जंतर-मंतरचा हुंकार: जेव्हा जनरेशन झेड रस्त्यावर उतरते आणि सत्ताधारी कातडी वाचवू पाहतात!
आज दिल्लीच्या जंतर-मंतरचे वातावरण केवळ तापलेले नाही, तर ते एका मोठ्या सामाजिक स्फोटाची चाहूल देत आहे. हजारो तरुणांचा ताफा, डोळ्यांत भविष्याची चिंता आणि हातात अन्यायाविरुद्धचे फलक घेऊन उभा असलेला हा जनरेशन झेड आज सत्तेला प्रश्न विचारत आहे . एकीकडे देशाचे मुख्य प्रवाहातील माध्यम (ज्याला ‘गोदी मीडिया’ म्हटले जात आहे) या आंदोलनाकडे पाठ फिरवत असताना, दुसरीकडे अल जझीरा, युरोपियन आणि अमेरिकन मीडिया मात्र जंतर-मंतरवर तळ ठोकून आहे. जगाच्या नकाशावर भारताची लोकशाही चर्चेचा’विषय ठरत आहे, पण ती एका नकारात्मक कारणासाठी.
सोनम वांगचुक: रुग्णालयातील बेडवरून दुसऱ्या स्वातंत्र्याचा पुकार लडाखचे सुपूत्र आणि पर्यावरणाचे रक्षक सोनम वांगचुक सध्या रुग्णालयात आहेत, पण त्यांचा आवाज तिथूनही घुमत आहे. त्यांनी रुग्णालयातून लिहिलेले पत्र आज प्रत्येक तरुणाच्या मोबाईलवर फिरत आहे. दुसरे स्वातंत्र्य आंदोलन – असे शब्द त्यांनी वापरले आहेत. ज्या माणसाने लडाखच्या पर्यावरणासाठी आणि भविष्यासाठी आपले आयुष्य वेचले, त्याला आज देशद्रोही किंवा चिनी एजंट ठरवण्याचे प्रयत्न काही समाजकंटकांकडून होत आहेत. पण वांगचुक यांनी स्पष्ट केले आहे की, जर सत्ताधारी केवळ दडपशाही करत असतील, तर तरुणांच्या शिक्षणासाठी आणि भविष्यासाठी ते कोणत्याही लढ्यात सहभागी व्हायला तयार आहेत.
शिक्षण व्यवस्थेचा बळी: आर्या सिंग आणि नीट चा घोळ हे आंदोलन केवळ राजकीय नाही, तर ते अस्तित्वाचे आहे. आर्या सिंग या विद्यार्थिनीचे उदाहरण पहा – जिचे गुण पोर्टलवर सुरुवातीला ५४० दिसतात आणि दोन तासांनंतर अचानक १६७ होतात. हा केवळ तांत्रिक बिघाड नाही, तर लाखो विद्यार्थ्यांच्या स्वप्नांचा लिलाव आहे. जेव्हा शिक्षणमंत्री राजीनामा देण्याऐवजी किंवा उत्तरदायित्व स्वीकारण्याऐवजी गप्प बसतात, तेव्हा तरुण रस्त्यावर उतरणारच. ज्या देशात पेपर फुटणे ही सामान्य गोष्ट होते आणि गरिबांच्या मुलांना कॉकरोच (झुरळ) म्हणून हिणवले जाते, तिथे क्रांतीची बीजे पेरली जातात.
पोलिसी बळाचा वापर आणि लोकशाहीचे दमन दिल्ली पोलिसांनी या संसद मार्चला परवानगी नाकारली आहे. अश्रूधुराच्या नळकांड्या सज्ज आहेत, वॉटर कॅनन्स तैनात आहेत. जणू काही हे तरुण आपले हक्क मागायला नाही, तर युद्ध करायला येत आहेत. सरकारला आंदोलनाची आणि प्रश्नांची इतकी भीती का वाटते? ७०० शेतकऱ्यांचा बळी गेल्यानंतरही ज्या सरकारला फरक पडला नाही, ते सरकार या विद्यार्थ्यांच्या भावनांची कदर करेल का, हा मोठा प्रश्न आहे.
निष्कर्ष: जंतर-मंतरवर आज जे घडत आहे, ते केवळ एक आंदोलन नाही. तो भारतीय लोकशाहीचा लिटमस टेस्ट आहे. परदेशी मीडिया विचारत आहे की, ज्या देशात शिक्षण व्यवस्था कोलमडली आहे आणि जिथे प्रश्न विचारणाऱ्याला तुरुंगात टाकले जाते, तिथे लोकशाही जिवंत आहे का? उत्तर आपल्याला शोधायचे आहे.
