राज ठाकरे यांनी पटेल नको, पाटील चालेल असा ट्विट करताच महाराष्ट्राच्या राजकारणात पुन्हा एकदा गरमागरम चर्चांचा भडका उडाला. एरवी शांत असलेले विश्लेषक, कायम तयार असलेले पत्रकार आणि संधीच्या शोधात असलेले नेते सगळेच पुन्हा कामाला लागले. प्रश्न तोच जुना, पण गोंधळ नवा: विलीनीकरण होणार की नाही? आणि झालंच तर शरद पवारांना त्यातून नेमकं काय साधायचं आहे?
एकीकडे खुद्द शरद पवारांनी याआधीच एकत्रिकरणाबाबत खुलासा करून झाला आहे, असं सांगितलं होतं. पण राजकारणात खुलासे म्हणजे फक्त पुढच्या गोंधळाची नांदी असते, हे महाराष्ट्राने अनेकदा अनुभवलं आहे. गेल्या २४ तासांत घडलेल्या घटनांनी हा मुद्दा पुन्हा उकरून काढला जणू काही तो कधी मातीखाली गेला नव्हताच.
प्रफुल्ल पटेल यांनीही माझी राष्ट्रीय अध्यक्षपदी नियुक्ती झाल्याच्या बातम्या चुकीच्या आहेत असं सांगून चर्चेला अजून खतपाणी घातलं. निर्णय झालेला नाही म्हणे, पण सूत्रं मात्र त्यांच्या हातातच हा राजकारणातला जुना खेळ. अध्यक्ष अजित पवार यांच्या निधनानंतर सर्व अधिकार आपोआप प्रफुल्ल पटेलांकडे आले; पण गंमत म्हणजे ना विधिमंडळ पक्षाचा नेता निवडला गेला, ना उपमुख्यमंत्री. खरंतर या टप्प्यावर उपमुख्यमंत्री पदापेक्षा गटनेतेपद जास्त महत्त्वाचं होतं, पण प्राधान्यक्रम कुणाला आठवतोय?
आमदार नरहरी हिरवळ यांनी तर अजित पवार यांच्या अंतिमसंस्कारांपूर्वीच सूत्रे पवार कुटुंबाकडे असावीत अशी मागणी सुरू केली. दु:ख, शोक, भावना हे सगळं बाजूला ठेवून नियोजनबद्ध राजकारण सुरू झालं होतं, हे उघड गुपितच आहे.
आता राज ठाकरे यांच्या ट्विटचा अर्थ काय? पटेल नको, पाटील चालेल हे वाक्य फक्त आडनावावरचं भाष्य नाही; ते महाराष्ट्राच्या राजकारणावर मारलेलं थेट भाष्य आहे. राष्ट्रवादीसारखा ‘मराठी मातीतील’ पक्ष कुणाच्या हातात जाणार, याची चिंता त्यामागे स्पष्ट दिसते. दुसऱ्या पक्षाचा अध्यक्ष कोण असावा, हे ठरवण्याचा अधिकार राज ठाकरे यांना आहे का हा प्रश्न विचारला जातो; पण राजकारणात अधिकारापेक्षा संधी जास्त महत्त्वाची असते, हे सगळ्यांनाच माहीत आहे.
महाराष्ट्रात आधीच एक शिवसेना आहे जी बाहेरच्यांच्या ताब्यात गेल्याची भावना आहे. त्यात आणखी एक पक्ष गुजराती नेतृत्वाखाली जाणार, ही कल्पनाच राज ठाकरेंना अस्वस्थ करणारी असावी. म्हणूनच क्वचित घडणारी गोष्ट घडली तिसऱ्याच पक्षाचा प्रमुख राष्ट्रवादीच्या अंतर्गत घडामोडींवर उघड भाष्य करतो.
दरम्यान, सुमित्रा पवार विधिमंडळ पक्षाच्या नेत्या आणि उपमुख्यमंत्री झाल्या, पण पक्षाच्या अध्यक्ष नाहीत. जोपर्यंत राष्ट्रीय कार्यकारिणीची बैठक होत नाही, तोपर्यंत खरी सत्ता प्रफुल्ल पटेल यांच्याच हातात राहणार ही वस्तुस्थिती राज ठाकरेंच्या नजरेतून सुटली नसावी.
सुनील पवार यांना उपमुख्यमंत्री पद मिळालं, पण अर्थ खातं मात्र काढून घेतलं गेलं. उरली एक्साईज, क्रीडा आणि अल्पसंख्याक खाते सत्तेचं गाजर दाखवून प्रत्यक्ष नियंत्रण कुणाकडे आहे, हे स्पष्ट करणारी ही मांडणी.
विलीनीकरणाचा मुद्दा आणखी गुंतागुंतीचा आहे. विलीनीकरणानंतर शरद पवार एनडीएमध्ये, म्हणजे थेट भाजपसोबत जाणार का? राष्ट्रवादीचे दोन गट भाजपसोबत जायचं नाही म्हणूनच फुटले होते, मग आता ही अचानक तडजोड का? विधानसभा निवडणुकीनंतर भाजपने पक्षवाढीसाठी हालचाली वाढवल्या, त्यातून ठाकरे बंधू एकत्र आले. त्याच धर्तीवर पवार काका–पुतण्या एकत्र येतायत का हा प्रश्न साहजिकच आहे.
जयंत पाटील यांनी विलीनीकरणाबाबत बोलल्यानंतर बैठकीचा व्हिडिओ व्हायरल होतो, यालाच योगायोग म्हणायचं का? शरद पवारांनी रात्री घेतलेल्या पत्रकार परिषदेत मला शपथविधीबद्दल काहीच माहिती नव्हती असं सांगितलं आणि सगळं खापर प्रफुल्ल पटेल, सुनील तटकरे आणि छगन भुजबळांवर फोडलं.
पवार कुटुंबीय दुःखात असताना सर्वात आधी सत्ता-वाटपाची घोषणा छगन भुजबळ करतात, नेते फडणवीसांना भेटतात आणि अवघ्या २४ तासांत शपथविधी उरकला जातो. राष्ट्रवादीची सूत्रे भाजपच्या हाती ही हेडलाईन कुणी उगाच दिलेली नव्हती, हेच यातून दिसतं.
सगळा हा खेळ कशासाठी? उद्या सर्व अधिकार जयंत पाटील आणि सुप्रिया सुळे यांच्याकडे जाण्याआधीच सत्ता आवळून धरायची. आम्ही भाजपसोबत आहोत हे ठसवण्यासाठी घाईघाईत सत्तास्थापना.
जयंत पाटील म्हणतात, आधी विलीनीकरण, मग टप्प्याटप्प्याने चर्चा. आज सगळं उघड करणार नाही म्हणाले म्हणजे बरंच काही अजून लपलेलं आहे. महानगरपालिका, जिल्हा परिषद निवडणुकांत आधीच घड्याळ एकत्र फिरायला लागलं आहे.
शरद पवार म्हणतात, मी त्या प्रक्रियेत नव्हतो; पुढच्या पिढीने ठरवायचं आहे. पण सत्तेत जायचं ठरलं, तर पवारांची भूमिका वेगळीच असते, हे महाराष्ट्राला नवीन नाही. राज्यसभेची मुदत संपत आली आहे म्हणजे हे सगळं नियोजनबद्ध नाट्य असण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
जोपर्यंत अजित पवार गटाचा राष्ट्रीय अध्यक्ष ठरत नाही, तोपर्यंत या चर्चा संपणार नाहीत. आणि या सगळ्या घडामोडींचा महाराष्ट्राच्या राजकारणावर मोठा परिणाम होणार हे मात्र नक्की.
