उलट चष्मा युसीच्या व्हिडिओच्या सुरुवातीलाच तुर्कीने विकसित केलेल्या अत्याधुनिक ड्रोनची माहिती दिली आहे. मिजराक नावाचा हा ड्रोन कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आधारित असून तो GPS प्रणालीशिवाय तब्बल १,००० किलोमीटर अंतर पार करू शकतो. आधुनिक युद्धात GPS जॅमिंग ही मोठी समस्या मानली जाते. मात्र, मिजराक ड्रोन स्वतंत्र नेव्हिगेशन प्रणालीमुळे शत्रूच्या इलेक्ट्रॉनिक अडथळ्यांवर मात करू शकतो.लष्करी तज्ज्ञांच्या मते, अशा प्रकारचे ड्रोन भविष्यातील युद्धाचे स्वरूप बदलू शकतात. कमी खर्चात मोठे नुकसान करण्याची क्षमता, अचूक लक्ष्यभेद आणि मानवविरहित ऑपरेशन यामुळे हे तंत्रज्ञान अनेक देशांचे लक्ष वेधून घेत आहे. त्यामुळे मध्यपूर्वेत ड्रोन युद्धाचा नवा अध्याय सुरू झाल्याचे मानले जात आहे. इस्रायल – हिजबुल्लाह संघर्षाची तीव्रता व्हिडिओमध्ये इस्रायल आणि हिजबुल्लाह यांच्यातील संघर्षावरही प्रकाश टाकण्यात आला आहे. अमेरिकन पत्रकार एथन यांच्या माहितीनुसार, हिजबुल्लाहने इस्रायलचे सुमारे १०० मरकावा रणगाडे नष्ट केल्याचा दावा करण्यात आला आहे. या हल्ल्यामुळे अंदाजे १.३ अब्ज डॉलर्सचे नुकसान झाल्याचे सांगितले जाते. मरकावा टँक हे इस्रायलच्या संरक्षण व्यवस्थेचे प्रमुख शस्त्र मानले जाते. त्यामुळे अशा प्रकारचा हल्ला केवळ आर्थिक नुकसान नसून इस्रायलच्या सैनिकी प्रतिमेलाही धक्का देणारा मानला जात आहे. या संघर्षामुळे लेबनॉन सीमावर्ती भागात तणाव वाढला असून मोठ्या युद्धाची भीती व्यक्त केली जात आहे. फारसची खाडी आणि होर्मुज सामुद्रधुनीवर इराणचा दावा व्हिडिओतील आणखी एक महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे इराणने फारसच्या खाडी आणि होर्मुज सामुद्रधुनीवरील नियंत्रणाबाबत केलेली घोषणा. इराणने सुमारे २,००० किलोमीटर लांबीच्या किनारपट्टीवर अधिकृत नियंत्रण असल्याचे जाहीर केले असून परकीय हस्तक्षेप सहन केला जाणार नाही, असा इशाराही दिला आहे. होर्मुज सामुद्रधुनी हा जगातील सर्वात महत्त्वाचा तेलवाहतूक मार्ग आहे. जागतिक तेल पुरवठ्याचा मोठा हिस्सा याच मार्गाने जातो. त्यामुळे या भागातील कोणताही संघर्ष जागतिक अर्थव्यवस्थेवर थेट परिणाम करू शकतो. इराणच्या या भूमिकेमुळे अमेरिका आणि पाश्चिमात्य देश अधिक सतर्क झाले आहेत. अमेरिकेची भूमिका – युद्ध संपले, तणाव कायम व्हाइट हाऊसने अमेरिकन काँग्रेसला माहिती देताना इराणविरोधातील अधिकृत शत्रुतापूर्ण सैनिकी कारवाया समाप्त झाल्याचे स्पष्ट केले आहे. वॉर पॉवर्स रेजोल्यूशन अंतर्गत ही घोषणा करण्यात आली असल्याचे सांगितले जाते. तथापि, अधिकृत युद्ध समाप्तीची घोषणा झाली असली तरी तणाव पूर्णपणे कमी झालेला नाही. मध्यपूर्वेतील लष्करी हालचाली, नौदल तैनाती आणि राजनैतिक दबाव यामुळे परिस्थिती अजूनही अस्थिर आहे. त्यामुळे शांतता तात्पुरती असल्याचे विश्लेषकांचे मत आहे. यमन किनाऱ्याजवळ जहाजाचे अपहरण व्हिडिओमध्ये समुद्री सुरक्षेशी संबंधित चिंताजनक घटना देखील दाखवण्यात आली आहे. एमटी युरेका नावाचे व्यापारी जहाज यमनच्या किनाऱ्याजवळ सशस्त्र गटाने पळवून नेल्याची माहिती देण्यात आली आहे. या घटनेमुळे लाल समुद्र आणि अरबी समुद्रातील व्यापार मार्ग पुन्हा धोक्यात आल्याचे संकेत मिळत आहेत. समुद्री चाचेगिरी, सशस्त्र गटांची हालचाल आणि प्रादेशिक संघर्ष यामुळे आंतरराष्ट्रीय व्यापारावर परिणाम होण्याची शक्यता वाढली आहे. इराणी तेल कर्मचाऱ्यांचे धैर्य व्हिडिओमध्ये दाखवण्यात आलेल्या सीसीटीव्ही फुटेजने अनेकांचे लक्ष वेधले. अमेरिकन आणि इस्रायली हल्ल्यांचा धोका असतानाही इराणी तेल रिफायनरीतील कर्मचारी आपल्या कामावर ठाम राहिल्याचे दिसते. सायरन आणि संभाव्य हल्ल्यांच्या परिस्थितीतही उत्पादन थांबवले गेले नाही. या घटनेचा उपयोग इराणमध्ये राष्ट्रीय एकतेचे आणि प्रतिकार शक्तीचे प्रतीक म्हणून केला जात असल्याचे विश्लेषक सांगतात. अमेरिकेत विमान दुर्घटना मध्यपूर्वेतील तणावाच्या पार्श्वभूमीवर अमेरिकेतील टेक्सास राज्यात घडलेली विमान दुर्घटना देखील व्हिडिओमध्ये नमूद करण्यात आली आहे. या अपघातात पाच जणांचा मृत्यू झाल्याची प्राथमिक माहिती देण्यात आली आहे. जरी ही घटना थेट युद्धाशी संबंधित नसली तरी जागतिक अस्थिरतेच्या वातावरणात अशा दुर्घटना अधिक चर्चेत येत आहेत. निष्कर्ष – युद्धाच्या उंबरठ्यावर मध्यपूर्व? संपूर्ण व्हिडिओचा निष्कर्ष असा मांडण्यात आला आहे की मध्यपूर्वेतील परिस्थिती अत्यंत नाजूक बनली आहे. तंत्रज्ञानाधारित शस्त्रास्त्रांची स्पर्धा, प्रादेशिक संघर्ष, समुद्री मार्गांवरील तणाव आणि महासत्तांमधील राजकीय संघर्ष यामुळे कोणत्याही क्षणी मोठा लष्करी संघर्ष भडकू शकतो. जागतिक अर्थव्यवस्था, ऊर्जा पुरवठा आणि आंतरराष्ट्रीय सुरक्षेवर या घटनांचा दूरगामी परिणाम होण्याची शक्यता असल्याने जगाचे लक्ष सध्या मध्यपूर्वेकडे लागले आहे. परिस्थिती नियंत्रणात राहील की नव्या युद्धाची ठिणगी पडेल, हे येणारा काळच ठरवणार आहे. Kanthak Suryatal Post Views: 499 Facebook WhatsApp Telegram Twitter LinkedIn Snapchat Threads Post navigation ७१,००० कोटी रुपयांचे बिल खाडी देशांच्या नावावर फाडले अमेरिकेने इराणचा केंद्रबिंदू आणि जागतिक महासत्तेचे बदलणारे समीकरण