११ तळांवर एकाच वेळी हल्ला: इराणची रणनीती इराणने आपल्या सर्वात प्रगत क्षेपणास्त्रांचा साठा बाहेर काढला असून, त्यात सेजिल आणि फतेह यांसारख्या विध्वंसक क्षेपणास्त्रांचा समावेश आहे. मिळालेल्या माहितीनुसार, इराणने गेल्या २४ तासांत बहरीनमधील ४, कुवेत मधील ५ आणि जॉर्डनमधील २ अमेरिकन लष्करी तळांना लक्ष्य केले आहे. या हल्ल्यांमध्ये केवळ क्षेपणास्त्रांचाच नव्हे, तर मोठ्या प्रमाणावर ड्रोन्सचाही वापर करण्यात आला आहे.विशेष म्हणजे, अमेरिकेचे सर्वात वेगवान आणि शक्तिशाली मानले जाणारे F-15 फायटर जेट्स या हल्ल्यात नष्ट झाल्याचा दावा इराणकडून करण्यात आला आहे. जॉर्डनमधील अमेरिकन तळावर झालेल्या हल्ल्यात मिसाईल डिफेन्स रडार सिस्टम आणि ही अत्याधुनिक विमाने उद्ध्वस्त झाली आहेत. कुवेतमध्ये तर अमेरिकेची दळणवळण केंद्रे आणि संरक्षण यंत्रणा इतक्या भीषणपणे नष्ट करण्यात आल्या आहेत की, त्या पूर्णपणे निकामी झाल्या आहेत.
जॉर्डन: अमेरिकेचा सेफ झोन आता रणांगण आजवर अमेरिकेला जॉर्डन हा भाग अत्यंत सुरक्षित वाटत होता. याचे मुख्य कारण म्हणजे जॉर्डनचे इस्रायलशी असलेले सानिध्य. इराण जेव्हा इस्रायलवर क्षेपणास्त्रे डागत असे, तेव्हा जॉर्डनमधील अमेरिकन तळांवरून ती क्षेपणास्त्रे हवेतच नष्ट केली जात असत. यामुळे इस्रायलवर होणाऱ्या हल्ल्यांची तीव्रता कमी होत असे. मात्र, आता इराणने आपली रणनीती बदलली आहे. इस्रायलवर थेट हल्ला करण्यापूर्वी, अमेरिकेची ही ‘सुरक्षा कवच’ असलेली यंत्रणाच उद्ध्वस्त करण्याचा चंग इराणने बांधला आहे.
जॉर्डनमधील अल-रुकवान तळावर झालेल्या हल्ल्यात मोठ्या प्रमाणावर जीवितहानी आणि वित्तहानी झाल्याची चित्रे समोर आली आहेत. या हल्ल्यात दोन अमेरिकन सैनिक ठार झाले असून २० ते ३० सैनिक गंभीर जखमी झाल्याचे वृत्त आहे. अमेरिकेने जॉर्डनमध्ये आपली रसद आणि विमाने तैनात केली होती, कारण इराण सहसा या भागाला लक्ष्य करत नसे. पण आता इराणने या भागालाच केंद्रबिंदू बनवून अमेरिकेची कंबर तोडण्याचे काम सुरू केले आहे.
केवळ लष्करीच नव्हे, तर तांत्रिक आणि आर्थिक आघात इराणचा हा संघर्ष आता केवळ सीमेपुरता मर्यादित राहिलेला नाही. बहरीनमध्ये अमेरिकन ई-कॉमर्स कंपनी ॲमेझॉनच्या सेंट्रल डेटा इन्फ्रास्ट्रक्चरवर इराणने क्रूझ क्षेपणास्त्रांनी हल्ला केला आहे [३]. अमेरिकेला ज्या ठिकाणांहून तांत्रिक बळ मिळते, ती ठिकाणे उद्ध्वस्त करणे हा इराणचा नवा डाव आहे. हा हल्ला अमेरिकेने केलेल्या नागरी भागातील हल्ल्याचा बदला असल्याचे इराणने म्हटले आहे.
तेल संकट आणि प्रादेशिक युद्धाचा धोका या युद्धाची व्याप्ती आता केवळ इराण आणि अमेरिकेपुरती मर्यादित राहिलेली नाही, तर संपूर्ण मध्यपूर्वेला ग्रासण्याची चिन्हे आहेत. यमनमधील हुथी बंडखोरांनी लाल समुद्रात सौदी अरेबियाची नाकेबंदी करण्याची धमकी दिली आहे. जर लाल समुद्रातून होणारी वाहतूक थांबली, तर सौदी अरेबियाचे दररोज ७० लाख बॅरल तेल निर्यात होणे बंद होईल. सौदी अरेबियासाठी ही आर्थिक नाकेबंदी अत्यंत घातक ठरू शकते, कारण त्यांचा बहुतांश व्यापार हा याच मार्गावरून चालतो.
इराणने आधीच इशारा दिला होता की, हा संघर्ष हळूहळू प्रादेशिक युद्धात रूपांतरित होईल आणि सध्याची परिस्थिती पाहता तेच घडताना दिसत आहे. होरमुझची सामुद्रधुनी आधीच तणावाखाली असताना, आता लाल समुद्रातील हालचालींनी जागतिक तेल बाजारात मोठी खळबळ माजण्याची शक्यता आहे.
निष्कर्ष: भविष्यातील आव्हाने इराणने अमेरिकेच्या उन तळांना लक्ष्य केले आहे जिथे अमेरिका आपली लष्करी ताकद वाढवण्याचा प्रयत्न करत होती. अमेरिकेला कमकुवत करून मगच इस्रायलवर मोठा हल्ला करण्याची इराणची ही दीर्घकालीन रणनीती असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे. ११ लष्करी तळांवर एकाच वेळी झालेले हल्ले हे अमेरिकेच्या गुप्तचर यंत्रणेचे आणि संरक्षण यंत्रणेचे मोठे अपयश मानले जात आहे.
येणारा काळ हा केवळ मध्यपूर्वेसाठीच नव्हे, तर संपूर्ण जगाच्या अर्थव्यवस्थेसाठी आणि शांततेसाठी आव्हानात्मक ठरणार आहे. इराणने युद्ध पुकारले आहे आणि अमेरिका आता याला काय प्रत्युत्तर देते, यावर जगाचे भवितव्य अवलंबून आहे. सध्या तरी मध्यपूर्वेतील आकाशात क्षेपणास्त्रांचा धूर आणि जमिनीवर उद्ध्वस्त लष्करी तळांचे ढिगारे हेच वास्तव आहे.
