राहुल गांधी आणि १० जनपथवरील तो तरुणांचा संवाद; जो सत्तेला विचार करायला लावेल!
- 0304बाबदारी कोणाची?: राहुल गांधी यांनी जंतरमंतरवर झालेल्या पोलीस कारवाईवर थेट प्रश्न उपस्थित केला. ज्या तरुणांवर लाठ्या चालवल्या गेल्या, अश्रूधूर सोडण्यात आला आणि पॅलेट गनने जे जखमी झाले, त्यांच्या संदर्भात त्यांनी विचारले की, या कारवाईचा आदेश नेमका कोणी दिला? ज्यांनी आदेश दिला ते समोर का येत नाहीत, असा सवाल त्यांनी केला.
- नायक आणि खलनायक: राहुल गांधींचे म्हणणे आहे की, या देशातील प्रत्येक मुलाने, ज्याने लाठ्या खाल्ल्या आहेत, त्याने आपली आपबिती सांगावी जेणेकरून देशाला समजेल की या देशात नायक’ कोण आहे आणि खलनायक कोण. मोदी सरकारच्या काळात जन्मलेल्या आणि वाढलेल्या या पिढीला आता या देशातील खरी परिस्थिती समजून सांगण्याचे काम राहुल गांधी करत आहेत.
- आरएसएस (RSS) आणि संस्कृतीवरील आक्रमण: राहुल गांधींच्या मते, ही लढाई केवळ राजकीय नसून भारताच्या अस्तित्वाची आणि संस्कृतीची आहे. ते म्हणतात की, आरएसएसचा १०० वर्षांचा प्रकल्प असा आहे की त्यांना केवळ स्वतःची भाषा आणि इतिहास देशावर लादायचा आहे. मात्र, भारताचे तरुण आपली संस्कृती, भाषा आणि इतिहासाशी होणारी छेडछाड कधीही मान्य करणार नाहीत.
- संवादाचा अभाव: सध्याची सत्ता आणि तरुणांच्या जगामध्ये कोणताही संवाद उरलेला नाही, असे राहुल गांधींचे निरीक्षण आहे. सरकार केवळ सोशल मीडियाच्या माध्यमातून नियंत्रण मिळवण्याचा प्रयत्न करते, पण तरुणांच्या मनात असलेल्या प्रश्नांना उत्तरे देत नाही.
तरुणांनी मांडलेले दाहक विचार आणि अनुभव
राहुल गांधींच्या पत्रकार परिषदेत उपस्थित असलेल्या युवती आणि युवकांनी त्यांना आलेले भयावह अनुभव कथन केले:
- नूतन टोप्पो (झारखंड): नूतनने सांगितले की, ती तीच मुलगी आहे जिने मुंबईत २० मुलांना पोलिसांनी बेकायदेशीररीत्या ताब्यात घेण्यापासून रोखले होते. यासाठी तिला प्रचंड मानसिक त्रास (Harassment) दिला गेला आणि ट्रोल केले गेले, ज्याला ती ‘गुन्हा’ (Crime) मानते. तिने स्वतःच्या डोळ्यांनी पॅलेट गन रोखलेली पाहिली आणि तिच्यावर मागून गोळी झाडण्यात आली होती.
- फरहनाज (उत्तर प्रदेश): फरहनाजने सांगितले की, पोलिसांनी तिला मारहाण करून तीन तास बसमध्ये कोंडून ठेवले. जेव्हा तिने तिचे नाव सांगितले, तेव्हा पोलिसांनी सांगितले की यांची वेगळी यादी बनवा कारण हे देशद्रोही आहेत. तिने आर्तपणे विचारले की, जर आम्ही शांततेत निषेध करत आहोत आणि वंदे भारत व भारत माता की जयच्या घोषणा देत आहोत, तर आम्ही देशद्रोही कसे काय?.
- मुस्कान: मुस्कानने प्रश्न उपस्थित केला की, ती जंतरमंतरवर शांततेत चालत असताना आरएएफ (RAF) अधिकाऱ्यांनी तिच्यावर लाठीचार्ज का केला?
एक मोटी लकीर (सीमारेषा)
या संपूर्ण घटनाक्रमातून एक मोठी सीमारेषा ओढली गेली आहे. एकीकडे सत्ताधारी वर्ग (PMO आणि गृह मंत्रालय) आहे जो नोकरशाहीच्या माध्यमातून स्वतःची तटबंदी मजबूत करत आहे. गृहसचिवांना दिलेली मुदतवाढ हे त्याचेच एक उदाहरण आहे, जेणेकरून जंतरमंतरवर काय घडले याची माहिती बाहेर येऊ नये.
दुसरीकडे ही फेसलेस (चेहरा नसलेली) पण संघटित नसलेली मोठी तरुण शक्ती उभी राहिली आहे. ही पिढी आता केवळ मतदार म्हणून नाही, तर या देशाचा नवा मापदंड ठरवणारी शक्ती म्हणून पुढे येत आहे. राहुल गांधी या तरुणांच्या मागे उभे राहून ही स्पष्ट करत आहेत की, देशाची संपत्ती केवळ काही कॉर्पोरेट्सना (अदानी-अंबानी) हस्तांतरित करणे आणि सार्वजनिक क्षेत्राचा नाश करणे हे तरुणांना मान्य नाही.
थोडक्यात सांगायचे तर, राहुल गांधींनी या माध्यमातून असा संदेश दिला आहे की, भारताचा भविष्यकाळ हा तरुणांच्या हातांत आहे आणि ते डिक्टेटरशिप (हुकूमशाही) विचारसरणीला स्वीकारणार नाहीत. न्यायापालिकेलाही आता अत्यंत सावधपणे पावले उचलण्याची गरज आहे, जेणेकरून या तरुणांचा व्यवस्थेवरचा विश्वास कायम राहील.
मुख्य न्यायमूर्ती सूर्यकांत यांचे विधान:
- सर्वोच्च न्यायालयात जंतरमंतर येथील घटनेशी संबंधित प्रकरणावर सुनावणी सुरू असताना मुख्य न्यायमूर्ती सूर्यकांत यांनी महत्त्वपूर्ण टिप्पणी केली. ते म्हणाले की, आपल्याला आता अत्यंत सावधपणे पुढे जावे लागेल.
- तरुणांनी हिंसेचा मार्ग स्वीकारू नये, यासाठी त्यांना समजावणे आणि शांत करणे हाच सर्वोत्तम मार्ग आहे, असे मत त्यांनी व्यक्त केले.
- न्यायमूर्तींनी यावर जोर दिला की, तरुणांना याची जाणीव करून दिली पाहिजे की देशातील सर्वात शक्तिशाली व्यवस्था त्यांचे म्हणणे ऐकून घेत आहे.
- यासोबतच, भविष्यात परिस्थिती नियंत्रणाबाहेर जाऊ नये यासाठी पोलिसांनी देखील अत्यंत संयम (Restraint) बाळगला पाहिजे, असे निर्देश त्यांनी दिले.
मेटा (Meta) अधिकाऱ्यांची भारत भेट:
- मेटा कंपनीचे अनेक जागतिक अधिकारी दिल्लीत दाखल झाले असून त्यांनी आयटी मंत्रालयासोबत महत्त्वाची बैठक घेतली [११].
- या भेटीदरम्यान आणि बैठकीनंतर अधिकाऱ्यांनी माध्यमांच्या प्रश्नांवर मौन बाळगणे पसंत केले.
- विशेषतः, पंतप्रधानांचे व्हिडिओ आणि पोस्ट काढून टाकण्याशी संबंधित गंभीर विषयावर जेव्हा त्यांना प्रश्न विचारण्यात आले, तेव्हा त्यांनी नो कमेंट असे म्हणत उत्तर देणे टाळले.
- सध्याच्या परिस्थितीत तंत्रज्ञान आणि सत्ता यांच्यातील संवाद कशा प्रकारे बदलत आहे, या संदर्भात ही भेट महत्त्वाची मानली जात आहे.
