राधा-कृष्णाचे पूजक, पण आई-वडिलांच्या प्रेमाचा विटाळ? राहुल गांधींच्या भावूक भाषणाने भारतीय समाजाला दाखवला आरसा! ओबामांचं प्रेमाचं प्रदर्शन चालतं, मग राहुल गांधींच्या आठवणींवर पोटशूळ का? एका भाषणाने उघडी पाडली सामाजिक दुटप्पीपणाची तटबंदी! एका भावूक प्रसंगाची राजकीय गदारोळात झालेली रूपांतरणे भारतीय राजकारणात कौटुंबिक भावना, व्यक्तिगत आठवणी आणि सार्वजनिक भाषणे यांचा संगम अनेकदा पाहायला मिळतो. परंतु, जेव्हा एखादा नेता आपल्या बालपणीच्या अत्यंत निखळ आणि प्रामाणिक आठवणी जाहीर व्यासपीठावरून सांगतो आणि त्यावर राजकीय हेतूने चिखलफेक केली जाते, तेव्हा तो केवळ एका नेत्यावरील हल्ला राहत नाही, तर तो संपूर्ण समाजाच्या मानसिकतेवर उठवलेला प्रश्नचिन्ह बनतो. काँग्रेस नेते राहुल गांधी यांनी त्यांच्या आई सोनिया गांधी यांच्या ‘Belonging: A Journey of Love’ या पुस्तकाच्या प्रकाशन सोहळ्यात आपल्या माता-पितांच्या नात्याविषयी व्यक्त केलेल्या भावनांमुळे सध्या देशपातळीवर मोठी राजकीय आणि सामाजिक चर्चा सुरू झाली आहे. राहुल गांधी यांनी आपल्या भाषणात बालपणीची एक अत्यंत कौटुंबिक आणि प्रेमळ आठवण सांगताना म्हटले होते की, आमच्या घरी जेवणाच्या टेबलावर बाबांच्या मांडीवर आई बसलेली असायची (‘Every meal there would be Papa and on Papa’s lap there would be Mamma’). लहानपणी मला वाटायचे की ही एक अत्यंत सामान्य गोष्ट आहे. त्यामुळे मी माझ्या मित्रांच्या घरी गेल्यावर त्यांना विचारायचो की, तुमच्या घरी तुमची आई तुमच्या वडिलांच्या मांडीवर का बसत नाही? राहुल गांधींच्या या वक्तव्यात आपल्या माता-पितांमधील उत्कट, निश्चल आणि सहज प्रेमाची कबुली होती. परंतु, दुर्दैवाने या निखळ आणि सुंदर आठवणीला राजकीय विकृतीचा रंग देऊन विरोधी पक्षाकडून गलिच्छ भाषेत ट्रोल करण्यात आले. भाजपची टीका आणि राजकीय पातळीचा घसरणलेला स्तर राहुल गांधींच्या या वक्तव्यानंतर सत्ताधारी भारतीय जनता पक्षाच्या (भाजप) प्रमुख नेत्यांनी आणि सोशल मीडिया ट्रोल्सनी ज्या प्रकारे प्रतिक्रिया दिली, ती अत्यंत लाजीरवाणी आणि राजकीय पातळी खालावल्याचे द्योतक आहे. आसामचे मुख्यमंत्री हिमंत विश्व शर्मा यांनी राहुल गांधींवर तिखट आणि उपरोधिक भाषेत टीका करताना म्हटले की, सॉरी मॅम, तुम्ही या महत्त्वाच्या दिवशीही त्यांना (सोनिया गांधींना) शर्मिंदा करण्यापासून सोडले नाही. देश याबद्दल आधीच समजून चुका आहे आणि हा प्रॉडक्ट री-लॉन्चिंगच्या पलीकडे गेला आहे. केवळ नेतेच नव्हे, तर भाजपनिकट असणाऱ्या सोशल मीडिया हँडल्सवरून राहुल गांधींच्या या वक्तव्यावर अत्यंत आक्षेपार्ह आणि खालच्या पातळीवरील कमेंट्स करण्यात आल्या. राहुल गांधींनी स्वतःच्या आईलाच असहज केले, ही तर स्वतःची धोती खोलण्यासारखे आहे, आणि पत्नीला मांडीवर बसवून जेवलात तर अशीच औलाद होईल अशा शब्दांत राहुल गांधींच्या संगोपनावर आणि त्यांच्या कौटुंबिक मूल्यांवर चिखलफेक करण्यात आली. येथे एक महत्त्वाचा प्रश्न उपस्थित होतो: ज्या राजकीय संस्कृतीत देशाचे माजी पंतप्रधान अटलबिहारी वाजपेयी यांनी संसदेत उघडपणे माझे लग्न झालेले नाही, पण मी कुंवारा (ब्रह्मचारी) नाही असे विधान केले होते, तेव्हा संपूर्ण देशाने आणि भाजपनेही ते सहजतेने स्वीकारले होते. मग राहुल गांधी यांनी आपल्या आई-वडिलांमधील काव्यमय आणि पवित्र प्रेमाची व्याख्या करण्यासाठी मांडीवर बसणे (Lap) या सहज शब्दाचा वापर केला, तर त्यात अश्लीलता शोधणारी नजर नक्की कोणाची? राहुल गांधींच्या वक्तव्यात घाण होती की टीकाकारांच्या विचारांमध्ये घाण भरली होती? सोनिया गांधींचा जीवनप्रवास: अथांग प्रेमाकडून शोकांतिकेकडे आणि कणखरतेकडे राहुल गांधींच्या या भाषणाचा मूळ गाभा केवळ बालपणीची आठवण सांगणे हा नव्हता, तर सोनिया गांधी यांनी आपल्या आयुष्यात भोगलेला अथांग आनंद आणि त्यानंतर अचानक कोसळलेले दुःखाचे डोंगर उलगडणे हा होता. राहुल गांधींनी अत्यंत भावूक होऊन सांगितले की, त्यांच्या आई-वडिलांमध्ये किती निखळ आणि अथांग प्रेम होते. ते दोघे पूर्णपणे एकमेकांचे होते (She belonged to my father and my father belonged to her). परंतु, हे हसते-खेळते जग एका झटक्यात उद्ध्वस्त झाले. पहिल्यांदा त्यांच्या आजी (माजी पंतप्रधान इंदिरा गांधी) यांची गोळ्या झाडून हत्या करण्यात आली आणि काही वर्षांतच त्यांच्या वडिलांची (माजी पंतप्रधान राजीव गांधी) मानवी बॉम्बस्फोटात छिन्नविछिन्न हत्या झाली. राहुल गांधींनी सांगितले की, या धक्क्यामुळे सोनिया गांधी यांचे संपूर्ण व्यक्तिमत्त्वच बदलून गेले. पूर्वी सोनिया गांधी अत्यंत मोकळ्या स्वभावाच्या, हसऱ्या आणि सर्वांशी संवाद साधणाऱ्या स्त्री होत्या. परंतु राजीव गांधींच्या हत्येनंतर त्यांच्या आयुष्यातील प्रकाशाची ज्योतच जणू विझून गेली आणि त्या स्वतःमध्येच सामावून गेल्या (Introvert बनल्या). राजीव गांधींच्या हत्येच्या दिवसाची कसलीही स्मृती सोनिया गांधींच्या मनात आज उरलेली नाही; त्या भीषण प्रसंगाचा मानसिक आघात इतका गंभीर होता की, त्यांनी ती आठवणच आपल्या मनातून पुसून टाकली. पुस्तकात उल्लेख केलेल्या त्या दिवसाच्या आठवणी त्यांच्या कन्या प्रियंका गांधी आणि इतरांनी जोडलेल्या माहितीवर आधारित आहेत. अशा अथांग दुःख आणि त्यागाचा प्रवास सांगताना राहुल गांधी आपल्या आईच्या प्रेमाचा पट मांडत होते, पण राजकीय विरोधकांनी या संपूर्ण भावूक कथानकाची विटंबना केली. पत्रकार आणि विचारवंतांचे विश्लेषण: दर्जा विरुद्ध संकुचित मानसिकता राहुल गांधींच्या या वक्तव्यानंतर देशातील निष्पक्ष पत्रकार, विचारवंत आणि वरिष्ठ विश्लेषकांनी ट्रोल्सना आणि भाजप नेत्यांना खडे बोल सुनावले आहेत. वरिष्ठ पत्रकार अरविंद चोटिया यांनी अत्यंत सडेतोड शब्दांत टीकाकारांना आरसा दाखवला. ते म्हणाले: राहुल गांधी हे देशातील एका मोठ्या आणि सुशिक्षित कुटुंबात जन्माला आलेले व्यक्ती आहेत. त्यांच्या आई-वडिलांचे शिक्षण कॅम्ब्रिज विद्यापीठात झाले आहे आणि राहुल गांधींचे संगोपन पंतप्रधान निवासात झाले आहे. त्यांची विचारसरणी आणि जगण्याची पद्धत सामान्य भारतीयांपेक्षा ५० किंवा १०० वर्षे पुढे असू शकते. जर त्यांची विचारसरणी तुमच्या सरकारी कॉलेजमधील संकुचित मानसिकतेशी जुळत नसेल, तर ती चूक तुमची आहे. राहुल गांधींच्या पातळीवर प्रश्न उपस्थित करण्यापेक्षा टीकाकारांनी स्वतःचा वैचारिक स्तर उंचवावा. विशेष म्हणजे, मोदी समर्थक मानले जाणारे प्रसिद्ध न्यूज अँकर सुशांत सिन्हा यांनीही राहुल गांधींची बाजू घेत ट्रोल्सना सुनावले. सुशांत सिन्हा म्हणाले की, राहुल गांधी ज्या वातावरणात लहानाचे मोठे झाले, त्यांनी ते प्रामाणिकपणे मांडले. सोनिया गांधी यांनी पती गमावल्याचे दुःख किती मोठे होते, हे स्पष्ट करण्यासाठी त्यांनी हा प्रसंग सांगितला. पती-पत्नीमधील प्रेम हे नेहमीच कामवासना नसून निरामय आणि निरामय आपुलकीचे असते, ही गोष्ट समाजाने सहजतेने स्वीकारली पाहिजे. जर लोकांना अशी अपेक्षा असेल की सोनिया गांधींनी घूंघट ओढून राजीव गांधींना पोळ्या वाढायला हव्या होत्या, तर ती लोकांच्या संकुचित मानसिकतेची समस्या आहे. त्याचप्रमाणे, डॉ. शीतल यादव आणि प्रियंका भारती यांनी अत्यंत समर्पक टिप्पणी केली. डॉ. शीतल यादव म्हणाल्या की, आपला समाज मंदिर आणि पुराणांमध्ये राधा-कृष्ण आणि शिव-पार्वतीच्या प्रेमाची पूजा करतो; परंतु प्रत्यक्ष आयुष्यात जर घरातून एखादी राधा किंवा पार्वती निर्माण झाली, तर हाच समाज तिला मारायला उठतो. आपल्या संस्कृतीचा आधार प्रेम आहे, पण लोकांचा प्रेमाशी काहीही संबंध उरलेला नाही. तर प्रियंका भारती म्हणाल्या की, भाजपच्या नेत्यांना फक्त द्वेष समजते, प्रेम समजणे हे त्यांच्या आवाक्याबाहेरचे आहे. प्रेम करण्यासाठी धाडस लागते. भारतीय समाजातील प्रेमाविषयीचा दुटप्पीपणा: रणविजय सिंह यांचे विशेष विश्लेषण वरिष्ठ पत्रकार रणविजय सिंह यांनी राहुल गांधींच्या वक्तव्याचा धागा पकडून भारतीय समाजातील प्रेमाविषयीच्या दुटप्पी आणि संकुचित मानसिकतेवर एक सखोल विश्लेषण मांडले आहे. आपल्या समाजात प्रेम, शारीरिक स्पर्श (Physical Touch) आणि आपुलकीचे उघड प्रदर्शन करणे याला पाप किंवा अश्लीलता मानले जाते. रणविजय सिंह विचारतात: आपण ज्याच्यावर प्रेम करतो, त्याला जवळ घ्यावेसे वाटणे, स्पर्श करावासा वाटणे ही एक अत्यंत नैसर्गिक प्रक्रिया आहे. परंतु आपल्या समाजाने या नैसर्गिकतेलाच मर्यादा आणि परंपरेच्या नावाखाली बेड्या ठोकल्या आहेत. भारतीय समाजातील बदलांचा प्रवास पाहिला तर: ४०-५० वर्षांपूर्वी: मुलगा आणि मुलगी लग्नाआधी कधीही भेटत नव्हते. आई-वडिलांनी लग्न ठरवले की प्रेम नंतर होईल या आशेवर जबाबदारी लादली जायची. काही वर्षांनंतर: मुलगा-मुलीने लग्नाआधी एकदा भेटावे, फोनवर बोलावे ही पद्धत आली. आजचा काळ: प्रेमविवाह स्वीकारले जाऊ लागले आहेत आणि आई-वडील स्वतः आपल्या मुला-सुनेला गोव्यासारख्या ठिकाणी हनीमूनसाठी तिकिटे काढून पाठवू लागले आहेत. ज्या समाजात सासरच्या अंगणात सासऱ्यांची सावली जरी पडली तरी सुनेला घुटण्यापर्यंत पदर घ्यावा लागत होता, त्या समाजात आज आई-वडील मुलांना प्रेमाचा इझहार करण्यासाठी जागा देत आहेत. परंतु असे असले तरी, अजूनही भारतीय घरांमध्ये मुलगा आपल्या बापाला मिठी मारू शकत नाही, आई-वडिलांना Love You म्हणायला संकोच वाटतो, आणि मुलांसमोर आई-वडिलांनी एकमेकांवर प्रेम व्यक्त करणे हा गुन्हा मानला जातो! याउलट पाश्चात्य समाजाचे उदाहरण देताना रणविजय सिंह यांनी अमेरिकेचे माजी अध्यक्ष बराक ओबामा आणि त्यांच्या पत्नी मिशेल ओबामा यांच्या प्रसिद्ध फोटोचा उल्लेख केला. बास्केटबॉल सामना पाहत असताना ओबामा दांपत्य सार्वजनिक ठिकाणी एकमेकांना किस (Kiss) करतात, शेजारी त्यांची मुलगी बसलेली असते आणि पाठीमागील नागरिकही अत्यंत सहजतेने खेळाचा आनंद घेत असतात. राहुल गांधी यांनी आपल्या भाषणात जे मांडले, ते भारतीय समाजातील प्रेमावरील बंदी आणि कृत्रिम संकोचावर दिलेले एक औषध आहे. प्रेमाला संकुचित चौकटीत न बांधता सहज आणि नैसर्गिकरीत्या स्वीकारणे ही काळाची गरज आहे. निष्कर्ष: नफरतीच्या राजकारणावर निखळ प्रेमाची मात भाषण संपल्यानंतर राहुल गांधी यांनी अत्यंत प्रेमाने आपल्या आईच्या चेहऱ्यावरून हात फिरवला. हा प्रसंग एका आई आणि मुलामधील उत्कट नात्याचे प्रतीक होता. सोशल मीडियावर भाजप आणि ट्रोल्सनी गोंधळ घातल्यानंतर राहुल गांधी यांनी आपल्या आईला उद्देशून एक अत्यंत सुंदर संदेश दिला: आईच्या Belonging: A Journey of Love या पुस्तकाच्या प्रकाशनावर बालपणापासूनच्या आठवणी ताज्या झाल्या. सोनिया गांधींना समजून घ्यायचे असेल तर एकदा माझ्या नजरेने पहा… त्यांचा आत्मविश्वास, त्यांची संवेदनशीलता आणि सर्व संकटांवर मात करून आयुष्याला प्रेमाने कवेत घेण्याची त्यांची क्षमता, हीच माझी आई आहे. राहुल गांधींचे हे शब्द राजकीय चिखलफेक करणाऱ्यांना सडेतोड उत्तर देणारे आहेत. राजकारणात व्यक्तिगत आक्षेप न घेणारे राहुल गांधी हे दुर्मिळ नेते मानले जातात. त्यांनी आपल्या आई-वडिलांचे निखळ प्रेम देशासमोर मांडून राजकीय विरोधकांच्या मनात भरलेल्या घाणीला उघडे पाडले आहे. शेवटी, हा प्रश्न केवळ राहुल गांधी किंवा भाजपपुरता मर्यादित राहत नाही. हा प्रश्न संपूर्ण भारतीय समाजाचा आहे. आपण देवांच्या प्रेमलीलांचे गोडवे गाणार आणि मानवी नात्यांमधील निरामय प्रेमाला अश्लील ठरवणार का? संस्कृतीच्या नावाखाली चालणारी ही दुटप्पी हिपोक्रेसी थांबवून नात्यांमधील सहजता आणि प्रेम स्वीकारण्याचे धाडस समाजाने दाखवले पाहिजे. राहुल गांधींच्या या वक्तव्याने दिलेली ही वैचारिक मात्रा भारतीय समाजाला अधिक प्रगल्भ आणि संवेदनशील बनवण्यासाठी अत्यंत आवश्यक आहे. Kanthak Suryatal Post Views: 214 Facebook WhatsApp Telegram Twitter LinkedIn Snapchat Threads Post navigation महाराष्ट्रात प्रत्येक जिल्हा न्यायालयाचे कर्मचारी आजपासून बेमुदत संपावर पोलीसाने नवीन हायवा गाडीची केली पुजा आणि चर्चेला आले उधाण