युद्धाचे बदललेले स्वरूप इराण आणि अमेरिका यांच्यातील संघर्ष आता केवळ लष्करी तळांपुरता मर्यादित न राहता एका भयानक वळणावर येऊन पोहोचला आहे. ताज्या घडामोडींनुसार, हे युद्ध आता इराणमधील सामान्य जनतेसाठी मानवी शोकांतिका ठरत आहे, तर आखाती देशांमध्ये तैनात असलेल्या अमेरिकन सैनिकांमध्ये भीतीचे वातावरण निर्माण करत आहे. अमेरिकेवर युद्धाचे नियम पायदळी तुडवल्याचा आरोप होत असून, नागरी पायाभूत सुविधांना लक्ष्य केल्यामुळे हा संघर्ष आता आंतरराष्ट्रीय स्तरावर चिंतेचा विषय बनला आहे.
अमेरिकेचा इराणवर भीषण हल्ला: नागरी पायाभूत सुविधांचे नुकसान गेल्या काही दिवसांपासून अमेरिका इराणवर सतत हल्ले करत आहे. गेल्या रात्री अमेरिकेने इराणच्या बंदर अब्बास प्रांतात भीषण हवाई हल्ले केले. या हल्ल्यांमध्ये इराणचे पाच प्रमुख पूल उद्ध्वस्त करण्यात आले आहेत. युद्धनीतीनुसार, नागरी पायाभूत सुविधा नेहमी लष्करी लक्ष्यांपासून दूर ठेवल्या जातात, परंतु अमेरिकेने रेल्वे स्थानके, रेल्वे पूल आणि विमानतळांना लक्ष्य केले आहे.
इराणच्या होर्मोजगान प्रांतातील बंदर खावीर पूल आणि बंदर अब्बास रेल्वे जंक्शनवर झालेल्या हल्ल्यात तीन नागरिकांचा मृत्यू झाल्याची अधिकृत पुष्टी इराणने केली आहे. अमेरिकेचे हे कृत्य मानवाधिकारांचे उल्लंघन असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे.
इराणचा ऑपरेशन नसर: अमेरिकन लष्करी तळांची तबाही अमेरिकेच्या या अमानवीय हल्ल्याला इराणच्या आयआरजीसी ने अवघ्या काही तासांत चोख प्रत्युत्तर दिले. याला ऑपरेशन नसरची ११ वी लाट म्हटले जात आहे. इराणने सीरिया आणि बहरीनमधील अशा अमेरिकन तळांना लक्ष्य केले जे आतापर्यंत सुरक्षित मानले जात होते.
सीरियातील अल-तन्फ तळ: इराणच्या एरोस्पेस फोर्सने सीरियातील अल-तन्फ प्रदेशात असलेल्या अमेरिकेच्या स्पेशल ऑपरेशन्स कमांड सेंटरवर सरप्राईज अटॅक केला. या हल्ल्यात अमेरिकेचे विशेष ऑपरेशन्ससाठी वापरले जाणारे अनेक हेलिकॉप्टर्स नष्ट झाले आहेत.
रडार आणि पॅट्रियट सिस्टिम: इराणने असा दावा केला आहे की त्यांनी अमेरिकेची रडार यंत्रणा आणि अत्यंत महागडी पॅट्रियट एअर डिफेन्स सिस्टिम पूर्णपणे उद्ध्वस्त केली आहे. रडार यंत्रणा निकामी झाल्यामुळे अमेरिकन सैन्याला या हल्ल्याचा अंदाजही आला नाही.
सैनिकांची जीवितहानी: इराणच्या अधिकृत माध्यमांनुसार, या हल्ल्यात मोठ्या संख्येने अमेरिकन सैनिक ठार झाले आहेत. जरी अमेरिकेने अद्याप या आकड्यांची अधिकृत पुष्टी केली नसली तरी, इराणने या हल्ल्याचे व्हिडिओ आणि फोटो पुराव्यासह जारी केले आहेत.
ड्रोन युद्धाचा थरार: अल्स ड्रोन्सचा वापर इराणने या प्रतिहल्ल्यात आपल्या प्रगत अल्स ड्रोन्सचा मोठ्या प्रमाणावर वापर केला आहे. कुवेतमधील अमेरिकन सैनिकांच्या बॅरेक्स आणि लॉजिस्टिक सेंटर्सवर याच ड्रोन्सद्वारे हल्ले करण्यात आले. बहरीनमधील अल साकीर बेसवर देखील या ड्रोन्सनी अमेरिकेचे P-8 एअरक्राफ्ट आणि हेलिकॉप्टर डिप्लॉयमेंट साइट्स उद्ध्वस्त केल्या आहेत. हे ड्रोन्स अमेरिकेच्या अत्याधुनिक सुरक्षा यंत्रणेला गुंगारा देण्यात यशस्वी ठरले, ज्यामुळे अमेरिकेच्या लष्करी सामर्थ्यावर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.
सामरिक विश्लेषण: इस्रायल या युद्धातून बाहेर का? या संपूर्ण संघर्षात एक महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे इस्रायलची अनुपस्थिती. तज्ज्ञांच्या मते, ही एक मोठी रणनीती असू शकते.
- रणनीती १: जर इस्रायल या युद्धात प्रत्यक्ष सामील झाला, तर इराणला इस्रायलवर अधिक क्रूरपणे हल्ला करण्याची संधी मिळेल. इराणने आधीच सिद्ध केले आहे की तो इस्रायलच्या मुळावर येऊ शकतो.
- रणनीती २: अमेरिकेने इस्रायलला बाजूला ठेवून इराणच्या शेजारील आखाती देशांना (कुवेत, बहरीन, कतार) युद्धात ओढण्याचा प्रयत्न केला आहे. जेणेकरून इराणला आपल्याच शेजारील मुस्लिम देशांवर हल्ले करावे लागतील आणि त्या देशांमध्ये इराणबद्दल द्वेष निर्माण होईल. तथापि, इराणने स्पष्ट केले आहे की जोपर्यंत अमेरिकेचे हल्ले थांबत नाहीत, तोपर्यंत होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून तेल आणि वायूचा एक थेंबही निर्यात होऊ दिला जाणार नाही.
आर्थिक परिणाम आणि तिसरे महायुद्ध हा संघर्ष केवळ दोन देशांपुरता मर्यादित राहिला नसून जागतिक मंदीची चाहूल देत आहे. इराणने इशारा दिला आहे की कच्च्या तेलाच्या किमती २०० डॉलर प्रति बॅरलपर्यंत पोहोचू शकतात. याचा थेट परिणाम भारतासारख्या देशांवर होईल, जिथे रुपयाचे मूल्य घसरून तो १५० प्रति डॉलरपर्यंत पोहोचू शकतो.
तज्ज्ञ अशोक वानखेडे यांच्या मते, अमेरिकेचे हे पाऊल शुद्ध वेडेपणा आहे. जर हे युद्ध असेच सुरू राहिले, तर रशिया आणि चीन देखील यात उडी घेऊ शकतात, ज्यामुळे जगाला तिसऱ्या महायुद्धाच्या उंबरठ्यावर उभे राहावे लागेल. अमेरिकेची पॅट्रियट सारखी सुरक्षा यंत्रणा इराणच्या क्षेपणास्त्रांना रोखू शकत नाही, हे या युद्धाने जगाला दाखवून दिले आहे.
निष्कर्ष इराण आणि अमेरिका यांच्यातील हे युद्ध आता केवळ भूराजकीय नसून मानवी अस्तित्वाचा प्रश्न बनले आहे. अमेरिकेने नागरी सुविधांवर केलेले हल्ले आणि इराणने लष्करी तळांवर केलेला भीषण पलटवार यामुळे संपूर्ण आखाती प्रदेश होरपळून निघत आहे. हे युद्ध थांबवण्यासाठी आंतरराष्ट्रीय स्तरावर प्रयत्न झाले नाहीत, तर येणाऱ्या पिढ्या या विनाशासाठी कधीही माफी देणार नाहीत.
