अमेरिकी नौदल प्रमुखाने १२ महत्वाच्या कमाण्डरसह  राजीनामा दिला 

मध्य-पूर्व (मिडल ईस्ट) आशियामध्ये सध्या अत्यंत तणावाचे वातावरण असून, अमेरिकन सैन्यदलांतर्गत मोठी खळबळ उडाली आहे. प्राप्त माहितीनुसार, अमेरिकन प्रशासनाच्या धोरणांबाबत असलेल्या असंतोषामुळे लष्करी अधिकाऱ्यांमध्ये राजीनाम्यांचे सत्र सुरू झाले असून, त्याचे पडसाद जागतिक राजकारणावर उमटताना दिसत आहेत.

अमेरिकन नौदलातील अभूतपूर्व राजीनामे या सत्तासंघर्षातील सर्वात मोठा धक्का म्हणजे अमेरिकन नौदल सचिव (Navy Secretary) जॉन फेलन यांनी दिलेला राजीनामा होय [१]. फेलन यांच्या राजीनाम्यानंतर ही परिस्थिती अधिक गंभीर बनली आहे. मात्र, हे राजीनामे केवळ नौदलापुरते मर्यादित नाहीत. अमेरिकन लष्कराचे प्रमुख रॅडी जॉर्ज आणि त्यांच्यासोबत इतर १२ महत्त्वाच्या कमांडर्सनीही आपल्या पदांचे राजीनामे दिले आहेत. लष्करी नेतृत्वातील या मोठ्या बदलांमुळे अमेरिकन प्रशासनासमोर मोठे प्रश्नचिन्ह उभे राहिले आहे. तज्ज्ञांच्या मते, प्रशासकीय धोरणांशी असलेले मतभेद हेच या सामूहिक राजीनाम्यांचे मुख्य कारण आहे.

पर्शियन गल्फमधील संघर्षाचे केंद्रस्थान होरमुज जलडमरूमध्य (Hormuz Strait) हे आहे. अमेरिकन नौदल या अत्यंत महत्त्वाच्या सागरी मार्गावर आपले नियंत्रण मिळवण्याचा प्रयत्न करत आहे [१]. यामागील मुख्य उद्देश इराणवर आर्थिक नाकेबंदी लादणे हा आहे. मात्र, या धोरणावर मोठ्या प्रमाणावर टीका होत आहे. अनेक समीक्षकांच्या मते, ही नाकेबंदी केवळ इराणला रोखण्यासाठी नाही, तर यामुळे जागतिक स्तरावर तेलाचे संकट (Oil Crisis) निर्माण होत आहे [१]. विनाकारण युद्धाला चिथावणी देणारे हे अमेरिकेचे पाऊल असल्याचे मानले जात असून, यामुळे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर तणाव वाढत आहे.

या संघर्षादरम्यान एक धक्कादायक बाब समोर आली आहे, ती म्हणजे न्यूक्लियर फुटबॉल किंवा परमाणु कोडशी संबंधित वाद. एका आपत्कालीन बैठकीदरम्यान अमेरिकेचे तत्कालीन राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी परमाणु कोडची मागणी केली होती. तथापि, परिस्थितीचे गांभीर्य ओळखून सैन्य प्रमुख डॅन केन यांनी त्यांना हा कोड देण्यापासून रोखले. लष्करी नेतृत्व आणि राजकीय नेतृत्व यांच्यातील हा संघर्ष अमेरिकेच्या संरक्षण व्यवस्थेतील अंतर्गत फूट दर्शवतो.

अमेरिकेच्या नाकेबंदीला आणि दबावाला प्रत्युत्तर म्हणून इराणने आपल्या लष्करी क्षमतेचे उघडपणे प्रदर्शन केले आहे. इराणने जारी केलेल्या माहितीनुसार, त्यांनी आपली क्षेपणास्त्र यंत्रणा सज्ज ठेवली आहे. विशेष म्हणजे, या शक्तीप्रदर्शनात केवळ सैनिकच नव्हे, तर सामान्य नागरिकांनाही क्षेपणास्त्र प्रक्षेपणाचे (Missile Launch) बटण दाबताना दाखवण्यात आले आहे. यातून इराणला असा संदेश द्यायचा आहे की, अमेरिकेच्या कोणत्याही आक्रमक कारवाईला उत्तर देण्यासाठी इराणचा सामान्य नागरिकही सज्ज आहे.

एकूणच, अमेरिकन प्रशासनाच्या मध्य-पूर्व धोरणांमुळे त्यांच्या स्वतःच्याच सैन्यात असंतोष पसरला आहे, ज्यामुळे उच्चपदस्थ अधिकाऱ्यांनी राजीनामे दिले आहेत. दुसरीकडे, होरमुज जलडमरूमध्यावरील नियंत्रणाच्या प्रयत्नांमुळे जागतिक तेल बाजारात अस्थिरता निर्माण झाली आहे. इराण आणि अमेरिका यांच्यातील हा सत्तासंघर्ष आता केवळ मुत्सद्देगिरीपुरता मर्यादित न राहता लष्करी संघर्षाच्या उंबरठ्यावर येऊन पोहोचला आहे, ज्यामुळे संपूर्ण मध्य-पूर्व भागात अनिश्चिततेचे सावट पसरले आहे.

Kanthak Suryatal