पुणे (प्रतिनिधी) – भारतीय राजकारणात १५ ऑगस्टच्या भाषणाची चर्चा अजूनही सुरू असतानाच, सोशल मीडियावरून मिळणाऱ्या प्रतिसादाने एक वेगळे वळण घेतले आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदींच्या भाषणावर टीकेची झोड उठत असतानाच, राहुल गांधी यांनी २२ ऑगस्ट रोजी पुण्याच्या ऐतिहासिक भूमीत एक मोठा धमाका करण्याची घोषणा केली आहे. हजारो मुलींच्या उपस्थितीत राहुल गांधी भाजप आणि केंद्र सरकारचे धोरणात्मक मुखवटे उतरवणार असल्याचा दावा केला जात आहे. हा केवळ एक राजकीय कार्यक्रम नसून, तो देशातील तरुण स्त्रियांच्या आकांक्षांचा आणि अन्यायाविरुद्धच्या लढ्याचा हुंकार असल्याचे चित्र सध्या दिसत आहे.
पुणे: संघर्षाची आणि संस्कृतीची भूमी राहुल गांधी यांनी या कार्यक्रमासाठी पुण्याची निवड करणे हा अत्यंत विचारपूर्वक घेतलेला निर्णय वाटतो. पुणे हे केवळ महाराष्ट्राची सांस्कृतिक आणि शैक्षणिक राजधानी नाही, तर ते एकेकाळी भारताची राजकीय राजधानी होते. पेशव्यांच्या काळात पुण्याने अखंड भारतावर आपली छाप सोडली होती. याच भूमीत छत्रपती शिवाजी महाराज आणि राजमाता जिजाऊंचे बालपण गेले. पुण्यातील लाल महाल आणि शनिवारवाडा साक्ष आहेत त्या पराक्रमाची, जिथे शिवाजी महाराजांनी परकीय आक्रमकांविरुद्ध सर्जिकल स्ट्राईक करून त्यांना दख्खनकडे पाहण्याची हिंमत उरू दिली नव्हती. आज याच पुण्यात पुन्हा एकदा एका नवीन लढाईची तयारी सुरू आहे. हे शहर केवळ शिक्षण केंद्र नाही, तर हे एक जिवंत शहर आहे, जिथे देशाच्या कानाकोपऱ्यातून तरुण शिकण्यासाठी आणि रोजगारासाठी येतात. आयटी हब, कॉल सेंटर्स आणि शैक्षणिक संस्थांमुळे पुण्याला एक वेगळी ऊर्जा प्राप्त झाली आहे. याच उर्जेला साद घालण्यासाठी राहुल गांधी २२ ऑगस्टला पुण्यात येत आहेत.
तरुणांचा संघर्ष आणि मुलींची हिंमत राहुल गांधी यांनी नुकत्याच केलेल्या एका पोस्टमध्ये भारतीय तरुणींच्या धैर्याचे कौतुक केले आहे. मोदी सरकारच्या कार्यकाळात तरुणांना ज्या हिंसक परिस्थितीला सामोरे जावे लागले, त्याविरुद्ध त्यांनी ज्या शांततेने आणि ठामपणे उत्तर दिले, ते कौतुकास्पद आहे. विशेषतः ज्या मुलींनी भाजपच्या कार्यकर्त्यांच्या अरेरावीचा, शिवीगाळीचा आणि हिंसाचाराचा सामना केला, त्यांचे धैर्य वाखाणण्याजोगे आहे. या मुलींनी केवळ विरोधच केला नाही, तर थेट पंतप्रधानांना माफी मागण्यास भाग पाडले, अशा भावना राहुल गांधी यांनी व्यक्त केल्या आहेत. आता हा आवाज दाबला जाऊ शकणार नाही. २२ ऑगस्टला पुण्यात होणारा ‘छात्रों की गूंज’ हा कार्यक्रम केवळ मुलींसाठी असेल. स्त्रियांना काय हवे आहे? त्यांना हवी आहे बरोबरची वागणूक, सुरक्षा, संधी आणि आपले विचार मांडण्याचे स्वातंत्र्य. गेल्या काही काळात त्यांना केवळ असुरक्षितता आणि भेदभाव मिळाला आहे. या अन्यायाचा पाढा वाचण्यासाठी आणि आपल्या हक्कांची मागणी करण्यासाठी पुण्यातील हे व्यासपीठ सज्ज होत आहे.
महाराष्ट्रातील कर्तृत्ववान स्त्रियांचा वारसा महाराष्ट्राच्या भूमीला स्त्रियांच्या कर्तृत्वाचा फार मोठा वारसा आहे. राहुल गांधींच्या या मोहिमेला महाराष्ट्रातील महान स्त्रियांच्या संघर्षाची जोड मिळत आहे. राजमाता जिजाऊंनी शिवरायांसारखे व्यक्तिमत्त्व घडवले. छत्रपती संभाजी महाराजांच्या निधनानंतरही मुघलांशी निकराचा लढा देणाऱ्या ताराबाई याच मातीतल्या होत्या, ज्यांच्यामुळे औरंगजेबाला अखेर महाराष्ट्राच्या मातीत गाडले जावे लागले. इंदूरच्या राज्यकर्त्या असल्या तरी अहिल्याबाई होळकर या महाराष्ट्राच्या कन्या होत्या, ज्यांचे प्रशासन आजही आदर्श मानले जाते.
सामाजिक क्रांतीची मुहूर्तमेढ रोवणाऱ्या सावित्रीबाई फुले, देशातील पहिल्या महिला डॉक्टर आनंदीबाई जोशी, आणि झाशीची राणी लक्ष्मीबाई – जिचा जन्म जरी वाराणसीचा असला तरी ती तांबे कुटुंबातील महाराष्ट्राची कन्या होती. ही यादी संपणारी नाही. राष्ट्रपती प्रतिभाताई पाटील, सामाजिक कार्यकर्त्या सिंधुताई सपकाळ, पंडिता रमाबाई, डॉ. राणी बंग अशा कितीतरी नावांनी महाराष्ट्राची मान अभिमानाने उंच केली आहे. या महान स्त्रियांच्या वारसा चालवणाऱ्या आजच्या पिढीतील मुली जेव्हा पुण्यात एकत्र येतील, तेव्हा तो केवळ राजकीय मेळावा नसेल, तर तो विचारांचा जागर असेल.
दिल्लीला धडकी का भरतेय? जेव्हा जेव्हा या देशातील तरुण पिढी आणि विशेषतः स्त्रिया आवाज उठवतात, तेव्हा दिल्लीच्या सत्तेला धडकी भरते. याचे मुख्य कारण म्हणजे या चळवळी नैतिक बळावर आधारित असतात. मुंबईत झालेल्या एका आंदोलनाचे उदाहरण देता येईल, जिथे एका तरुण मुलीने केवळ आपल्या नैतिक सामर्थ्याच्या जोरावर पोलिसांची व्हॅन रोखून धरली होती. हे धैर्य शस्त्रातून येत नाही, तर संविधानाने दिलेल्या अधिकारांच्या जाणीवेतून येते.
राहुल गांधींच्या या उपक्रमामुळे सत्ताधाऱ्यांच्या गोटात अस्वस्थता निर्माण झाली आहे. जे प्रामाणिक असतात त्यांना कोणाच्याही बोलण्याची भीती वाटत नाही, पण जे भ्रष्टाचारी आणि नाकर्ते असतात, त्यांना लोकांच्या आवाजाची नेहमीच भीती वाटते. पुण्यातील या कार्यक्रमात राज्य सरकार किंवा प्रशासन अडथळे आणणार नाही, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
निष्कर्ष: नवा अध्याय लिहिला जाणार? पुणे हे बदलाचे केंद्र राहिले आहे. २२ ऑगस्टचा हा कार्यक्रम एक नवीन इतिहास रचण्याची क्षमता ठेवतो. राहुल गांधी आणि हजारो मुलींचा हा संवाद देशाला एक नवी दिशा देऊ शकतो. मुली आता केवळ ऐकणार नाहीत, तर त्या बोलतील आणि देशाला ऐकावे लागेल. असुरक्षितता आणि भेदभावाच्या साखळ्या तोडून जेव्हा स्त्रिया मैदानात उतरतात, तेव्हा मोठी परिवर्तने घडतात.
पुण्यातील या छात्र आंदोलनामुळे दिल्लीच्या सत्तेला मिळणारे आव्हान हे येणाऱ्या काळातील राजकीय समीकरणांची नांदी ठरू शकते. त्यामुळे २२ ऑगस्टकडे केवळ महाराष्ट्राचेच नव्हे, तर संपूर्ण देशाचे लक्ष लागून राहिले आहे. या भूमीतून उमटणारी ही गूंज किती दूरवर पोहोचते आणि सत्तेचा मुखवटा खरोखरच उतरवला जातो का, हे पाहणे औत्सुक्याचे ठरेल.
