सचखंड श्री हजूर साहिब गुरुद्वारा कायदा 1956 कायम ठेवावा – शीख समाजाची महाराष्ट्र शासनाला नम्र विनंती

परंतु या संदर्भात काही ऐतिहासिक वस्तुस्थिती विचारात घेणे अत्यंत आवश्यक आहे.

जेव्हा गुरुद्वारा बोर्डाकडे आजच्या तुलनेत अत्यल्प आर्थिक साधने होती, तेव्हाही गुरुद्वारा बोर्डाने देश-विदेशातून येणाऱ्या लाखो यात्रेकरूंना उत्कृष्ट सेवा-सुविधा उपलब्ध करून दिल्या. इतकेच नव्हे तर नांदेड शहराच्या विकासामध्येही गुरुद्वारा बोर्डाने मोलाचे योगदान दिले. अनेक यात्री निवास, लंगर व्यवस्था, धार्मिक व सामाजिक सुविधा तसेच यात्रेकरूंना आवश्यक असलेल्या अनेक उपयुक्त प्रकल्पांची उभारणी करण्यात आली.

परंतु मागील सुमारे २५ वर्षांपासून गुरुद्वारा बोर्डामध्ये सरकारी हस्तक्षेप वाढला आणि शासननियुक्त अध्यक्षांची नियुक्ती करण्यात येऊ लागली. या कालावधीत एकही नवीन यात्री निवास किंवा यात्रेकरूंना उपयुक्त असा मोठा प्रकल्प उभारण्यात आला नाही. उलट, पूर्वी उभारलेल्या काही सुविधा व यात्रेकरूंना उपयुक्त ठरणाऱ्या वास्तू नष्ट झाल्या किंवा त्यांचे अस्तित्व संपुष्टात आले. त्यामुळे केवळ नवीन कायदा केल्याने यात्रेकरूंच्या सुविधा वाढतील, असा निष्कर्ष वस्तुस्थितीशी सुसंगत वाटत नाही.

त्यामुळे महाराष्ट्र शासनाला शीख समाजाची नम्र विनंती आहे की—

* सचखंड गुरुद्वारा बोर्ड अधिनियम, 1956 जशाच्या तसा कायम ठेवावा.
* अधिनियमातील कलम 11 मध्ये करण्यात आलेले बदल मागे घेऊन गुरुद्वारा बोर्डाच्या लोकनियुक्त सदस्यांनाच लोकशाही पद्धतीने अध्यक्ष निवडण्याचा अधिकार द्यावा.
* विद्यमान कायद्यात काही त्रुटी असल्यास त्या दूर करण्यासाठी स्थानिक शीख समाज, तख्त सचखंड श्री हजूर साहिबचे आदरणीय पंज प्यारे साहिबान, विद्वान, कायदेतज्ज्ञ आणि समाजातील प्रतिनिधींशी सविस्तर चर्चा करावी.
* गुरुद्वारा व्यवस्थापनाची परंपरा, मर्यादा आणि धार्मिक स्वायत्तता अबाधित ठेवून आवश्यक त्या सुधारणा कराव्यात.
* गुरुद्वारा बोर्डाचे व्यवस्थापन केवळ लोकशाही मार्गाने निवडून आलेल्या स्थानिक शीख प्रतिनिधींकडेच सोपवावे.

शीख समाजाला विकासाला विरोध नाही; परंतु धार्मिक संस्थांची स्वायत्तता, लोकशाही व्यवस्था आणि ऐतिहासिक परंपरा अबाधित राहणे तितकेच आवश्यक आहे. विकासाच्या नावाखाली विद्यमान अधिकार काढून घेणे हा योग्य मार्ग ठरू शकत नाही.

महाराष्ट्र शासनाने हा विषय केवळ प्रशासकीय दृष्टीने न पाहता धार्मिक भावना, ऐतिहासिक परंपरा, लोकशाही मूल्ये आणि शीख समाजाचा विश्वास यांचा आदर करून सर्व संबंधितांशी चर्चा केल्यानंतरच कोणताही अंतिम निर्णय घ्यावा, हीच संपूर्ण शीख समाजाची नम्र अपेक्षा आहे.

– राजेंद्र सिंघ शाहू
इलेक्ट्रिकल ट्रैनंर नांदेड
7700063999