अमेरिकेने आपल्या पायलटला सुरक्षित वाचवल्याचा दावा केला, तर दुसरीकडे इराणने सांगितले की या कारवाईदरम्यान त्यांनी अमेरिकेची सुमारे एक डझन विमाने नष्ट केली. अमेरिकेचे म्हणणे मात्र वेगळे होते — अत्याधुनिक तंत्रज्ञान शत्रूच्या हाती लागू नये म्हणून काही विमाने अमेरिकेने स्वतःच नष्ट केली.
विमान अपघात
शुक्रवारी अमेरिकेचे F-15E ईगल युद्धविमान इराणमधील इस्फहान (Isfahan) शहराजवळ पाडण्यात आले. या भागात इराणचा महत्त्वाचा अणुऊर्जा प्रकल्प आहे. विमानातील पायलट आणि वेपन सिस्टम ऑफिसर यांनी पॅराशूटद्वारे बाहेर पडत जीव वाचवला.
पायलटची स्थिती
विमान पाडल्यानंतर वेपन सिस्टम ऑफिसर दोन दिवस इराणच्या दुर्गम प्रदेशात एकटाच लपून राहिला. आपल्या विशेष लष्करी प्रशिक्षणामुळे त्याने शत्रूच्या नजरेपासून बचाव करत स्वतःचा जीव वाचवला.
रेस्क्यू ऑपरेशन
पायलटला सुमारे आठ तासांत सुरक्षित बाहेर काढण्यात आले, पण दुसऱ्या अधिकाऱ्याच्या बचावासाठी अमेरिकेने आपल्या सैन्य इतिहासातील अत्यंत गुंतागुंतीचे ऑपरेशन सुरू केले.
या मोहिमेत SEAL Team 6 कमांडो, स्पेशल ऑपरेशन फोर्सेस, C-130 ट्रान्सपोर्ट विमान आणि ब्लॅक हॉक हेलिकॉप्टरचा वापर करण्यात आला. अंदाजे २५० कमांडो या कारवाईत सहभागी होते.
गुप्त एअर स्ट्रिपचे रहस्य
अहवालांनुसार अमेरिकेने इराणच्या आतच एक गुप्त विमानतळ (एअर स्ट्रिप) तयार केला होता. रेस्क्यू मोहिमेसाठी त्याचा वापर करण्यात आला. मात्र काही विमानांचे चाक वाळूत अडकल्याने ऑपरेशन अधिक गुंतागुंतीचे झाले.
सुरक्षा उपाय
रेस्क्यू पूर्ण झाल्यानंतर तांत्रिक अडचणींमुळे वापरलेली काही C-130 विमाने अमेरिकेने स्वतःच नष्ट केली, जेणेकरून ती इराणच्या ताब्यात जाऊ नयेत.
उद्देशावर प्रश्नचिन्ह
काही तज्ज्ञ आणि मीडिया रिपोर्ट्सनुसार ही कारवाई केवळ पायलट बचावासाठी नव्हती. संशय व्यक्त करण्यात आला की इराणमधील नातांझ (Natanz) अणुस्थळातून युरेनियम मिळवण्याचा प्रयत्नही या मिशनमागे असू शकतो.
सीआयए (CIA) संबंधित विश्लेषकांच्या मतानुसार अमेरिकन सैनिकांची इराणमधील उपस्थिती ही मोठ्या रणनीतिक उद्देशासाठी असू शकते. एवढ्या मोठ्या संख्येने पाठवलेले कमांडो परत कसे आले, यावरही प्रश्न उपस्थित झाले.
राजकीय संकेत (24:29–26:06):
व्हिडिओमध्ये डोनाल्ड ट्रंप यांच्या त्या विधानाचा उल्लेख आहे, ज्यात त्यांनी इराणविषयी मोठी घोषणा करण्याचे संकेत दिले होते.
रवीश कुमार यांचा निष्कर्ष
युद्धाशी संबंधित अशा बातम्या आणि दावे नेहमी संशयाने आणि प्रश्नांच्या नजरेतून पाहणे आवश्यक आहे. कारण युद्धकाळात प्रचार आणि वास्तविकता यांच्यातील सीमारेषा अनेकदा धूसर होत असते.
