इजराइलमुळेच आमचा पराभव झाला! मिडटर्म निवडणुकीतील धक्कादायक हारनंतर ट्रम्प यांचा नेतान्याहूंवर थेट निशाणा!

सीबीएस 60 मिनिट्सवर ट्रम्प यांचा खळबळजनक खुलासा: अमेरिकन जनता इजराइलच्या धोरणांचा तिरस्कार करतेय!

वॉशिंग्टन / जेरुसलेम (खास प्रतिनिधी) – अमेरिकेत नुकत्याच पार पडलेल्या मध्यावधी निवडणुकीचे निकाल समोर आल्यानंतर जागतिक राजकारणात मोठा राजकीय भूकंप झाला आहे. या निवडणुकीत रिपब्लिकन पक्षाला मिळालेल्या धक्कादायक पराभवानंतर अमेरिकेचे माजी राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी थेट इस्रायल आणि इस्रायली पंतप्रधान बेंजामिन नेतान्याहू यांना जबाबदार धरले आहे. सीबीएस न्यूजच्या जगप्रसिद्ध 60 मिनिट्स या कार्यक्रमाला दिलेल्या विशेष मुलाखतीत ट्रम्प यांनी उघडपणे स्वीकारले की, अमेरिकन जनता सध्या इस्रायलच्या लष्करी धोरणांवर आणि गझामधील कारवाईवर अत्यंत नाराज आहे. याच लोकक्षोभाचा आणि इराण युद्धाचा मोठा राजकीय फटका रिपब्लिकन पक्षाला निवडणुकीत बसला आहे. दुसरीकडे, या घडामोडींच्या पार्श्वभूमीवर इस्रायलमध्येही राजकीय सत्तांतर घडले असून पंतप्रधान बेंजामिन नेतान्याहू सरकार स्थापन करण्यात अपयशी ठरले आहेत.

सीबीएस 60 मिनिट्स मुलाखत: ट्रम्प यांची उघड कबुली

मुलाखतीत बोलताना डोनाल्ड ट्रम्प यांनी मध्यावधी निवडणुकीतील आपल्या पक्षाच्या पराभवाची कारणे विशद केली. ते म्हणाले, जरी आमचे सरकार इस्रायलच्या खूप जवळ असले, तरी अमेरिकतील सामान्य जनता इस्रायलच्या कारवायांना पसंत करत नाही. ट्रम्प यांनी पराभवाचे खापर थेट नेतान्याहू यांच्या धोरणांवर फोडले.

ट्रम्प यांनी पराभवाची मुख्य कारणे सांगताना स्पष्ट केले:

1. स्वतः ट्रम्प शर्यतीत नव्हते: या मध्यावधी निवडणुकीच्या थेट रिंगणात ट्रम्प स्वतः उमेदवार म्हणून नव्हते.
2. अयोग्य उमेदवार: रिपब्लिकन पक्षाचे काही स्थानिक उमेदवार मतदारांना पसंत पडले नाहीत.
3. इराण युद्ध आणि महागाई: इराणसोबतचा लष्करी संघर्ष आणि अमेरिकेत गॅसोलीन व पेट्रोलच्या गगनाला भिडलेल्या किमतींमुळे जनतेत तीव्र असंतोष होता.

इराणची हॉर्मूझ रणनीती आणि अमेरिकेतील इंधन संकट

इराण आणि इस्रायलमधील संघर्षादरम्यान इराणने स्ट्रेट ऑफ हॉर्मूझ या महत्त्वाच्या सागरी जलमार्गाची नाकेबंदी केली, ज्याचा वापर त्यांनी एका प्रकारे अण्वस्त्रासारखाच राजकीय व आर्थिक दबाव आणण्यासाठी केला. याचबरोबर तांबड्या समुद्रातील बाब अल-मंदिब जलमार्गावर हुती बंडखोरांनी केलेल्या हल्ल्यांमुळे जागतिक पुरवठा साखळी पूर्णपणे विस्कळीत झाली. या आंतरराष्ट्रीय संकटाचा थेट फटका अमेरिकन अर्थव्यवस्थेला बसला. अमेरिकेत पेट्रोल आणि डिझेलचे दर ऐतिहासिक उच्चांकावर पोहोचले. याशिवाय, या युद्धात अमेरिकेचे मरीन आणि नेव्ही सील जवान शहीद व जखमी झाले, तर अमेरिकन करदात्यांचा अब्जावधी डॉलरचा निधी क्षेपणास्त्रे, रॉकेट्स आणि लष्करी उपकरणांवर खर्च झाला. इराणने कधीही अमेरिकेवर थेट हल्ला केला नसताना, केवळ नेतान्याहू यांच्या दबावाखाली अमेरिकेने हे युद्ध छेडले, हे रिपब्लिकन पक्ष मतदारांना पटवून देण्यात पूर्णपणे अपयशी ठरला. 28 फेब्रुवारी रोजी अली खामेनी यांच्या असॅसिनेशननंतर गेल्या 8-9 महिन्यांत इराणपेक्षा जास्त राजकीय आणि आर्थिक नुकसान अमेरिकेचे व ट्रम्प यांचे झाले असल्याचे चित्र निर्माण झाले.

अमेरिकन जनतेमध्ये इस्रायलबाबत घटणारा पाठिंबा: आकडेवारी

7 ऑक्टोबर 2023 रोजी हमासने केलेल्या हल्ल्यानंतर इस्रायलने गझा पट्टीमध्ये सुरू केलेल्या अत्यंत आक्रमक लष्करी कारवाईमुळे अमेरिकन नागरिकांच्या दृष्टिकोनात प्रचंड बदल झाला आहे. विशेषतः डेमोक्रॅटिक पक्षाचे समर्थक आणि अमेरिकन तरुणांमध्ये इस्रायलची लोकप्रियता कमालीची घटली आहे. गझामधील लहान मुले व महिलांचा झालेला मृत्यू, आंतरराष्ट्रीय न्यायालयात नेतान्याहू यांच्याविरोधात चालणारे खटले आणि संयुक्त राष्ट्रसंघाचे गंभीर अहवाल यांमुळे अमेरिकन नागरिक संतप्त झाले. अमेरिकन करदात्यांच्या पैशातून इस्रायलला दिले जाणारे शस्त्रास्त्रे, गुप्तचर माहिती आणि लष्करी साहाय्य त्वरित बंद केले जावे, असा सूर अमेरिकेत उमटू लागला.

आंतरराष्ट्रीय पाहणी संस्थांचे आकडे या बदलावर शिक्कामोर्तब करतात:

• प्यू रिसर्च सेंटर: 2024 च्या सुरुवातीला 51% अमेरिकन नागरिक इस्रायली सरकारबद्दल नकारात्मक मत बाळगून होते. हे प्रमाण आता वाढून 60% वर पोहोचले आहे.
• गॅलप सर्व्हे: 2023 मध्ये गझामधील इस्रायली कारवाईला पाठिंबा देणाऱ्या अमेरिकनांचे प्रमाण 50% होते, जे जुलै 2025 पर्यंत घटून अवघे 32% राहिले आहे.
• डेमोक्रॅटिक समर्थक: डेमोक्रॅटिक पक्षाच्या समर्थकांमध्ये इस्रायलच्या कारवाईला पाठिंबा देणारे अवघे 8% नागरिक शिल्लक राहिले आहेत.

म्हणजेच, जवळपास 92% अमेरिकन नागरिक गझामधील इस्रायलच्या भूमिकेच्या विरोधात किंवा असंतुष्ट आहेत, ज्याचा थेट फटका ट्रम्प यांच्या पक्षाला बसला.

उपराष्ट्राध्यक्ष जे. डी. व्हान्स यांचा इशारा

वाढत्या लोकक्षोभाची दखल घेत अमेरिकेचे उपराष्ट्राध्यक्ष जे. डी. व्हान्स यांनी 4 नोव्हेंबर रोजीच पक्षाला स्पष्ट इशारा दिला होता. व्हान्स यांनी म्हटले होते की, जर रिपब्लिकन पक्षाला आगामी काळातील निवडणुका जिंकायच्या असतील, तर आपल्याला इस्रायलसोबतच्या आपल्या संबंधांवर आणि धोरणांवर पुनर्विचार करावाच लागेल. मध्यावधी निवडणुकीच्या निकालांनी व्हान्स यांचा हा इशारा तंतोतंत खरा ठरवला आहे.

इराणवरील अण्वस्त्र तळांवरील हल्ल्यांचे ट्रम्प यांच्याकडून समर्थन

अमेरिकेने बी-2 बॉम्बर विमानांच्या साह्याने इराणच्या अण्वस्त्र तळांवर केलेल्या हल्ल्याचे ट्रम्प यांनी अद्यापही समर्थन केले आहे. ट्रम्प यांच्या मते, इराणला अण्वस्त्रे मिळवण्यापासून रोखणे आणि इस्रायलचे अस्तित्व वाचवणे आवश्यक होते. जर अमेरिका पुढे आली नसती तर इस्रायलचे अस्तित्व धोक्यात आले असते, असा दावा त्यांनी केला. मात्र, या लष्करी कारवाईमुळे स्वतःला आणि पक्षाला मोठा राजकीय फटका बसल्याचे ट्रम्प यांनी उघडपणे मान्य केले आहे.

इस्रायलमध्ये राजकीय भूकंप: नेतान्याहूंची पीछेहाट

अमेरिकेतील निकालांबरोबरच इस्रायलच्या राजकारणातही ऐतिहासिक बदल झाला आहे. माजी पंतप्रधान बेंजामिन नेतान्याहू सरकार स्थापनेसाठी आवश्यक असणारे 61 खासदारांचे बहुमत मिळवण्यात अपयशी ठरले. नेतान्याहू यांच्याकडे केवळ 53 खासदारांचे बळ होते. त्यामुळे इस्रायलच्या राष्ट्राध्यक्षांनी विरोधी गट नेते आयझेनकोट यांना सरकार स्थापनेचे अधिकृत आमंत्रण दिले आहे, ज्यांच्याकडे 67 खासदारांचा भक्कम पाठिंबा आहे. विशेष म्हणजे, नेतान्याहू यांना सत्तेतून बाहेर ठेवण्यासाठी 19 अरब खासदारांनीही आयझेनकोट यांना पाठिंबा दिला आहे. नेतान्याहू यांनी नेहमीच अमेरिका आणि इराणमधील शांतता चर्चा उधळून लावण्याचा प्रयत्न केला होता आणि अमेरिकेने इराणवर अणुबॉम्ब टाकावा यासाठी ट्रम्प यांच्यावर दबाव आणण्याचा प्रयत्न केला होता, असेही उघड झाले आहे.

2028 ची राष्ट्राध्यक्ष शर्यत आणि ट्रम्प यांची बदललेली भूमिका

मुलाखतीदरम्यान जेव्हा ट्रम्प यांना 2028 च्या राष्ट्राध्यक्ष पदाच्या उमेदवारीबाबत विचारण्यात आले, तेव्हा त्यांनी उपराष्ट्राध्यक्ष जे. डी. व्हान्स आणि परराष्ट्र मंत्री मार्को रुबियो यांच्या कामगिरीची प्रशंसा केली. परंतु, 2028 साठी कोणा एकाच्या नावाला अधिकृत पाठिंबा देण्याचे त्यांनी टाळले. पक्षात अनेक सक्षम नेते असून योग्य वेळी निर्णय घेतला जाईल, असे ते म्हणाले.मध्यावधी निकालांच्या धक्क्याने ट्रम्प यांच्या आक्रमक भूमिकेत स्पष्ट मवाळपणा आला आहे. निवडणुकीतील पराभवानंतर ट्रम्प यांना जनमताची वास्तवता समजली असून, ते आता पक्षातील इतर नेत्यांशी सल्लामसलत करून निर्णय घेण्यास तयार झाले आहेत.अमेरिकन जनता नेतान्याहू यांच्या धोरणांचा तिरस्कार करते ही वस्तुस्थिती ट्रम्प यांनी जाहीरपणे स्वीकारल्यामुळे, येत्या काळात अमेरिका-इस्रायल संबंधात आणि मध्यपूर्वेतील राजकारणात मोठे धोरणात्मक बदल पाहायला मिळू शकतात.

Kanthak Suryatal