अमेरिकन सुरक्षेचे अपयश आणि इराणचा प्रहार मिडल ईस्टमध्ये सध्या युद्धजन्य परिस्थिती आहे. अमेरिकेने आपल्या संरक्षण कवाचासाठी होर्मुजच्या दक्षिण कॉरिडॉरमध्ये ४० हून अधिक अत्याधुनिक फायटर जेट्स आणि E3G व E2D वॉक्स विमाने तैनात केली आहेत. इतकी मोठी लष्करी कुमक असतानाही, इराणने अमेरिकन सुरक्षा घेरा तोडून चार जहाजांवर यशस्वी हल्ले केले आहेत. नासाच्या सॅटेलाईट फोटोंनुसार, आगीच्या विळख्यात सापडलेले एक जहाज तेलवाहू टँकर असल्याचे समोर आले असून, हे जहाज अमेरिकन सुरक्षेखाली त्या भागातून बाहेर पडण्याचा प्रयत्न करत होते.
जिवितहानी आणि जागतिक बाजारावर परिणाम युएईच्या सरकारी तेल कंपनी एडीएनओसी ने दिलेल्या माहितीनुसार, या आठवड्यात त्यांच्या तीन जहाजांवर इराणने थेट क्षेपणास्त्रे आणि ड्रोनद्वारे हल्ले केले आहेत. युद्धाची ठिणगी पडल्यापासून आतापर्यंत अशा १५ जहाजांवर हल्ले झाले आहेत. यातील भीषणता इतकी आहे की, एका क्रू मेंबरचा मृत्यू झाला असून २० जण जखमी झाले आहेत. विशेष म्हणजे, बाजारपेठेत घबराट पसरू नये म्हणून ‘युके एमटीओ सारख्या संस्थांनी यातील काही घटनांची अधिकृत नोंद जाहीर करणे टाळले आहे.
डोनाल्ड ट्रम्प यांची कबुली आणि अमेरिकेची माघार एकेकाळी होर्मुज सुरक्षित असल्याचा दावा करणारे अमेरिकेचे माजी अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी आता वस्तुस्थिती स्वीकारली आहे. ट्रम्प यांनी मान्य केले आहे की, होर्मुजची सामुद्रधुनी आता जहाजांसाठी सुरक्षित राहिलेली नाही. इराण तिथे कधीही ड्रोन पाठवू शकतो, माईन्स (पाण्याखालील सुरुंग) पसरवू शकतो किंवा कमी अंतराची क्षेपणास्त्रे डागू शकतो, हे आता अमेरिकेलाही मान्य करावे लागले आहे. अब्जावधी डॉलर्सची जहाजे या धोक्यात घालण्यास शिपिंग कंपन्या आता तयार नाहीत.
शस्त्रास्त्रांचा तुटवडा आणि नवी आघाडी या युद्धाचा सर्वात मोठा फटका सौदी अरेबियाला बसला आहे. इराणच्या हल्ल्यांपासून वाचण्यासाठी सौदीने अवघ्या ३८ दिवसांत आपल्या २८०० पेट्रिएट पीएसी थ्री इंटरसेप्टरपैकी ८६% साठा (सुमारे २४०० क्षेपणास्त्रे) वापरून संपवला आहे. आता त्यांच्याकडे केवळ ४०० इंटरसेप्टर उरले आहेत. स्वतः अमेरिकेचीही तीच अवस्था असून, त्यांनीही ६५% साठा वापरला आहे. यामुळेच आता सौदी अरेबिया, तुर्की आणि पाकिस्तान हे देश एकत्र येऊन नाटोच्या धर्तीवर मक्का जॉइंट डिफेंस एग्रीमेंट करण्याच्या तयारीत आहेत, कारण त्यांना आता अमेरिकन सुरक्षेवर भरवसा राहिलेला नाही.
येमेनची आघाडी आणि इराणचा अल्टिमेटम दुसरीकडे, येमेनमधील अंसर अल्लाह (हुथी) गटाने सौदी समर्थित सैन्यावर मोठे ड्रोन आणि क्षेपणास्त्र हल्ले सुरू केले आहेत, ज्यात ५८ सैनिकांचा मृत्यू झाला आहे. इराणने स्पष्ट इशारा दिला आहे की, जर अमेरिकेने ओमानवर दबाव आणणे सुरू ठेवले, तर होर्मुजचा मार्ग कधीही उघडला जाणार नाही. इराणच्या मते, अमेरिका जगातील तेल व्यापारावर पूर्ण नियंत्रण मिळवू इच्छिते, जे इराण कदापि होऊ देणार नाही.
निष्कर्ष आजची परिस्थिती पाहता, होर्मुजचा हा जलमार्ग आता पूर्णपणे इराणच्या नियंत्रणात असल्याचे दिसते. जर जहाजांना सुरक्षितपणे बाहेर पडायचे असेल, तर त्यांना अमेरिकेच्या भरवशावर राहण्याऐवजी इराणच्या रिव्होल्युशनरी गार्ड्स (IRGC) ने सांगितलेल्या मार्गाचाच अवलंब करावा लागणार आहे, अन्यथा भीषण हल्ल्यांना सामोरे जावे लागेल.
