म्हणजेच इराणबद्दल चर्चा करत आहेत. आखातातील हा ९ महिन्यांचा संघर्ष आता जागतिक महासत्तांच्या संघर्षात रूपांतरित होत असून येणारे काही दिवस संपूर्ण जगाच्या अर्थव्यवस्थेसाठी आणि शांततेसाठी अत्यंत निर्णायक ठरणार आहेत. Kanthak Suryatal Post Views: 21 Facebook WhatsApp Telegram Twitter LinkedIn Snapchat Threads Post navigation राहुल गांधींचा अमेरिकेत डंका! निवडणूक आयोगावर थेट हल्ला; मोदींच्या अडचणी वाढणार?