पेरिम बेटावर हुतींचा ध्वज: जगातील सर्वात महत्त्वाचा सागरी व्यापार मार्ग रोखण्याच्या तयारीत! पश्चिम आशियातील बदलती सत्तासमीकरणे पश्चिम आशियातील युद्धभूमीवरून आलेल्या एका अत्यंत महत्त्वाच्या घडामोडीने वॉशिंग्टनपासून ते रियाध आणि तेल अवीवपर्यंतच्या सर्व राजकीय व धोरणात्मक गणितांना हादरा दिला आहे. ज्या अमेरिकेच्या लष्करी ताकदीसमोर संपूर्ण जग नतमस्तक होत असे, ती महासत्ता आज लाल समुद्राच्या किनाऱ्यावर लाचार आणि बेबस दिसत आहे. दुसरीकडे, अब्जावधी डॉलरच्या तेलाच्या उत्पन्नावर आणि अहंकारावर जगणाऱ्या सौदी अरेबियाची स्थिती अत्यंत बिकट झाली आहे. इराण आणि त्यांच्याशी एकनिष्ठ असलेल्या यमनमधील हुती लढवय्यांनी समुद्राच्या पटलावर असे रणनीतिक जाळे विणले आहे, ज्यामुळे संपूर्ण जगाच्या आंतरराष्ट्रीय व्यापाराचा श्वास रोखला गेला आहे. फारसच्या खाडीच्या मुहान्यावर असलेल्या हॉरमुझच्या सामुद्रधुनीवर आधीपासूनच इराणचे वर्चस्व होते. आता इराणने लाल समुद्राच्या मुख्य प्रवेशद्वारावर, म्हणजेच अत्यंत संवेदनशील अशा बाब-अल-मंदेब सामुद्रधुनीवरही आपले वर्चस्व प्रस्थापित केले आहे. जगातील दोन सर्वात महत्त्वाच्या, रणनीतिक आणि धोकादायक सागरी व्यापारी मार्गांची किल्ली आता थेट तेहरानच्या हातात आली आहे. यमनच्या तटीय भागावर हुतींचा मुकम्मल ताबा तिहामाच्या शुष्क किनारपट्टीपासून ते यमनच्या ऐतिहासिक मोखा बंदरापर्यंत, तसेच पेरिम बेटापासून ते दुबाव शहरापर्यंत इराण-समर्थित हुतींनी अवघ्या काही दिवसांत एक अभूतपूर्व लष्करी कामगिरी करून दाखवली आहे. या घटनेने जगभरातील सैन्य विश्लेषकांना आणि निरीक्षकांना आश्चर्यचकित केले आहे. अलीकडच्या काळापर्यंत यमनच्या लाल समुद्राच्या किनारपट्टीच्या मोठ्या भागावर हुती विरोधकांचा, म्हणजेच नॅशनल रेजिस्टेंसचा कब्जा होता. परंतु, अवघ्या काही तासांत युद्धाचे पारडे असे फिरले की विरोधकांचे पाय पूर्णपणे उखडले गेले. इराण-समर्थित हुती बंडखोरांनी यमनच्या रणनीतिकदृष्ट्या अत्यंत महत्त्वाच्या १३० किलोमीटर लांबीच्या किनारपट्टीवर आपला पूर्ण ताबा मिळवला आहे. गेल्या अनेक वर्षांतील हुतींची ही सर्वात मोठी, भीषण आणि धोकादायक लष्करी यशकथा मानली जात आहे. हे यश या गोष्टीचा जिवंत पुरावा आहे की, तब्बल १२ वर्षांचे विनाशकारी गृहयुद्ध, सौदी अरेबियाकडून झालेली सततची हवाई बॉम्बफेक आणि अमेरिका, ब्रिटन व इस्रायलच्या संयुक्त लष्करी ताकदीचे भीषण प्रहार सहन करूनही हुती आज एक अजिंक्य ताकद म्हणून उभे आहेत. हुतींना केवळ एक बंडखोर गट मानून त्यांच्याकडे दुर्लक्ष करणे ही वॉशिंग्टन आणि रियाधसाठी इतिहासातील सर्वात मोठी धोरणात्मक चूक ठरली आहे. पेरिम बेटाचे धोरणात्मक महत्त्व या संपूर्ण मोहिमेतील सर्वात महत्त्वाचा टप्पा म्हणजे पेरिम बेट, ज्याला मयुन बेट म्हणूनही ओळखले जाते, त्यावर झालेला हुतींचा ताबा होय. हे बेट बाब-अल-मंदेब सामुद्रधुनीच्या सर्वात अरुंद भागाच्या अगदी मध्यभागी वसलेले आहे. पेरिम बेटावर हुतींचे नियंत्रण असणे ही कोणतीही सामान्य लष्करी घटना नाही. आता हुती लढवय्ये या बेटावर ठाण मांडून बसले असून, तेथून अवघ्या काही नॉटिकल मैलांच्या अंतरावरून जाणाऱ्या प्रत्येक आंतरराष्ट्रीय कार्गो जहाजावर आणि तेल टँकरवर थेट नजर ठेवून आहेत. ते इच्छितील तेव्हा आणि ज्या क्षणी हवे असेल त्या क्षणी जगातील या अत्यंत महत्त्वाच्या जलमार्गावरील वाहतूक पूर्णपणे ठप्प करण्याची क्षमता त्यांच्याकडे आली आहे. सौदी अरेबियाचा आर्थिक कणा मोडला हुतींच्या या आक्रमक रणनीतीचा सर्वात मोठा आणि भीषण फटका जगातील सर्वात मोठा तेल निर्यातदार देश असलेल्या सौदी अरेबियाला बसला आहे. यमनच्या लाल समुद्र किनाऱ्यावर ताबा मिळवण्यासोबतच हुतींनी सौदी अरेबियाच्या आर्थिक पाठीच्या कण्यावर थेट वार केला आहे. रियाधची सर्वात महत्त्वाची ईस्ट-वेस्ट ऑइल पाइपलाइन या हल्ल्यांमध्ये गंभीररीत्या क्षतिग्रस्त झाली आहे. या दुर्घटनेनंतर आकाशात उठणारे धुराचे दाट काळे लोट सौदी अरेबियाच्या उत्पन्नाचा सर्वात मोठा स्रोत जळत असल्याचे स्पष्ट संकेत देत आहेत. ज्या पाइपलाइनच्या माध्यमातून सौदी अरामको कंपनी हॉरमुझच्या सामुद्रधुनीद्वारे तेलाची निर्यात करत असे, त्या पाइपलाइनवरील हल्ल्यांनंतर कंपनीने मौन बाळगले आहे. मात्र, उपलब्ध आकडेवारी वस्तुस्थिती स्पष्ट करते. हुतींनी लाल समुद्राच्या मार्गाने सौदीच्या तेल जहाजांच्या येण्या-जाण्यावर पूर्णपणे बंदी आणली आहे. परिणामी, सौदी अरेबियाची तेल निर्यात दिवसाला ६० लाख बॅरलवरून थेट २३ लाख बॅरल प्रतिदिनापर्यंत खाली घसरली आहे. सौदी अरेबियाच्या तेल निर्यातीची ही गेल्या ३० वर्षांतील सर्वात नीचांकी आणि भयानक पातळी आहे. रियाधची तिजोरी रिकामी होत चालली आहे आणि ज्या तेलाच्या जोरावर सौदी अरेबिया जगभरात आपल्या अटींवर हुकुमत गाजवत असे, त्याच तेलाचा पुरवठा ठप्प झाल्याने सौदी प्रशासनाची गुदमरल्यासारखी अवस्था झाली आहे. तेहरानचा मास्टरस्ट्रोक आणि ॲक्सिस ऑफ रेझिस्टन्स हे सर्व हुती एकटे करत आहेत का? नक्कीच नाही. हुतींच्या या आक्रमक वाटचालीमागे पश्चिम आशियातील मुख्य सूत्रधार म्हणजेच इराण उभा आहे. इराणने अमेरिकेचा प्रत्येक डाव उलथवून लावला आहे. सुमारे ७ महिन्यांपूर्वी अमेरिका आणि इस्रायलने इराणवर मोठ्या प्रमाणावर संयुक्त हल्ले सुरू केले होते. इराणचा कणा मोडणे हा त्यांचा मुख्य हेतू होता. त्या काळात जेव्हा इराणच्या ॲक्सिस ऑफ रेझिस्टन्सला झटके बसले, लेबनॉनमध्ये हिजबुल्लाह, गाझामध्ये हमास आणि सीरियाच्या मोर्च्यावर दबाव वाढला, तेव्हा तेहरानने आपला सर्वात मोठा आणि अचूक बुद्धिबळाचा मोहरा मैदानात उतरवला. ७ महिन्यांच्या युद्धानंतर आज चित्र पूर्णपणे बदलले आहे. आज इराण आणि त्याच्या मित्रगटांचे जगातील दोन सर्वात महत्त्वाच्या व रणनीतिक सागरी मार्गांवर थेट व पूर्ण नियंत्रण प्रस्थापित झाले आहे. १. फारसच्या खाडीच्या तोंडाशी असलेली हॉरमुझची सामुद्रधुनी २. स्वेझ कालव्याकडे जाणारे लाल समुद्राचे प्रवेशद्वार बाब-अल-मंदेब सामुद्रधुनी या दोन्ही महामार्गांची चाबी आता तेहरानच्या हातात आहे. जगातील एकूण इंधन आणि तेलाच्या ३५% पेक्षा जास्त पुरवठा आता तेहरानच्या मर्जीशिवाय एक पाऊलही पुढे जाऊ शकत नाही. अमेरिकेची कोंडी आणि जागतिक अर्थव्यवस्थेवरील संकट अमेरिकेचे रणनीतीकार हे उत्तम प्रकारे जाणतात की, जर हॉरमुझसोबत बाब-अल-मंदेबचा रस्ताही बंद झाला, तर जागतिक अर्थव्यवस्थेत असा भूकंप येईल जो कोणालाही सावरता येणार नाही. परंतु वॉशिंग्टनच्या सर्व धमक्या, अमेरिकन नौदलाच्या महाकाय विमानवाहू नौका आणि इस्रायली क्षेपणास्त्रेही हुतींची ही प्रचंड घौडदौड रोखण्यात पूर्णपणे अपयशी ठरली आहेत. सैन्य तज्ज्ञांच्या मते, आता हुती यमनच्या या तटीय भागांवर आणि पेरिम बेटावर पोहोचल्यामुळे त्यांची पकड लोखंडासारखी मजबूत झाली आहे. आता त्यांना तिथून उखडून फेकणे अत्यंत महागडे आणि जवळजवळ अशक्य काम मानले जात आहे. अमेरिकेसाठी ही स्थिती पुढे विहीर आणि मागे दरी अशी बनली आहे. पश्चिम आशियाचा हा नवा नकाशा आणि लाल समुद्रातील धगधगते वास्तव हेच सांगत आहे की, युद्धाचे पारडे आता इराणच्या बाजूने झुकले आहे. अमेरिका आणि तिच्या सहकाऱ्यांचा महासत्ता असल्याचा भ्रम लाल समुद्राच्या खारट पाण्यात बुडाला आहे. सौदीचा तेल व्यवसाय ठप्प आहे, जागतिक व्यापारावर संकटाचे ढग जमा झाले आहेत आणि तेहरानच्या एका चालीवर जगाचे ३५% तेल नेटवर्क बंधक बनले आहे. जिद्द आणि योग्य रणनीती असेल तर जगातील कोणत्याही महासत्तेला झुकवता येते, हे हुतींनी सिद्ध केले आहे. निष्कर्ष आता सर्वात मोठा प्रश्न हा उभा राहतो की, अमेरिका आपला हा धोरणात्मक पराभव स्वीकारणार, की मध्य पूर्वेतील ही युद्धाची आग संपूर्ण जगाला आपल्या लपेटीत घेणार? तेहरानने लाल समुद्रातील चोकपॉईंट्सवर मिळवलेले हे नियंत्रण येणाऱ्या काळात जागतिक राजकारणाची आणि अर्थकारणाची नवी दिशा ठरवणारे ठरेल, यात शंका नाही. Kanthak Suryatal Post Views: 59 Facebook WhatsApp Telegram Twitter LinkedIn Snapchat Threads Post navigation लातूर जिल्ह्यात अवैध जुगारावर डीआयजी विशेष पथकाचा सर्जिकल स्ट्राइक!
