विकासाचे कारंजे आणि स्मार्ट करदात्यांची करमणूक
विकास नेमका कसा असावा, यावर आपल्या देशात रोज टीव्ही चॅनेल्सवर आणि चहाच्या टपरीवर वाद झडत असतात. पण मध्य प्रदेशातील इंदूरने या वादावर कायमचा पडदा टाकला आहे. विकास म्हणजे फक्त सिमेंट-काँक्रीटचा कोरडा रस्ता तयार करणे नव्हे, तर त्या रस्त्यातून थेट पाण्याचे फवारे उडवून जनतेचे विनामूल्य मनोरंजन करणे, यालाच खऱ्या अर्थाने स्मार्ट विकास म्हणतात! इंदूरच्या गोराकुंड भागात नुकताच असाच एक डोळे दिपवणारा चमत्कार घडला असून, त्याचे कौतुक करावे तितके थोडेच आहे.
स्मार्ट सिटी प्रकल्पांतर्गत तब्बल ४० कोटी रुपये खर्च करून बनवलेला एक देखणा आणि नवीन कोरा रस्ता अचानक हवेत उडाला आणि त्यातून पाण्याचे कारंजे थेट वर आले! होय, तुम्ही अगदी बरोबर वाचलेत. हा रस्ता इतका संवेदनशील आणि स्मार्ट होता की, २४ तास अखंड पाणीपुरवठा करणाऱ्या पाईपलाईनच्या साध्या टेस्टिंगच्या वेळीच तो आनंदाने थुईथुई नाचू लागला आणि शेवटी पाण्याच्या दबावामुळे रस्त्याचे हृदयच फाटले!
८ सेकंदांचे स्मार्ट आयुष्य आणि ४० कोटींची धूळपट्टी
या संपूर्ण अद्भुत घटनेचा एक जिवंत आणि थरारक व्हिडिओ सध्या सोशल मीडियावर तुफान व्हायरल होत आहे. या व्हिडिओमध्ये आपण स्पष्टपणे पाहू शकता की, दिवसाढवळ्या रस्त्यावरून गाड्यांची सतत वाहतूक सुरू आहे. बिचारे वाहनचालक आपल्याच नादात गाडी चालवत आहेत. तितक्यात अचानक अवघ्या ८ सेकंदांच्या आत तो ४० कोटींचा नवाकोरा रस्ता लीक होतो आणि थेट हवेत फुगून वर येतो! आधी जमिनीखालून पाणी वर येते, रस्ता अचानक संपूर्णपणे फुगतो आणि एखाद्या चित्रपटातील दृश्याप्रमाणे पाण्याच्या प्रचंड प्रवाहाने रस्त्याची छाती चिरून रस्ता उद्ध्वस्त होतो.
रस्त्यावरून जाणाऱ्या गाड्यांचे चालक इतके चक्रावून गेले आणि घाबरले की त्यांनी तत्काळ आपले रस्ते बदलले आणि बाजूला पळू लागले! पादचारी तर जीव मुठीत धरून पळताना दिसत आहेत. हा सुंदर आणि थरारक सोहळा घडवून आणण्यासाठी करदात्यांचे केवळ ४० ते ५० कोटी रुपये खर्च झाले आहेत, यापेक्षा अधिक मोठा आनंद कोणता असू शकतो? पाण्याचे प्रमाण वाढल्यानंतर तिथे इतका मोठा खड्डा पडला की, जणू प्रशासनाने शहरातच एक नवीन जलकुंभ उभारला आहे असे वाटू लागले!
आकाशातून पडणाऱ्या पावसामुळे रस्ते वाहून गेल्याचे आपण ऐकले असेल, पण जमिनीखालच्या पाण्यामुळे रस्ता उडालेला पाहण्याची संधी फक्त इंदूरचे भाग्यवान नागरिकच घेऊ शकतात. आता काही खोचक विचारसरणीचे लोक प्रश्न विचारत आहेत की, पाईपलाईनच्या प्रेशर टेस्टिंगमध्येच जर या रस्त्याची अशी दुरवस्था होत असेल, तर भविष्यात जेव्हा मुसळधार पाऊस पडेल किंवा रस्त्यावरून सतत जड वाहतूक सुरू राहील, तेव्हा हा रस्ता कसा तग धरू शकेल? पण त्यांना काय माहीत, हा रस्ता पावसाळ्यासाठी वॉटर-प्रूफ नव्हे, तर वॉटर-फ्रेंडली बनवला गेला असावा!
ट्विटर आणि एक्स वरील तोफखाना आणि व्यंगाचा पाऊस
या स्मार्ट कारनाम्यानंतर सोशल मीडियावर लोकांचा उत्साह ओसंडून वाहत होता. अनेक नेटिझन्सनी यावर आपले अतिशय सुंदर आणि खोचक अभिप्राय दिले आहेत. अमिर नावाच्या एका युझरने लिहिले की, स्मार्ट सिटीच्या अंतर्गत बनलेला हा रस्ता पाहता पाहता थेट जमिनीखाली गेला आणि लोक भीतीने पळू लागले. दुसऱ्या एका हुशार युझरने, म्हणजेच उज्ज्वल दोबाल यांनी तर थेट सरकारलाच कटू प्रश्न विचारला आहे की, हा स्मार्ट सिटी इंदूरचा रस्ता आहे की थेट सरकारवर मोठा प्रश्नचिन्ह?
पण सर्वात भारी आणि खोचक टोला आकाश नावाच्या युझरने लगावला आहे. तो म्हणतो, हा आपल्या देशातील सर्वात स्वच्छ शहर असलेल्या इंदूरच्या विकासाचा एक अतिशय देखणा आणि अद्भुत नमुना आहे! येथे स्मार्ट सिटीच्या अंतर्गत एवढा प्रचंड विकास झाला आहे की, आता तो विकास रस्ता पार करून बाहेर येऊ लागला आहे! हे एक असे भाग्यवान शहर आहे, जिथे जमिनीच्या आतून थेट नर्मदा मैयाचे पाणी रस्त्यावर वाहते! वर्षानुवर्षांच्या अथांग प्रयत्नांनंतर हा चमत्कार घडवून आणण्यात प्रशासनाला यश आले आहे आणि काही कृतघ्न लोक मात्र या अप्रतिम प्रयोगाला भ्रष्टाचार म्हणून हिणवत आहेत, हीच खरी शोचनीय बाब आहे!
राजकारणाचा चिखल आणि हवा-हवाई विकास
या वाहत्या पाण्यात विरोधी पक्षाने हात धुवून घेतले नाही तरच नवल! काँग्रेसने यावरून सत्ताधारी भाजप सरकारवर जोरदार निशाना साधला आहे. काँग्रेसच्या वतीने असे सांगण्यात आले की, मध्य प्रदेशातील स्मार्ट सिटी इंदूरमध्ये ४० कोटी रुपये खर्चून बनलेला रस्ता अवघ्या वर्षाच्या आतच फुटला. या रस्त्याला बांधून नीट एक वर्षही पूर्ण झाले नव्हते, तोच भाजपचा हवा-हवाई विकास जनतेच्या डोळ्यांसमोर वाहून गेला!
विरोधी पक्षनेते उमंग सिंघार यांनी तर या घटनेला भाजप सरकारच्या महाभ्रष्टाचाराची पोलखोल करणारी घटना म्हटले आहे. त्यांनी सांगितले की, ४० कोटींचा रस्ता एक वर्षही टिकू नये, यापेक्षा दुसरी मोठी विडंबना काय असू शकते? त्यांनी मुख्यमंत्र्यांना सवाल केला आहे की, हा फक्त रस्त्यावरील खड्डा नाही, तर भाजप सरकारच्या घोटाल्यांचा स्पष्ट आणि जिवंत पुरावा आहे. जनतेच्या घामाच्या कमाईचा हा अपव्यय आणि भ्रष्टाचाराचा हा रस्ता नेमका कधीपर्यंत चालणार, असा संताप त्यांनी व्यक्त केला.
विशेष मध्ये, ज्या इंदूर शहरात हा चमत्कार घडला, ते शहर राज्याच्या नगरीय प्रशासन मंत्र्यांचे स्वतःचे शहर असून मुख्यमंत्र्यांच्या प्रभारी जिल्हा म्हणून ओळखले जाते! म्हणजे खुद्द प्रमुखांच्या नाकाखाली हा भ्रष्टाचाराचा कारंजातला विकास फवारत होता, यावरून प्रशासकीय उत्कृष्टतेची साक्ष मिळते.
१००० कोटींचा खेळ आणि कागदी घोड्यांचा तमाशा
रस्ता तर तुटला, पाणीही वाहून गेले, पण आता चौकशीचे कागदी घोडे नाचवण्याची वेळ आली आहे. इंदूर महानगरपालिकेचे सदस्य आणि माहिती समितीचे प्रमुख राठोड यांनी आता या संपूर्ण प्रकरणाची उच्चस्तरीय चौकशी करण्याची मागणी केली आहे. त्यांनी एक धक्कादायक दावा केला आहे की, स्मार्ट सिटी प्रकल्पांतर्गत जवळपास १००० कोटी रुपयांची कामे सुरू आहेत, पण त्या कामांच्या दर्जावर मोठे प्रश्नचिन्ह आहे!
राठोड यांनी यापूर्वीही तत्कालीन महापौर आणि महापालिका आयुक्तांकडे या सुमार दर्जाच्या बांधकामाबाबत ओरड केली होती. पण आपल्या सरकारी पद्धतीनुसार, कंत्राटदारावर कडक कारवाई करण्याऐवजी केवळ नोटीस नावाचा कागदी बाण सोडण्यात आला आणि प्रकरण तिथेच थंड बस्त्यात टाकण्यात आले. हा रस्ता अवघ्या काही वर्षांपूर्वीच बांधला गेला असूनही त्याला वारंवार दुरुस्तीची गरज भासत होती, आणि शेवटी या रस्त्याने स्वतःच आपले तोंड उघडून प्रशासनाच्या ढिसाळ कारभाराची पोलखोल केली!
निष्कर्ष: करदात्यांचा पैसा आणि सिस्टीमचा पोकळपणा
४० कोटी रुपयांच्या रस्त्यावर पाण्याचा पाईप फुटतो आणि रस्ता पत्त्याच्या बंगल्यासारखा ढासळतो, तेव्हा तांत्रिक निकषांची व्याख्याच बदलून जाते. अधिकारी आणि कंत्राटदारांनी मिळून जनतेच्या घामाच्या पैशांची जी होळी केली आहे, त्याचे उत्तर आता कोण देणार, हाच खरा यक्षप्रश्न आहे. रस्ता तर फुटला, चौकशीच्या नोटीसाही निघतील, पण रस्त्यावर तयार झालेला हा मोठा खड्डा म्हणजे केवळ रस्ता खचलेला नाही, तर तो आपल्या एकूणच सिस्टीमच्या पोकळपणाचा आणि भ्रष्टाचाराचा एक उघडावाघडा पुरावा आहे. शेवटी, देशातील सर्वात स्वच्छ शहरात रस्त्यावरून वाहणारी ही भ्रष्टाचाराची गंगा थांबणार कधी आणि जनतेचा पैसा असाच स्मार्टली वाहून जाणार का, याचे उत्तर सध्या तरी कोणाकडेच नाही.
