नागरिक सुरक्षा, सायबर फसवणूक आणि महिला सुरक्षेबाबत पोलीस अधीक्षक डॉ. नीलाभ रोहन यांचे महत्त्वपूर्ण आवाहन

सायबर फसवणुकीपासून संरक्षण आणि १९३० हेल्पलाइन

पोलीस अधीक्षक डॉ. नीलाभ रोहन यांनी सांगितले की, सोशल मीडिया किंवा अज्ञात लिंकवरून आधार कार्ड, पॅन कार्ड, फोटो व मोबाईल नंबर यांसारखी माहिती चोरीला जाऊन तिचा वापर बनावट बँक खाती उघडण्यासाठी केला जाऊ शकतो. त्यामुळे नागरिकांनी आपल्या वैयक्तिक माहितीच्या सुरक्षेकडे विशेष लक्ष देणे गरजेचे आहे.

• मोबाईल गहाळ झाल्यास सीआयआर पोर्टल: मोबाईल हरवल्यास किंवा चोरीला गेल्यास त्याची तात्काळ तक्रार केंद्र सरकारच्या सीआयआर (CEIR) पोर्टलवर नोंदवून मोबाईल ब्लॉक व ट्रेस करता येतो.
• सायबर आर्थिक फसवणुकीवर तात्काळ उपाय: सायबर किंवा आर्थिक फसवणूक झाल्याचे लक्षात येताच पोलीस ठाण्यात किंवा बँकेत जाण्यापूर्वी त्वरित १९३० या सायबर हेल्पलाइन नंबरवर कॉल करावा किंवा एनसीसीआरपी (NCCRP) पोर्टलवर ऑनलाईन तक्रार नोंदवावी.
• पैसे परत मिळण्याची शक्यता: वेळेत तक्रार नोंदवल्यास फसवणुकीचे पैसे वर्ग झालेली खाती तात्काळ ब्लॉक केली जातात आणि बँक पैसे परत मिळवून देण्याची प्रक्रिया सुरू करते.

रस्ते वाहतूक सुरक्षा आणि ११२ आणीबाणी सेवा

वाहतूक सुरक्षेबाबत बोलताना डॉ. रोहन यांनी नमूद केले की, दुचाकीस्वारांसाठी स्वतःच्या व कुटुंबाच्या सुरक्षेसाठी हेल्मेट घालणे अत्यंत आवश्यक आहे. ट्रिपल सीट गाडी चालवणे, अतिवेगाने वाहन चालवणे आणि मद्यप्राशन करून ड्रायव्हिंग करणे हा कायद्याने गंभीर गुन्हा आहे.

• ११२ आणीबाणी सेवा : कोणत्याही आपत्कालीन परिस्थितीत किंवा अपघाताच्या वेळी ११२ या क्रमांकावर कॉल केल्यास शहर भागात साधारण ८ ते १० मिनिटांत पोलीस पथक मदतकार्यासाठी पोहोचते.
• स्वयंचलित लोकेशन ट्रॅकिंग: ११२ वर कॉल केल्यावर कॉलरचे अचूक लोकेशन पोलीस सिस्टीमवर थेट दिसते आणि ऑन-ड्यूटी अधिकारी तात्काळ संपर्क साधून घटनास्थळाकडे रवाना होतात.

महिला सुरक्षा, दामिनी पथक आणि ऑपरेशन कवच

महिला व बालकांच्या सुरक्षेविषयी माहिती देताना डॉ. नीलाभ रोहन यांनी स्पष्ट केले की, नांदेड पोलिसांच्या ऑपरेशन कवच अंतर्गत महिलांच्या सुरक्षेसाठी विशेष दामिनी पथक कार्यरत असून शाळा, महाविद्यालये व सार्वजनिक ठिकाणी सतत गस्त घातली जाते.

• रात्रीच्या वेळी पोलिसांची मदत: रात्रीच्या वेळी प्रवास करताना महिलांना किंवा नागरिकांना भीती वाटल्यास त्यांनी ११२ वर कॉल केल्यास पोलीस सुरक्षितपणे इच्छित स्थळी सोडण्याची मदत करू शकतात.
• छळवणूक व ब्लॅकमेलिंग विरोधात तक्रार: पाठलाग करणे, कमेंट्स करणे किंवा ब्लॅकमेल करणे हा कायद्यानुसार गंभीर गुन्हा आहे. अशा वेळी घाबरून न जाता तात्काळ पोलिसांशी संपर्क साधावा.

पोक्सो (POCSO) कायदा आणि अल्पवयीन मुलांचे संरक्षण

अल्पवयीन मुला-मुलींच्या सुरक्षेबाबत बोलताना पोलीस अधीक्षक डॉ. नीलाभ रोहन यांनी कायद्याच्या कडक अंमलबजावणीचा इशारा दिला. १८ वर्षांपेक्षा कमी वयाच्या मुला-मुलींसोबत पळून जाणे किंवा शारीरिक संबंध ठेवणे हा पोक्सो (POCSO) कायद्यांतर्गत अत्यंत गंभीर गुन्हा ठरतो.

• अल्पवयीनांची संमती अमान्य: अल्पवयीन मुलगी स्वतःच्या संमतीने पळून गेली असली तरीही तिच्यासोबत गेलेल्या व्यक्तीवर अपहरण आणि बलात्काराचा गुन्हा दाखल होतो.
• कठोर शिक्षेची तरतूद: नवीन कायद्यानुसार अल्पवयीन मुलांवरील गंभीर लैंगिक गुन्ह्यांसाठी किमान २० वर्षे कारावास, जन्मठेप किंवा मृत्युदंडाची कडक तरतूद करण्यात आली आहे.
• पोक्सो कायदा २०१२: बाल लैंगिक अपराधापासून संरक्षण अधिनियम २०१२ हा कायदा १८ वर्षांखालील मुलगा असो वा मुलगी, दोघांचेही लैंगिक शोषणापासून संरक्षण करण्यासाठी करण्यात आला आहे.

नागरिकांनी कोणत्याही संशयास्पद घटनेची माहिती पोलिसांना देऊन सतर्क राहावे आणि आणीबाणीच्या वेळी ११२ व सायबर फसवणुकीच्या वेळी १९३० या क्रमांकांचा त्वरित वापर करावा, असे आवाहन डॉ. नीलाभ रोहन यांनी शेवटी केले.

कुलगुरूंसह मान्यवरांची उपस्थिती

कार्यक्रमास विद्यापीठाचे कुलगुरू डॉ. मनोहर चासकर, प्र-कुलगुरू डॉ. अशोक महाजन, कुलसचिव प्रा. डॉ. ज्ञानेश्वर पवार, विद्यार्थी विकास विभागाचे संचालक डॉ. राजपालसिंह चिखलीकर यांच्यासह विद्यापीठातील अधिकारी, कर्मचारी आणि विद्यार्थी मोठ्या संख्येने उपस्थित होते. विद्यापीठाशी संलग्न महाविद्यालयांचे प्राचार्य, प्राध्यापक आणि विद्यार्थी झूम बैठकीच्या माध्यमातून या कार्यक्रमात सहभागी झाले.