किलर आणि एंजल: ट्रम्प यांनी मोदींची केलेली थट्टा आणि भारताचा अपमान

पर्चीबाज पंतप्रधान: एक ऐतिहासिक तुलना

कार्यक्रमाची सुरुवात करताना अशोक वानखेडे यांनी भारताच्या उज्ज्वल भूतकाळाची आठवण करून दिली. त्यांनी जवाहरलाल नेहरू, लाल बहादूर शास्त्री, अटलबिहारी वाजपेयी, मनमोहन सिंग आणि इंदिरा गांधी यांसारख्या माजी पंतप्रधानांचा उल्लेख केला. त्यांनी सांगितले की, हे सर्व नेते सुशिक्षित होते आणि जागतिक व्यासपीठावर त्यांची एक वेगळी छाप होती. इंदिरा गांधींचे उदाहरण देताना ते म्हणाले की, फ्रेंच टेलिव्हिजनला मुलाखत देताना त्या अस्खलित फ्रेंचमध्ये उत्तरे देत असत. याउलट, पंतप्रधान मोदींना आपल्या मातृभाषेत म्हणजेच हिंदीत संवाद साधण्यासाठीही लिखित नोट्सचा (चिट्टी) सहारा घ्यावा लागतो, ही बाब देशासाठी लाजीरवाणी असल्याचे त्यांनी नमूद केले. नेव्हिया  येथील भेटीत कॅमेऱ्याने टिपलेल्या दृश्यांमध्ये मोदी ट्रम्प यांच्यासमोर बसलेले असताना सातत्याने कागदावर पाहून बोलत असल्याचे स्पष्ट दिसले, ज्याला वानखेडे यांनी चिट्ठी बाज पंतप्रधान असे संबोधले.

राजनैतिक शिष्टाचार आणि एक्सीलेंसीचा अतिवापर

हेमंत अत्री यांनी या भेटीचे तांत्रिक आणि राजनैतिक विश्लेषण करताना सांगितले की, कोणत्याही देशाचे प्रमुख जेव्हा एकमेकांना भेटतात, तेव्हा ते समपदस्थ असतात. मात्र, या ३ मिनिटे ३९ सेकंदांच्या व्हिडिओमध्ये मोदींनी ट्रम्प यांचा उल्लेख सहा वेळा एक्सीलेंसी (Excellency) असा केला. अत्रींच्या मते, अमेरिकन राष्ट्राध्यक्षांना मिस्टर प्रेसिडेंट म्हणणे हा योग्य शिष्टाचार आहे आणि मोदींचा अनुवादक (Translator) देखील प्रत्येक वेळी मिस्टर प्रेसिडेंट असाच उल्लेख करत होता. मोदींनी वारंवार एक्सीलेंसी म्हणणे हे एका प्रकारच्या मानसिक गुलामगिरीचे प्रतीक वाटते का, असा सवाल त्यांनी उपस्थित केला. ट्रम्प यांना योर एक्सीलेंसी ऐकायला आवडते आणि मोदी केवळ त्यांना खुश करण्यासाठी असा शब्दप्रयोग करत होते, अशी टीका अत्री यांनी केली.

भारतीय खलाशांच्या मृत्यूवर मौन

कार्यक्रमात एका अत्यंत गंभीर मुद्द्यावर चर्चा करण्यात आली, तो म्हणजे अमेरिकन हल्ल्यात मारल्या गेलेल्या भारतीय खलाशांचा मुद्दा. चीनच्या माध्यमांनीही यावर टीका केली की, मोदींनी ट्रम्प यांच्या उपस्थितीत अमेरिकेचे नाव घेण्याचे धाडस दाखवले नाही. मोदींनी केवळ जागतिक स्तरावर खलाशांच्या सुरक्षेबद्दल सामान्य विधान केले, पण अमेरिकन क्षेपणास्त्रांमुळे झालेल्या भारतीय नागरिकांच्या मृत्यूचा स्पष्ट निषेध नोंदवला नाही. अत्री यांनी सांगितले की, हे संवाद नसून केवळ एक ब्रिफिंग होते, जसे एखादा मुख्यमंत्री पंतप्रधानांना अहवाल देतो. भारताचे परराष्ट्र मंत्री एस. जयशंकर यांनी या घटनेचा कडाडून निषेध केल्याचा दावा केला होता, पण प्रत्यक्षात अमेरिकेने उलट भारतालाच काही अटी पाळण्यास सांगितल्याचे सूत्रांनी नमूद केले.

ट्रम्प यांची वादग्रस्त विधाने आणि भारताचा अपमान

फॉक्स न्यूजने प्रसारित केलेल्या एका व्हिडिओचा हवाला देत अशोक वानखेडे यांनी ट्रम्प यांच्या विधानांकडे लक्ष वेधले. ट्रम्प यांनी म्हटले होते की, जोपर्यंत हा माणूस (मोदी) सत्तेत आहे, तोपर्यंत आम्ही भारताच्या मदतीला धावून येऊ; पण जर नवीन नेता आला तर मी खात्री देऊ शकत नाही. यावर भाष्य करताना हेमंत अत्री म्हणाले की, राजनैतिक संबंध हे दोन देशांमध्ये असतात, दोन व्यक्तींमध्ये नाही. ट्रम्प यांचे हे विधान भारतीय लोकशाहीवर डिक्टेट करण्यासारखे आहे की भारताचा पंतप्रधान कोण असावा. अशा अपमानजनक विधानावर मोदींनी आक्षेप घेण्याऐवजी केवळ हसणे पसंत केले, ही आश्चर्याची बाब असल्याचे त्यांनी सांगितले.

आर्थिक विसंगती: अमेरिकेत गुंतवणूक आणि भारतात बेरोजगारी

ट्रम्प यांनी दावा केला की, मोदी अमेरिकेत मोठ्या प्रमाणावर पैसा खर्च करत आहेत आणि तिथे कारखाने उभारत आहेत, ज्यामुळे अमेरिकेत लाखो रोजगार निर्माण होत आहेत. ट्रम्प यांनी १९.२ ट्रिलियन डॉलरच्या गुंतवणुकीचा उल्लेख केला. अशोक वानखेडे यांनी यावर उपरोधिक टीका करताना विचारले की, भारत हा विकसनशील देश असून आपल्याला परकीय गुंतवणुकीची गरज आहे. पण आपले पंतप्रधान अमेरिकेसारख्या प्रगत देशात रोजगार निर्माण करण्यासाठी पैसे गुंतवत आहेत, तर दुसरीकडे भारतातील तरुण बेरोजगारीमुळे लाठ्या खात आहेत. पंतप्रधान पुढची निवडणूक रिपब्लिकन पार्टीकडून अमेरिकेत लढणार आहेत का? असा खोचक सवालही त्यांनी विचारला.

किलर आणि एंजल सारख्या उपमा

भेटीदरम्यान ट्रम्प यांनी मोदींना सर्वात सुंदर दिसणारा माणूस, एंजल (देवदूत) आणि त्याच वेळी किलर आणि टफ असे म्हटले. अशा शब्दांचा वापर ट्रम्प कोणाची थट्टा करण्यासाठी करतात, हे जगजाहीर आहे. मात्र, मोदींनी याकडे स्तुती म्हणून पाहिले आणि ते केवळ हसत राहिले, असे अत्री यांनी नमूद केले. जर अटलजींसारखा नेता असता, तर त्यांनी हो, मी किलर आहे, पण माझ्या शत्रूंसाठी असे उत्तर देऊन परिस्थिती हाताळली असती, पण मोदींना काय चालले आहे हे समजलेच नाही, अशी टीका अत्री यांनी केली.

जेंडर म्यूटिलेशन आणि मोदींचे हसणे

कार्यक्रमात एका व्हिडिओचा उल्लेख करण्यात आला, जिथे ट्रम्प लहान मुलांच्या जेंडर म्यूटिलेशन किंवा लिंग बदलाच्या शस्त्रक्रियांबद्दल अत्यंत गंभीर टिप्पणी करत होते. हा एक मानवी हक्कांचा आणि वैद्यकीयदृष्ट्या संवेदनशील विषय आहे. मात्र, ट्रम्प हे बोलत असताना मोदी विनाकारण हसत होते. हेमंत अत्री यांच्या मते, मोदींना या शब्दाचा अर्थ समजला नसावा. ज्या विषयावर गंभीर राहणे आवश्यक होते, तिथे हसणे हे त्यांच्या भाषिक मर्यादेचे आणि आंतरराष्ट्रीय मुद्द्यांच्या अज्ञानाचे लक्षण असल्याचे त्यांनी सांगितले.

निष्कर्ष: डळमळीत आत्मविश्वास आणि शैक्षणिक पार्श्वभूमीवर प्रश्न

कार्यक्रमाच्या शेवटी, हेमंत अत्री आणि अशोक वानखेडे यांनी मोदींच्या शैक्षणिक पात्रतेवर आणि त्यांच्या ढासळलेल्या आत्मविश्वासावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले. त्यांनी विचारले की, १३० कोटी लोकसंख्येच्या देशाचा पंतप्रधान आंतरराष्ट्रीय स्तरावर स्वतःच्या मनाने चार ओळी इंग्रजी किंवा हिंदीत बोलू शकत नाही का?. सतत चिठी किंवा टेलिप्रॉम्प्टरचा वापर करणे, ही बाब त्यांच्या ‘जागतिक वक्ता’ (Global Orator) असण्याच्या प्रतिमेला छेद देणारी आहे. मोदींची ही अवस्था सहावीच्या मुलासारखी वाटत होती, ज्याला जबरदस्तीने स्टेजवर उभे केले आहे. गुजरात युनिव्हर्सिटीने असा कोणता ‘एंटायर पॉलिटिकल सायन्स’चा विद्यार्थी तयार केला आहे, ज्याला साधे शिष्टाचार आणि भाषेवर पकड नाही, अशी टीका करत त्यांनी कार्यक्रमाचा समारोप केला. थोडक्यात सांगायचे तर, नेव्हिया येथील ही भेट भारतासाठी राजनैतिक विजयाऐवजी एक उपहासाचा विषय ठरल्याचे या चर्चेतून समोर आले आहे.

सोर्स ….

Kanthak Suryatal