हॉर्मुझच्या समुद्रात २ मिलीयन बॅरल तेल धू-धू जळाले! ट्रम्प यांचा खोटारडेपणा अन् मध्यपूर्वेत हुतींचा हाहाकार!

इराणला २५ अब्ज डॉलरचा फटका, अमेरिकेची तेलकोंडी अन् रशियासमोर ट्रम्प यांनी शेवटी टेकले गुडघे!

जागतिक राजकारणाच्या पटावर सध्या मध्यपूर्वेमध्ये असा काही भीषण खेळ सुरू आहे, जिथे महासत्तांच्या तथाकथित नैतिकता आणि दांभिकतेचा बुरखा पार फाटला आहे. १७ ऑक्टोबर २०२६ रोजीच्या घडामोडींवर नजर टाकली, तर अमेरिकेची लाचारी, इराणची झालेली आर्थिक कोंडी, स्टेट ऑफ हॉर्मुझ मधील बारूदी सुरुंगांचा मृत्यूचा सापळा आणि हुतींचे आक्रमक पावित्र्य यातून एका नव्या जागतिक संघर्षाची ठिणगी पडल्याचे स्पष्ट दिसत आहे. एका बाजूला ५ अमेरिकन कार्गो विमाने तडकाफडकी मध्यपूर्वेच्या दिशेने रवाना झाली आहेत, तर दुसरीकडे जागतिक व्यापाराची नाडी मानले जाणारे सागरी मार्ग आगीच्या लोळात सापडले आहेत. या पार्श्वभूमीवर मध्यपूर्वेतील ८ मोठ्या घडामोडींचा हा आक्रमक अन् रोखठोक पंचनामा!

अमेरिकेची लाचारी अन् ट्रम्प यांची थुंकून चाटण्याची नीती

मध्यपूर्वेतील या महाभीषण युद्धामुळे खुद्द अमेरिकेची अवस्था बिकट झाली आहे. अमेरिकेचा तब्बल १७ मिलीयन बॅरलचा इंधन राखीव साठा संपुष्टात आला आहे. तसेच जमीन चीरून बंकर उद्ध्वस्त करणारे अतिसंहारक जीबीयू-५७ बंकर बस्टर बॉम्ब संपले असून, ते पुन्हा तयार करण्यासाठी अमेरिकेला किमान ३ ते ४ वर्षांचा कालावधी लागणार आहे. या भीषण टंचाईमुळे आणि लष्करी कमतरतेमुळे अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांना शेवटी रशियासमोर गुडघे टेकावे लागले आहेत. ज्या भारतावर रशियन तेल खरेदीवरून अमेरिकेने निर्बंध लादण्याच्या धमक्या दिल्या होत्या, त्याच अमेरिकेने आज आपलेच बोल थुंकून चाटले आहेत. रशिया भारताला तेल विकून मिळालेल्या पैशातून शस्त्रास्त्रे बनवतो आणि युक्रेनमध्ये लोक मारतो, असा कांगावा करणारे ट्रम्प आज रशियाच्या अटी पुढे झुकले. रशियाने अमेरिकेला स्पष्ट सुनावले की, आधी आमच्या मित्र देशावरील म्हणजेच भारतावरील सर्व निर्बंध हटवा, तरच आम्ही तुम्हाला तेल देऊ. या दबावापुढे झुकत ट्रम्प यांनी भारतावरील तेल खरेदीचे सर्व निर्बंध तातडीने मागे घेतले असून भारताला रशियाकडून हवा तितका साठा भरून घेण्याची मुभा दिली आहे. इतकेच नव्हे, तर अमेरिका स्वतः रशियाकडून तेल खरेदी करायला तयार झाली आहे. ज्या रशियन चलनावर आणि व्यापारावर बंदी घालण्यासाठी अमेरिकेने जंगजंग पछाडले, आज तोच अमेरिकन डॉलर अमेरिका स्वतः रशियाच्या पदरात पाडणार आहे. स्वार्थ समोर आला की मानवाधिकार आणि मोरालिटीच्या गप्पा मारणारी अमेरिका स्वतःची तत्त्वे कशी पायाखाली तुडवते, याचे हे ज्वलंत उदाहरण आहे.

युक्रेनची ७० अब्ज डॉलरची भीक अन् ट्रम्प यांचा संशय

दुसरीकडे, युक्रेनच्या आडून चालणारे जागतिक दुकान आता बंद पडण्याच्या मार्गावर आहे. रशियासोबतचे युद्ध पुढील वर्षी चालू ठेवण्यासाठी युक्रेनने थेट युरोपियन देशांकडे ७० अब्ज डॉलरच्या मदतीची भीक मागितली आहे. यावर डोनाल्ड ट्रम्प यांनी युक्रेनवरच अत्यंत गंभीर आरोप करत खळबळ उडवून दिली. बायडेन प्रशासनाने युक्रेनला भरभरून दिलेली कोट्यवधींची शस्त्रास्त्रे युक्रेनने परस्पर काळ्या बाजारात विकून स्वतःचे खिसे भरले, असा सनसनाटी दावा ट्रम्प यांनी केला आहे. रशियासोबतची डील पक्की होताच ट्रम्प यांनी युक्रेनला वाऱ्यावर सोडल्याचे चित्र आहे. जेव्हा एका पत्रकाराने ट्रम्प यांना विचारले की, तुम्हाला इस्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतान्याहू यांच्यावर तरी विश्वास आहे का, तेव्हा ट्रम्प रोखठोकपणे म्हणाले, मला राजकारणात कोणावरही काडीचाही विश्वास नाही. या एका वाक्यावरून अमेरिकेच्या स्वार्थी धोरणाची आणि मित्रांनाही ऐनवेळी दगा देण्याच्या वृत्तीची प्रचिती येते.

इराणची २५ अब्ज डॉलरची हानी अन् डिजिटल चलनावर डल्ला

या युद्धाच्या भडक्यात इराणलाही काही कमी फटका बसलेला नाही. यूएस सेंटकॉमचे प्रमुख ब्रॅड कूपर यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, गल्फ ऑफ ओमानमध्ये अमेरिकेने लावलेल्या कडक सागरी नाकेबंदीमुळे इराणची प्रचंड आर्थिक कोंडी झाली आहे. गेल्या अवघ्या ६ महिन्यांत इराणला केवळ तेल विक्रीमध्ये २५ अब्ज डॉलरपेक्षा जास्त नुकसान सहन करावे लागले आहे. इतकेच नव्हे, तर जागतिक व्यापारातून अमेरिकन डॉलरचे वर्चस्व मोडून काढण्यासाठी इराणने क्रिप्टो करन्सीमध्ये म्हणजेच डिजिटल चलनामध्ये तेल व्यवहार सुरू केले होते. परंतु, अमेरिकेने सायबर हल्ले आणि इंटरनेट नाकेबंदी करून इराणचे ३५० मिलीयन डॉलरपेक्षा जास्त मूल्याचे क्रिप्टो ॲसेट्स फ्रीझ करून नष्ट केले आहेत. युद्धात चमत्कार घडत असल्याचा दावा करणाऱ्यांनी हे वास्तव स्वीकारले पाहिजे की, या संघर्षात इराणची आर्थिक घडी विस्कटली आहे.

स्टेट ऑफ हॉर्मुझमध्ये २ मिलीयन बॅरल तेलाचा भडका

अमेरिका जगभर दवंडी पिटवत होती की, स्टेट ऑफ हॉर्मुझचा सागरी मार्ग पूर्णपणे सुरक्षित आणि रिकामा झाला आहे. परंतु, अमेरिकेचा हा दावा पांढरा फेरफटका ठरला आहे. इराणच्या आयआरजीसीने समुद्रात बिछवलेल्या बारूदी सुरुंगाला धडकून तब्बल २ मिलीयन बॅरल कच्च्या तेलाने भरलेले अवाढव्य टँकर जहाज धू-धू जळून खाक झाले. आयआरजीसीने या भीषण स्फोटाचा व्हिडीओ जारी करत जगाला इशारा दिला आहे की, अमेरिकेच्या भूलथापांना बळी पडून हॉर्मुझमधून जाण्याचा प्रयत्न केल्यास असेच राख व्हावे लागेल. मॅरीटाइम ऑर्गनायझेशननेही जाहीर केले आहे की, १०० पैकी केवळ १० ते २० सुरुंग हटवण्यात आले असून अजूनही ७० ते ८० बारूदी सुरुंग समुद्रात सक्रिय आहेत. युद्धाच्या भडक्यामुळे त्यांनी सुरुंग हटवण्याचे काम अधवट सोडले आहे. म्हणजेच, डोनाल्ड ट्रम्प जगाची दिशाभूल करत असून इराणच्या परवानगीशिवाय हॉर्मुझ पार करणे अशक्यप्राय आहे.

सौदी अरेबियावर दबाव, मदिनेतील कट अन् अब्राहम करार

सौदी अरेबियातील अदन येथील अलमासिक भागात येमेनच्या हुती बंडखोरांनी भीषण हल्ला करून सौदीच्या २ सैनिकांना ठार केले. या हल्ल्याचा फायदा घेत ट्रम्प यांनी सौदी अरेबियाला इस्रायलच्या दावणीला बांधण्याचा नवा डाव टाकला आहे. ट्रम्प यांनी सौदीला थेट सल्ला दिला की, हुतींना रोखण्यासाठी त्यांनी मक्का डिफेन्स पॅक्टऐवजी इस्रायलसोबत अब्राहम करार जॉईन करावा आणि इस्रायलची लष्करी मदत घ्यावी. या दरम्यान मदिना शहरावर मिसाईल डागल्याचा आरोप हुतींवर करण्यात आला. परंतु, हुतींनी पवित्र कुराणाची शपथ घेऊन या हल्ल्याचा तीव्र इन्कार केला. मग मदिनेवर क्षेपणास्त्रे कोणी डागली? सौदी अरेबियाला भयभीत करून इस्रायलसोबत करार करण्यास भाग पाडण्यासाठी खेळलेला हा फॉल्स फ्लॅग कट तर नाही ना? असा संशय घेण्यास पूर्ण वाव आहे.

बाब-अल-मंदेबवर हुतींचा ताबा अन् जागतिक अर्थव्यवस्थेची होरपळ

येमेनच्या हुतींनी बाब-अल-मंदेब सागरी मार्गावर तंबू ठोकून संपूर्ण ताबा मिळवल्याची घोषणा केली आहे. यामुळे लाल समुद्रातील व्यापारी वाहतूक पूर्णपणे कोलमडली आहे. भारत ज्यांच्याकडे ६ महिन्यांचा इंधन साठा आहे, अमेरिका, चीन आणि रशिया यांसारखे महासत्ता देश या संकटाचा सामना करू शकतात. परंतु श्रीलंका, नेपाळ, भूतान यांसारख्या छोट्या आणि गरीब देशांची इंधनाअभावी प्रचंड होरपळ होत आहे. दोन देशांच्या परस्पर संघर्षात आणि महासत्तांच्या सत्तेच्या खेळात या निष्पाप छोट्या देशांची अर्थव्यवस्था पार उद्ध्वस्त होत आहे.

निष्कर्ष

एकंदरीत, मध्यपूर्वेतील हा रणसंग्राम आता केवळ प्रादेशिक संघर्ष राहिलेला नसून, तो जागतिक अर्थव्यवस्थेला गिळंकृत करणारा महाभयंकर ज्वालामुखी बनला आहे. स्वतःच्या फायद्यासाठी युद्धाची शेकोटी पेटवणारी अमेरिका जेव्हा स्वतःच्याच चुकांमुळे अन् इंधन टंचाईमुळे गुडघ्यावर येते, तेव्हा जगाला तिच्या स्वार्थी आणि दुटप्पी राजकारणाची खरी ओळख होते. मध्यपूर्वेतील ही आग लवकरात लवकर शमली नाही, तर संपूर्ण जग एका विनाशकारी आर्थिक मंदीच्या अन् महायुद्धाच्या खाईत लोटले जाईल, यात शंका नाही.

Kanthak Suryatal