नांदेड (प्रतिनिधी)- नांदेड जिल्ह्यात सेवानिवृत्त पोलीस अधिकारी म्हणून ओळखले जाणारे अनिरुद्ध काकडे यांचे व्यक्तिमत्त्व म्हणजे कर्तव्यनिष्ठा, प्रामाणिकपणा आणि माणुसकी यांचा सुंदर संगम होय. बोले तैसा चाले, त्याची वंदावी पावले या उक्तीचा प्रत्यय त्यांच्या संपूर्ण सेवाकाळात सातत्याने येत राहिला. पोलीस वर्दी ही केवळ अधिकाराचे प्रतीक नसून जबाबदारी, संयम आणि समाजाप्रती असलेल्या बांधिलकीचे द्योतक आहे, हे त्यांनी आपल्या कृतीतून सिद्ध केले. त्यांच्या सेवेत घडलेले दोन प्रसंग त्यांच्या स्वभावातील कर्तव्यदक्ष अधिकारी आणि संवेदनशील माणूस या दोन्ही पैलूंचे प्रभावी दर्शन घडवतात.परभणी जिह्यातून अनिरुद्ध काकडे आता सेवानिवृत्त झाले आहेत.
दुरून डोंगर साजरा पण सत्याचा विजय
एप्रिल २०१८ मध्ये विमानतळ पोलीस ठाण्यात एका गंभीर स्वरूपाच्या गुन्ह्याबाबत गोपनीय तक्रार दाखल झाली. तक्रारदाराला न्याय मिळेल या अपेक्षेने तो पोलीस प्रशासनाकडे आला होता. मात्र पंधरा दिवस उलटूनही बाहेरून काही हालचाल दिसत नसल्यामुळे त्याच्या मनात संशय निर्माण झाला. पोलीस काहीच करत नाहीत अशी भावना त्याच्या मनात घर करू लागली. सामान्य नागरिकाला अनेकदा पोलिसांचे काम दिसत नाही; कारण तपासाची प्रक्रिया ही शांतपणे आणि गुप्तपणे चालत असते. दुरून डोंगर साजरा दिसतो, पण त्या डोंगरावर चढताना किती संघर्ष करावा लागतो, याची जाणीव त्याला नव्हती.
या काळात ठाणेदार म्हणून कार्यरत असलेले अनिरुद्ध काकडे मात्र पडद्यामागे अथक परिश्रम घेत होते. संबंधित गुन्हेगार फरार होता. त्याचा माग काढण्यासाठी दिवस-रात्र तपास, माहितीदारांचे जाळे, विविध ठिकाणी गुप्त चौकशी आणि सततचा पाठपुरावा सुरू होता. अखेर अथक प्रयत्नांनंतर आरोपीला पकडण्यात यश आले. जेव्हा आरोपीला पोलीस ठाण्यात आणण्यात आले आणि कठोर चौकशी सुरू झाली, तेव्हा तक्रारदारासमोर खरी परिस्थिती उलगडली.
साहेबांच्या घामाने भिजलेल्या वर्दीतून कष्टाविना फळ नाही हा संदेश जणू झळकत होता. पोलिसांचे काम केवळ दिसणाऱ्या कृतीत नसून अदृश्य मेहनतीत असते, हे तक्रारदाराच्या लक्षात आले. त्याने मनोभावे साहेबांना वंदन केले. सद्रक्षणाय खलनिग्रहणाय या पोलीस दलाच्या ब्रीदवाक्यावर त्याचा विश्वास अधिक दृढ झाला. हा प्रसंग काकडे साहेबांच्या चिकाटीचा आणि कर्तव्यनिष्ठेचा जिवंत पुरावा ठरला.
काळाचा महिमा अगाध आणि कर्तव्याची कसोटी
जून २०२१ मध्ये काळाने एक अनपेक्षित वळण घेतले. ज्या व्यक्तीने २०१८ मध्ये न्यायासाठी पोलीस ठाण्याची पायरी चढली होती, तीच व्यक्ती एका आर्थिक फसवणुकीच्या तांत्रिक गुन्ह्यात आरोपी म्हणून काकडे साहेबांसमोर उभी राहिली. वेळ कोणासाठी थांबत नाही याचा प्रत्यय देणारा हा प्रसंग होता. जीवनात परिस्थिती कशी बदलते याचे हे उत्तम उदाहरण होते.
तो गृहस्थ समाजात प्रतिष्ठित, सुसंस्कृत आणि विश्वासार्ह म्हणून ओळखला जात होता. साहेबांनाही त्याच्या व्यक्तिमत्त्वाबद्दल सकारात्मक भावना होत्या. मात्र कायद्याच्या दृष्टीने प्रत्येक व्यक्ती समान असते. पोलीस अधिकारी म्हणून भावना आणि कर्तव्य यामधील संतुलन राखणे ही मोठी कसोटी असते. अशा वेळी अनेकजण भावनांना बळी पडतात; परंतु काकडे साहेबांनी आपल्या कर्तव्याशी तडजोड केली नाही.
त्यांनी कायदेशीर प्रक्रिया पूर्ण प्रामाणिकपणे पार पाडली, पण त्याचवेळी आरोपीच्या सामाजिक प्रतिष्ठेचा विचार करून अनावश्यक अपमान किंवा मानसिक त्रास होऊ नये याची दक्षता घेतली. कठोर कायदा आणि माणुसकीची भावना यांचा समतोल कसा राखावा, याचा आदर्श त्यांनी घालून दिला. माणुसकीचा दिवा विझू न देता कर्तव्य पार पाडणे हीच खरी पोलिसी सेवा आहे, हे त्यांनी कृतीतून दाखवून दिले.
कर्तव्य, प्रामाणिकपणा आणि मानवी मूल्यांचा आदर्श
अनिरुद्ध काकडे यांचा संपूर्ण सेवाकाळ म्हणजे कर्तव्यनिष्ठेचा प्रेरणादायी प्रवास आहे. त्यांनी नेहमी हाताला येईल ते काम चोख करणे हा मंत्र जपला. कठीण परिस्थितीतही त्यांनी कधीही पळवाट शोधली नाही. दबाव, मोह किंवा भीती यांना बळी न पडता त्यांनी न्यायाच्या मार्गावर ठामपणे वाटचाल केली. त्यांच्या वर्तनात अधिकाराची कठोरता आणि मनाची कोमलता यांचा सुंदर मेळ होता.
पोलीस अधिकारी म्हणून त्यांनी गुन्हेगारांविरुद्ध कठोर भूमिका घेतली, पण सामान्य नागरिकांशी संवाद साधताना संवेदनशीलता जपली. त्यामुळेच त्यांच्या सहकाऱ्यांमध्ये आणि नागरिकांमध्ये त्यांच्याबद्दल आदराची भावना निर्माण झाली. पोलीस दलातील अधिकारी हा केवळ कायद्याचा रक्षक नसून समाजाचा विश्वासू आधारस्तंभ असतो, ही जाणीव त्यांनी आपल्या कामातून सतत जपली.
आज सेवानिवृत्तीनंतरही त्यांच्या कार्याची आठवण अनेकांच्या मनात प्रेरणादायी ठेवा म्हणून जिवंत आहे. प्रामाणिकपणा, संयम, कर्तव्यपरायणता आणि माणुसकी या मूल्यांवर उभा राहिलेला त्यांचा प्रवास नव्या पिढीतील पोलीस अधिकाऱ्यांसाठी मार्गदर्शक ठरतो.
वास्तव न्यूज लाईव्ह परिवाराच्या वतीने अनिरुद्ध काकडे यांना पुढील आयुष्यासाठी मनःपूर्वक शुभेच्छा. त्यांनी जपलेला कर्तव्याचा वसा आणि माणुसकीचा वारसा समाजाला सदैव प्रेरणा देत राहो, हीच सदिच्छा.
