मार्च २०२३ पूर्वीच्या कार मालकांसाठी E20 इंधन हा एक मोठा धोका ठरू शकतो

E20 पेट्रोल

भारतात सध्या इंधन क्षेत्रात एक मोठा बदल घडत आहे, तो म्हणजे पेट्रोलमध्ये २०% इथेनॉलचे मिश्रण (E20). सरकारने १ एप्रिल २०२६ पासून E20 इंधनाची विक्री अनिवार्य केली आहे. मात्र, या निर्णयामुळे वाहन मालकांमध्ये चिंतेचे वातावरण आहे. विशेषतः मायलेजमध्ये होणारी घट आणि इंजिनमधील बिघाड यांमुळे अनेक प्रश्न उपस्थित होत आहेत.

E20 म्हणजे काय आणि सध्याची स्थिती?

E20 इंधन म्हणजे ८०% पेट्रोल आणि २०% इथेनॉलचे मिश्रण. भारताने हे उद्दिष्ट ठरवलेल्या वेळेच्या ५ वर्षे आधीच गाठले आहे. मात्र, आजही अनेक पेट्रोल पंपांवर हे E20 इंधन आहे की साधे, याची स्पष्ट माहिती फलकांवर नसते. जर्मन पेट्रोल पंपांवर E5 आणि E10 असे पर्याय दरांसह स्पष्टपणे दिले जातात, परंतु भारतात ग्राहकांना असा कोणताही पर्याय उपलब्ध करून दिलेला नाही.

तांत्रिक समस्या आणि इंजिनवर होणारा परिणाम

इथेनॉलच्या वाढत्या प्रमाणामुळे वाहनांच्या इंजिनवर गंभीर परिणाम होत असल्याच्या तक्रारी येत आहेत.

• इंजिन खराब होणे: दिल्ली काँग्रेसचे उपाध्यक्ष मुदित अग्रवाल यांची केवळ ३ वर्षे जुनी स्कोडा स्लाव्हिया कार इथेनॉल मिश्रित पेट्रोलमुळे बंद पडली. सर्व्हिस स्टेशनच्या मते, इथेनॉलमुळे फ्युएल पंप आणि पाईप खराब होण्याच्या तक्रारी रोज वाढत आहेत.
• साहित्याची झीज: सोसायटी ऑफ इंडियन ऑटोमोबाइल मॅन्युफॅक्चरर्स (SIAM) ने नीती आयोगाला आधीच सावध केले होते की, E20 मुळे जुन्या गाड्यांच्या मटेरियलवर परिणाम होईल, तेल गळती होऊ शकते आणि गाडीला आग लागण्याचा धोकाही असू शकतो.
• मेकॅनिकचे निरीक्षण: दैनंदिन कामात मेकॅनिकना असे आढळले आहे की, जे फ्युएल पंप कधीच बदलावे लागत नसत, ते आता वारंवार खराब होत आहेत. बाईक स्टार्ट न होणे किंवा पिकअप न मिळणे अशा समस्याही वाढल्या आहेत.

मायलेजमधील घट आणि आर्थिक बोजा

सोशल मीडियावर अनेक वाहनधारक मायलेज कमी झाल्याची तक्रार करत आहेत. जर मायलेजमध्ये मोठी घट झाली, तर याचा सर्वाधिक फटका होम डिलिव्हरी करणाऱ्या तरुणांना बसेल, ज्यांचे उत्पन्न आधीच कमी आहे. वाहनांची कार्यक्षमता आणि आयुष्य कमी झाल्यामुळे सामान्य ग्राहकाला प्रत्येक लिटरमागे आर्थिक नुकसान सोसावे लागत आहे.

जुन्या गाड्यांचे काय?

हा सर्वात महत्त्वाचा प्रश्न आहे. २०१२ ते मार्च २०२३ दरम्यान बनवलेल्या बहुतांश गाड्या या E10 इंधनासाठी डिझाइन केलेल्या आहेत. अनेक कार मॅन्यूअलमध्ये स्पष्टपणे लिहिले असते की, १०% पेक्षा जास्त इथेनॉल असलेले इंधन वापरल्यास कारचे नुकसान होऊ शकते आणि अशा वेळी वॉरंटीचा लाभ मिळणार नाही. त्यामुळे मार्च २०२३ पूर्वीच्या कार मालकांसाठी E20 इंधन हा एक मोठा धोका ठरू शकतो.

सरकारची भूमिका आणि दावे

सरकारचे म्हणणे आहे की, E20 मुळे कार खराब होत नाहीत आणि अशा कोणत्याही मोठ्या तक्रारी प्राप्त झालेल्या नाहीत. केंद्रीय मंत्री नितीन गडकरी यांनी तर पेट्रोलियम लॉबी अशा अफवा पसरवत असल्याचे म्हटले आहे. सरकारचा दावा आहे की, इथेनॉल मिश्रणामुळे भारताच्या कच्चे तेल आयातीमध्ये १,४४,००० कोटी रुपयांची बचत होत आहे. तसेच, हे धोरण शास्त्रज्ञांच्या मंजुरीनंतरच राबवले जात असल्याचे सरकारने स्पष्ट केले आहे.

पर्यावरण आणि संसाधनांचा खर्च

इथेनॉल उत्पादनासाठी लागणाऱ्या पाण्याचे प्रमाण थक्क करणारे आहे.

• भात (धान): १ लिटर इथेनॉल तयार करण्यासाठी १०,७९० लिटर पाण्याची गरज लागते.
• ऊस: १ लिटर इथेनॉलसाठी २,८६० लिटर पाणी लागते. भारतात बहुतांश इथेनॉल मक्यापासून बनवले जाते, ज्यासाठी देखील मोठ्या प्रमाणात पाणी लागते. त्यामुळे एका बाजूला आयात खर्च वाचत असला, तरी जलसंपत्तीचा मोठा वापर होत आहे.

ग्राहकांसाठी सल्ला

१. आपल्या कारचे मॅन्यूअल पुन्हा एकदा वाचा. तुमची कार E20 साठी सक्षम आहे का, हे तपासा.

२. जर तुमची कार मार्च २०२३ पूर्वीची असेल, तर विशेष काळजी घ्या, कारण ती E10 साठी डिझाइन केलेली असू शकते.

. कारमध्ये नॉक होणे (Knocking) किंवा मायलेज अचानक कमी होणे यांसारखी लक्षणे दिसल्यास तातडीने तपासा.

निष्कर्ष

इथेनॉल मिश्रण हे स्वावलंबी भारताच्या दृष्टीने महत्त्वाचे पाऊल असले, तरी ते राबवताना पारदर्शकता असणे गरजेचे आहे. ग्राहकांना इंधनाचा पर्याय देणे (उदा. जर्मनीप्रमाणे) आणि जुन्या गाड्यांच्या सुरक्षेची हमी देणे आवश्यक आहे. जोपर्यंत कार कंपन्या अधिकृतपणे E20 सुरक्षित असल्याचे जाहीर करत नाहीत, तोपर्यंत सामान्य वाहनधारकांच्या मनात भीती कायम राहील.