पश्चिम आशियात युद्धाची टांगती तलवार: इराणची चीनशी आणीबाणी सुरक्षा चर्चा; ट्रम्प यांची १० मिनिटांत हल्ल्याची धमकी तर नेतान्याहूंवर राजकीय अस्तित्वासाठी युद्धाचा दबाव असल्याचा आरोप बीजिंग / तेहरान / वॉशिंग्टन (प्रतिनिधी) – पश्चिम आशियातील भू-राजकीय आणि अण्वस्त्र तणावाने अत्यंत घातक वळण घेतले आहे. इराणच्या अणू सुविधांवर अमेरिकेकडून संभाव्य लष्करी हल्ला होण्याच्या वाढत्या भीतीमुळे तेहरानने चीनकडे धाव घेत उच्चस्तरीय सुरक्षा चर्चा सुरू केली आहे. अमेरिकेचे माजी अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी मार-अ-लागो येथून इराणच्या उर्वरित अणुप्रकल्पांवर अवघ्या १० मिनिटांत कारवाई करण्याची धमकी दिली असतानाच, दुसरीकडे अमेरिकेतील ज्येष्ठ विश्लेषक टकर कार्लसन यांनी इस्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतान्याहू आपल्या राजकीय अस्तित्वासाठी ट्रम्प यांच्यावर युद्धासाठी दबाव आणत असल्याचा खळबळजनक आरोप केला आहे. या सर्व घडामोडींच्या पार्श्वभूमीवर इराणने अण्वस्त्र अप्रसार करार (NPT) आणि होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतील अमेरिकन नाकेबंदीवरून कठोर भूमिका घेतली आहे. बीजिंगमध्ये उच्चस्तरीय सुरक्षा बैठक: इराणची चीनकडे धाव इराणच्या सर्वोच्च राष्ट्रीय सुरक्षा परिषदेचे (SNSC) उपसचिव अली बागेरी यांनी सोमवारी बीजिंगमध्ये चीनचे परराष्ट्र मंत्री वांग यी यांची भेट घेऊन आपत्कालीन चर्चा केली. अमेरिकेकडून इराणच्या अणू सुविधांवर पुन्हा लष्करी कारवाई केली जाण्याची शक्यता निर्माण झाल्याच्या पार्श्वभूमीवर ही महत्त्वपूर्ण बैठक पार पडली. या चर्चेदरम्यान दोन्ही नेत्यांनी द्विपक्षीय संबंध, प्रादेशिक घडामोडी आणि पश्चिम आशियात वेगाने बदलणाऱ्या सुरक्षेच्या समीकरणांवर सविस्तर चर्चा केली. चीनचे परराष्ट्र मंत्री वांग यी यांनी लष्करी संघर्षाच्या कोणत्याही प्रयत्नांना विरोध दर्शवत केवळ संवाद आणि वाटाघाटी हाच या संघर्षावर एकमेव उपाय असल्याचे स्पष्ट केले. वांग यी यांनी इराणच्या सार्वभौमत्वाचे आणि राष्ट्रीय सुरक्षेचे बीजिंग समर्थन करत असल्याचे पुन्हा एकदा अधोरेखित केले. दरम्यान, इराणचे प्रतिनिधी अली बागेरी यांनी स्पष्ट केले की तेहरान आपल्या सार्वभौमत्वाचे आणि प्रादेशिक अखंडतेचे रक्षण करण्यासाठी कटिबद्ध आहे, परंतु प्रादेशिक स्थैर्य प्रस्थापित करण्यासाठी सुरू असणाऱ्या शांततापूर्ण वाटाघाटींसाठी इराणचे दरवाजे नेहमी खुले राहतील. परिस्थिती आणखी बिघडू नये यासाठी चीननेही आपली मुत्सद्देगिरी वेगवान केली असून, ओमान, सौदी अरेबिया आणि इराणमध्ये आपला विशेष मध्यपूर्वेतील दूतावास पाठवण्याची घोषणा केली आहे. ट्रम्प यांची १० मिनिटांत हल्ल्याची धमकी आणि पिकॅक्स माउंटेनचे सावट अमेरिकेचे माजी अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणविरुद्ध पुन्हा एकदा अत्यंत आक्रमक भाषा वापरली आहे. मार-अ-लागो येथील एका कार्यक्रमात बोलताना ट्रम्प यांनी दावा केला की, वॉशिंग्टनने यापूर्वीच इराणच्या लष्करी आणि अणू पायाभूत सुविधांचे मोठे नुकसान केले आहे. परंतु, अजूनही इराणची एक किंवा दोन प्रमुख लक्ष्ये बाकी आहेत आणि अमेरिकन लष्कर अवघ्या १० मिनिटांत त्या सुविधांवर अचूक स्ट्राइक करू शकते. ट्रम्प यांनी या संदर्भात नतांझजवळील जमिनीखाली अत्यंत खोलवर असलेल्या पिकॅक्स माउंटेन (Pickax Mountain) या संशयित अणुप्रकल्पाचा विशेष उल्लेख केला. या भूमिगत आणि सुरक्षित मानल्या जाणाऱ्या संकुलात इराणचे अणू कार्यक्रम सुरू असल्याचा अमेरिकेला संशय आहे. ट्रम्प यांच्या या थेट धमकीमुळे संपूर्ण मध्यपूर्वेत युद्धाचे ढग अधिक गडद झाले आहेत. टकर कार्लसनचा खळबळजनक दावा: नेतान्याहूला अमेरिकन रक्तपात हवाय अमेरिकेतील प्रसिद्ध कन्झर्व्हेटिव्ह राजकीय विश्लेषक टकर कार्लसन यांनी या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर अत्यंत खळबळजनक दावे केले आहेत. कार्लसन यांच्या दाव्यानुसार, इस्रायलमध्ये नुकत्याच पार पडलेल्या अनिर्णित निवडणुकीनंतर पंतप्रधान बेंजामिन नेतान्याहू यांना आपले राजकीय अस्तित्व टिकवण्यासाठी अमेरिकेचा लष्करी हस्तक्षेप अत्यावश्यक वाटत आहे. त्यामुळे नेतान्याहू ट्रम्प यांच्यावर इराणवर पुन्हा एकदा मोठा लष्करी हल्ला करण्यासाठी प्रचंड दबाव आणत आहेत. कार्लसन यांनी असाही इशारा दिला की वॉशिंग्टन नतांझजवळील पिकॅक्स माउंटेन या अत्यंत खोलवर असलेल्या भूमिगत संकुलाचा नाश करण्यासाठी अण्वस्त्रांचा वापर करण्याच्या पर्यायाचाही विचार करू शकते. कार्लसन यांच्या या वक्तव्यामुळे जागतिक राजकारणात मोठी खळबळ उडाली आहे. तथापि, ट्रम्प यांनी इराणविरुद्ध अण्वस्त्र वापरास मंजुरी दिल्याचा कोणताही अधिकृत पुरावा उपलब्ध नाही आणि ट्रम्प यांनी यापूर्वी इराणवर अण्वस्त्रे वापरण्याचा पर्याय फेटाळून लावला होता. परंतु, या दाव्यांमुळे इराण आणि इस्रायलमधील छुप्या युद्धाचा भडका जागतिक स्तरावर उडू शकतो या चिंतेला खतपाणी मिळाले आहे. इराणचा अमेरिकेवर थेट आरोप: कायमस्वरूपी युद्ध आणि रक्तपाताचे राजकारण इराणी प्रशासनाने आणि राजनैतिक अधिकाऱ्यांनी अमेरिकेच्या धोरणांवर सडकून टीका केली आहे. इराणच्या अधिकृत वक्तव्यानुसार, अमेरिकेतील सत्ताधारी व्यवस्थेतील काही घटकांनी ही वस्तुस्थिती स्वीकारली आहे की अमेरिका आपली प्रतिष्ठा, अथांग संपत्ती आणि आंतरराष्ट्रीय स्थान अशा झिओनिस्ट राजवटीच्या (इस्रायलच्या) हातात गहाण टाकत आहे, ज्या राजवटीला या क्षेत्रात सततचे युद्ध आणि रक्तपाताशिवाय दुसरे काहीही नको आहे. इराणने ठामपणे सांगितले की, इस्रायली राजवटीचे अस्तित्वच प्रादेशिक युद्ध, हिंसाचार आणि सततच्या रक्तपातावर टिकून आहे. आंतरराष्ट्रीय कायद्याचा हवाला देत इराणने स्पष्ट केले की, एखाद्या सार्वभौम राष्ट्राविरुद्ध लष्करी आक्रमणाची योजना आखणे, तयारी करणे किंवा अंमलबजावणी करणे यात प्रत्यक्ष किंवा अप्रत्यक्षपणे सहभागी असणारा कोणताही पक्ष आंतरराष्ट्रीय गुन्ह्यात भागीदार मानला जाईल आणि त्याला त्याचे गंभीर परिणाम भोगावे लागतील. इराणने अमेरिकेला आणि त्याच्या मित्रांना थेट इशारा दिला आहे की, अमेरिका आणि इस्रायली राजवटीला इराणविरुद्धच्या लष्करी आक्रमणात मदत करणारा कोणताही देश इराणच्या तीव्र आणि निर्णायक प्रतिउत्तरापासून सुरक्षित राहू शकत नाही. होर्मुझची सामुद्रधुनी, निर्बंध आणि इराणच्या अटी जागतिक तेल पुरवठ्यासाठी अत्यंत महत्त्वाच्या मानल्या जाणाऱ्या होर्मुझच्या सामुद्रधुनी (Strait of Hormuz) बाबत इराणने आपली भूमिका स्पष्ट केली आहे. इराणच्या वक्तव्यानुसार, जोपर्यंत अमेरिकेची सागरी नाकेबंदी (naval blockade) पूर्णपणे संपुष्टात येत नाही, तोपर्यंत होर्मुझची सामुद्रधुनी सुरक्षितपणे खुली होऊ शकत नाही. इराणने अमेरिका आणि मध्यस्थांसमोर आपल्या मागण्या अत्यंत पारदर्शक आणि तर्कसुद्ध रीतीने मांडल्या आहेत: पहिला टप्पा – निर्बंध उठवणे: अमेरिकेने इस्लामाबाद कराराचे उल्लंघन करून इराणविरुद्ध लादलेले सर्व आर्थिक निर्बंध (ज्याला इराणने आर्थिक दहशतवाद म्हटले आहे) तात्काळ मागे घेतले पाहिजेत. निधी आणि मालमत्ता मुक्ती: अमेरिकेने इराणचे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर गोठवलेले सर्व निधी आणि मालमत्ता पूर्ववत मुक्त केल्या पाहिजेत. मध्यस्थांमार्फत संवाद: सध्या इराण आणि अमेरिका यांच्यात मध्यस्थांमार्फत चर्चा सुरू आहे, परंतु पुढील टप्प्यातील संवाद केवळ अमेरिका इराणच्या वाजवी अटी मान्य करतो की नाही यावरच अवलंबून असेल. इराणच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने आणि सर्वोच्च राष्ट्रीय सुरक्षा परिषदेने स्पष्ट केले आहे कि इराण मुत्सद्देगिरीसाठी कोणत्या पूर्वअटी लादत नसून, केवळ स्वतःच्या कायदेशीर अधिकारांची आणि करारांची अंमलबजावणी करण्याची मागणी करत आहे. अण्वस्त्र अप्रसार करार (NPT) आणि जागतिक शांततेला धोका इराणने अण्वस्त्र अप्रसार कराराबाबत (NPT) आपली कटिबद्धता स्पष्ट करतानाच अमेरिकेच्या आणि इस्रायलच्या भूमिकेवर प्रश्न उपस्थित केले आहेत. इराणी प्रवक्त्याने स्पष्ट केले की: इराण अद्यापही NPT कराराचा अधिकृत सदस्य देश आहे आणि जोपर्यंत इराण या कराराचा भाग आहे, तोपर्यंत करारातील सर्व नियमांचे व दायित्वांचे पालन करणे स्वतःचे कर्तव्य मानतो. इस्रायलची अण्वस्त्रांबाबतची भूमिका आणि अमेरिकेकडून दिल्या जाणाऱ्या लष्करी धमक्या हाच अण्वस्त्र अप्रसार व्यवस्थेसाठी सर्वात मोठा धोका आहे. एखाद्या अण्वस्त्रधारी देशाकडून दुसऱ्या देशाविरुद्ध अण्वस्त्र वापराची धमकी दिली जाणे हे आंतरराष्ट्रीय शांतता आणि सुरक्षिततेला सुरुंग लावणारे घातक पाऊल ठरेल. निष्कर्ष आणि आगामी भू-राजकीय घडामोडी सध्याच्या परिस्थितीत संपूर्ण मध्यपूर्वेत तणाव शिगेला पोहोचला आहे. एकीकडे डोनाल्ड ट्रम्प इराणवर पुन्हा स्ट्राइक करण्याच्या धमक्या देत आहेत, तर दुसरीकडे टकर कार्लसन यांच्यासारख्या विश्लेषकांनी इस्रायलच्या राजकीय दबावाकडे जगाचे लक्ष वेधले आहे. या परिस्थितीत इराणने चीनशी आपली सुरक्षा युती मजबूत करत अमेरिकेच्या आर्थिक व लष्करी दबावाला सामोरे जाण्याची रणनीती आखली आहे. चीनने सुरु केलेले राजनैतिक प्रयत्न, इराणची NPT करारावरील भूमिका आणि होर्मुझच्या सामुद्रधुनीवरील संभाव्य पेचप्रसंग यामुळे येत्या काही दिवसांत वॉशिंग्टन आणि तेहरानमधील हा संघर्ष कोणत्या दिशेने जातो, याकडे संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले आहे. Kanthak Suryatal Post Views: 92 Facebook WhatsApp Telegram Twitter LinkedIn Snapchat Threads Post navigation इजरायलमध्ये ऐतिहासिक भूकंप! पहिल्यांदाच मुस्लिम पाठिंब्यावर बनणार सरकार की नेतान्याहूंची खुर्ची धोक्यात? होर्मुझच्या सामुद्रधुनीत युद्धाची ठिणगी! अमेरिकन फायटर जेटवर इराणचा क्षेपणास्त्र हल्ला, अमेरिकेचा केश्म बेटावर प्रतिहल्ला!