डोनाल्ड ट्रम्प यांची हवेतील फलंदाजी उघडी! ३ विमानवाहू नौका तैनात, तरीही इराणचा थेट हल्ला; जागतिक तेल संकट भीषण वळणावर!

मध्यपूर्वेतील महायुद्ध आणि थेट रियाधवर धडकलेली क्षेपणास्त्रे

मध्यपूर्वेतील युद्ध आता केवळ सीमेपुरते किंवा मर्यादित चकमकींपुरते राहिलेले नसून एका आंतरराष्ट्रीय भीषण संघर्षात रूपांतरित झाले आहे. सौदी अरेबियाची राजधानी रियाधवर झालेले थेट बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्र हल्ले हे या संघर्षाने धारण केलेल्या भीषण रूपाची उघड पावती आहेत. हूती विद्रोही आणि सौदी अरेबिया दरम्यान सुरू असलेला हा संघर्ष आता आक्रमक वळणावर पोहोचला आहे. सौदी अरेबियाने हूतींच्या ताब्यातील भागांमध्ये, अगदी बाजारपेठा आणि सार्वजनिक ठिकाणी केलेल्या हवाई हल्ल्यांचा बदला म्हणून हूतींनी आता आपले लक्ष्य बदलले आहे. यापूर्वी सौदीच्या अराम्को सारख्या तेल पायाभूत सुविधांवर हल्ले करणाऱ्या हूतींनी आता थेट रियाध शहरावर बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्रांचा मारा केला आहे.

रियाधमधून समोर आलेली छायाचित्रे आणि व्हिडिओ जागतिक सुरक्षेच्या दृष्टीने अत्यंत चिंताजनक आहेत. जेव्हा बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्रांनी हल्ला केला जातो, तेव्हा त्याचा विनाशकारी प्रभाव प्रचंड असतो. येथे सर्वात मोठा प्रश्न उपस्थित होतो तो सौदीच्या अत्याधुनिक एअर डिफेन्स सिस्टिमवर. हूतींची ही विनाशकारी क्षेपणास्त्रे रोखण्यात सौदीचे एअर डिफेन्स पूर्णपणे अपयशी ठरताना दिसत आहे. जर एखादा देश स्वतःच्या राजधानीचे आणि नागरिकांचे रक्षण करू शकत नसेल, तर त्याच्या लष्करी सामर्थ्यावर मोठे प्रश्नचिन्ह निर्माण होते. दुसऱ्याच्या घरात आग लावायला जाल, तर स्वतःच्या घरातही ठिणग्या पडणारच आणि ती ठिणगी केव्हा वणवा बनेल हे सांगता येत नाही; सौदीच्या बाबतीत नेमके हेच घडताना दिसत आहे.

सौदी-युएईची संदिग्ध भूमिका आणि इराणचा हॉर्मुझ फास

मध्यपूर्वेतील या संपूर्ण नाट्यात सौदी अरेबिया आणि संयुक्त अरब अमिराती यांची भूमिका नेहमीच संदिग्ध आणि वादाच्या भोवऱ्यात राहिलेली आहे. याच संधीचा फायदा घेत इराणने संपूर्ण प्रदेशात आपली पकड मजबूत करण्यास सुरुवात केली आहे. इराणचा आक्रमक पॅटर्न पाहिला तर तो दरमहा किंवा दरआठवड्याला सुमारे ३० ड्रोन्स आणि १० अँटी-शिप मिसाइल्सच्या साहाय्याने सागरी क्षेत्रात तांडव घडवून आणत आहे. या हल्ल्यांचे मुख्य लक्ष्य ठरत आहे ते म्हणजे हॉर्मुझच्या सामुद्रधुनीमधून जाणारी व्यावसायिक जहाजे.

हॉर्मुझच्या सामुद्रधुनीत व्यापारी जहाजांना लक्ष्य करण्यामागे इराणचे दोन स्पष्ट राजकीय आणि आर्थिक हेतू आहेत: १. सागरी मार्गावर वर्चस्व सिद्ध करणे: इराणला जगाला दाखवून द्यायचे आहे की हॉर्मुझच्या या मोक्याच्या जलमार्गाचा खरा रखवालदार इराणच आहे. अमेरिकेने ठरवून दिलेल्या किंवा सांगून दिलेल्या मार्गाने जर जहाजे गेली, तर त्यांच्यावर थेट हल्ला केला जाईल, असा स्पष्ट इशारा इराण देत आहे. २. जागतिक अर्थव्यवस्थेची नाकेबंदी: व्यापारी जहाजांवर हल्ले झाल्यामुळे आंतरराष्ट्रीय पुरवठा साखळी पूर्णपणे विस्कळीत झाली आहे. परिणामी, संपूर्ण जगावर आणि विशेषतः अमेरिकेवर प्रचंड आर्थिक दबाव निर्माण होत आहे.

गेल्या अवघ्या चार दिवसांत इराणने ५ हून अधिक व्यापारी जहाजांना लक्ष्य केले आहे. विशेष म्हणजे, या ५ पैकी ४ जहाजे ही युएईची आहेत. हॉर्मुझची सामुद्रधुनी खुली ठेवण्यासाठी किंवा तेथून आपली जहाजे सुरक्षितपणे नेण्यासाठी अमेरिका ज्या राष्ट्राची सर्वाधिक मदत घेत आहे, ते राष्ट्र म्हणजे युएई. म्हणूनच, युएईच्या जहाजांवर हल्ले करून इराण आपल्या शेजारील देशांना थेट इशारा तर देतच आहे, पण सोबतच धडाही शिकवत आहे.

सागरी हल्ल्यांची मालिका आणि अमेरिकेची नामुष्की

इराणने आखलेल्या या रणनितीनुसार २८ सप्टेंबर रोजी कुवैतचा ध्वज असलेल्या अल फंतास या जहाजावर हल्ला करून या मालिकेची सुरुवात झाली. यानंतर २९ सप्टेंबर रोजी इराणने युएईच्या मर्सिन प्रोस्पेरिटी, सिंदबाद आणि अल रुवैस या तीन जहाजांवर लागोपाठ हल्ले केले. गुरुवारी पुन्हा कुवैतच्या काझिमा ३ या जहाजावर हल्ला झाल्याची बातमी समोर आली. इराणने अशा अनेक जहाजांना आपल्या नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्या जहाजांच्या यादीत टाकले असून, त्यांच्यावर संशयास्पद हालचाली आणि बेकायदेशीर शस्त्रास्त्र पुरवठ्याचे गंभीर आरोप ठेवले आहेत.

सर्वात आश्चर्याची आणि अमेरिकेच्या लष्करी प्रतिष्ठेला धक्का लावणारी बाब म्हणजे, हे सर्व हल्ले होत असताना अमेरिकन सैन्य या व्यावसायिक जहाजांना सुरक्षा संरक्षण देत आहे. अमेरिकन सैन्याच्या डोळ्यांसमोर इराण जहाजे उडवत आहे, तरीही अमेरिकन सैन्य यावर कोणताही थेट पलटवार किंवा लष्करी कारवाई करत नाही. न्यू यॉर्क टाईम्सच्या अहवालानुसार, ट्रम्प प्रशासन यावर कारवाई करण्यास घाबरत आहे; कारण हे युद्ध सध्या अमेरिकेच्या अंतर्गत राजकारणात अत्यंत अप्रिय ठरले आहे. अमेरिकेत ३ नोव्हेंबर रोजी होणाऱ्या मध्यावधी निवडणुकांच्या पार्श्वभूमीवर युद्धात उतरणे ट्रम्प यांच्यासाठी राजकीयदृष्ट्या आत्मघातकी ठरू शकते. इराणला या राजकीय कमजोरीची पूर्ण कल्पना आहे आणि म्हणूनच अमेरिका बचावात्मक भूमिकेत असताना इराण आपली ताकद दाखवून देत आहे.

डोनाल्ड ट्रम्प यांची उघडी पडलेली हवा आणि इराणचा उपरोधिक टोला

इराणच्या सुप्रीम नॅशनल सिक्युरिटी कौन्सिलचे सचिव रेझाई यांनी अमेरिकन अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्यावर अत्यंत खरमरीत आणि आक्रमक शब्दांत टीका केली आहे. रेझाई म्हणाले की, एकानंतर एक अपयश पदरी पडूनही अमेरिकेच्या इतिहासातील सर्वात वाईट अध्यक्ष फक्त मोठ्या गप्पा मारत आहेत. त्यांच्या कल्पनाविलासापेक्षा प्रत्यक्ष वास्तव खूप वेगळे आहे. ट्रम्प स्वतःच्या कल्पनेत रोज जिंकू शकतात, परंतु प्रत्यक्ष वास्तव हे इराण, इराणचे नागरिक, तिथले सैनिक आणि त्यांची क्षेपणास्त्रे घडवत आहेत.

डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या बढाया मारण्याच्या सवयीवर इराणने केवळ शाब्दिकच नव्हे तर सोशल मीडियावर मिम्सच्या माध्यमातूनही जोरदार प्रहार केला आहे. सौदीच्या प्रमुखांनी आपल्याला अमेरिका पूर्वी मृत देश वाटत होता, पण तुमच्या येण्याने तो जगात सर्वात हॉट देश बनला आहे असे सांगितल्याचा दावा ट्रम्प यांनी केला होता. या दाव्याची उडवताना इराणने भारतीय अभिनेता हृतिक रोशनच्या चित्रपटांचे फोटो वापरून एक मिम व्हायरल केले:

  • जोधा अकबर मधील रूप: ट्रम्प स्वतःला शहेनशहा समजतात.
  • क्रिश मधील रूप: त्यांचे समर्थक त्यांना सुपरहिरो समजतात.
  • कोई मिल गया मधील रोहितचे रूप: ट्रम्प प्रत्यक्षात बालबुद्धी आहेत.

हा उपहास दर्शवतो की, इराण आता अमेरिकेच्या कोणत्याही धमक्यांना भीक घालत नसून अमेरिकेचा अहंकार पूर्णपणे मोडून काढत आहे.

३ विमानवाहू नौकांचे थरार नाट्य: इराक युद्धानंतरची सर्वात मोठी नाकेबंदी

अमेरिकेने कागदावर आणि वक्तव्यात कितीही संयम दाखवला असला, तरी पडद्यामागे मोठ्या महायुद्धाची तयारी सुरू आहे. अमेरिकेने आपले तिसरे विमानवाहू युद्धनौका तांडा युएसएस थिओडोर रूझवेल्ट मध्यपूर्वेकडे रवाना केले आहे. या एकाच युद्धनौकेवर सुमारे ९,००० सैनिक तैनात असतात. सध्या मध्यपूर्वेत आधीपासूनच युएसएस जॉर्ज डब्ल्यू बुश आणि युएसएस जॉर्ज वॉशिंग्टन या दोन अमेरिकन विमानवाहू नौका तैनात आहेत.

ऑक्टोबरच्या अखेरपर्यंत थिओडोर रूझवेल्ट तेथे पोहोचल्यानंतर मध्यपूर्वेत तब्बल तीन अमेरिकन विमानवाहू युद्धनौका एकत्र येणार आहेत. २००३ च्या इराक युद्धानंतरच्या इतिहासात मध्यपूर्वेत तीन एअरक्राफ्ट कॅरियर्सची ही पहिलीच एवढी मोठी लष्करी तैनाती आहे. यावरून नोव्हेंबर महिन्यात मध्यपूर्वेत एक अत्यंत भीषण आणि विनाशकारी महायुद्ध भडकण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. ट्रम्प यांनी ३ नोव्हेंबरच्या निवडणुकीनंतर इराणवर मोठ्या हल्ल्याचे संकेत दिले असून, इराणने दिलेला युद्धबंदीचा प्रस्ताव आधीच फेटाळून लावला आहे. अमेरिकन सैनिकांमध्ये प्रदीर्घ तणावामुळे मानसिक अस्वस्थता वाढली आहे.

निष्कर्ष: इराणच्या अटी आणि जागतिक आर्थिक गर्तेचा धोका

या महासंकटातून बाहेर पडण्यासाठी इराणने आपल्या अटी अत्यंत स्पष्ट ठेवल्या आहेत. ओमानच्या समुद्रातील लष्करी नाकेबंदी अमेरिकेने त्वरित हटवावी आणि इराणच्या तेल निर्यातीवरील सर्व निर्बंध उठवावेत, ही इराणची मुख्य मागणी आहे. संपूर्ण जग आपले तेल विकून कमाई करत असताना आमच्यावरच निर्बंध लादण्याचा अधिकार अमेरिकेला कोणी दिला, असा सवाल इराण विचारत आहे.

इराण ६ तास लढणार, ६ महिने लढणार की ६ वर्षे लढणार, यावर मतभेद असू शकतात; परंतु इराण या युद्धासाठी पूर्णपणे तयार आहे आणि केवळ शस्त्रांनीच नव्हे तर जिद्दीने ही लढाई लढत आहे. सध्या एका बाजूला रियाधवर हूतींचे बॅलिस्टिक मिसाइल्स, हॉर्मुझमध्ये इराणची कोंडी, तर लेबनॉन आणि गझामध्ये इस्रायलचे हल्ले चालू आहेत. या बहुआयामी संघर्षाने जागतिक तेल संकट कमालीचे गडद केले आहे. जर नोव्हेंबर महिन्यात हे महायुद्ध पेटले, तर संपूर्ण जगाची अर्थव्यवस्था एका न भरून निघणाऱ्या गर्तेत लोटली जाईल, यात कोणतीही शंका उरलेली नाही.

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

error: Content is protected !!