हळू हळू झुरळे येत आहेत जंतर मंतर कडे 

नवी दिल्लीतील जंतर-मंतर येथे भारताच्या इतिहासातील पहिली ‘GenZ’ (जेन-झी) चळवळ आकाराला येत आहे, ज्याला ‘कॉकरोच जनता पार्टी’ (CJP) असे नाव देण्यात आले आहे. या आंदोलनाचा मुख्य उद्देश देशाचे शिक्षणमंत्री धर्मेंद्र प्रधान यांचा राजीनामा मिळवणे हा आहे,. द रेड माईकच्या ग्राउंड रिपोर्टनुसार, हे आंदोलन केवळ एका राजकीय मागणीपुरते मर्यादित नसून, ते देशातील लाखो तरुणांच्या संतापाचे प्रतीक बनले आहे.

आंदोलनाची पार्श्वभूमी आणि कारणे

हे आंदोलन प्रामुख्याने पेपरफुटी (Paper Leak) आणि शैक्षणिक परीक्षांमधील अनियमिततेच्या विरोधात आहे. या आंदोलनात सहभागी होणारे तरुण प्रामुख्याने खालील मुद्द्यांवरून संतप्त आहेत:

• NEET परीक्षा: या परीक्षेतील पेपरफुटीमुळे जवळपास २२.५ लाख विद्यार्थी थेट प्रभावित झाले आहेत.
• CBSE निकाल: १२ वीच्या १७.५ लाख विद्यार्थ्यांच्या उत्तरपत्रिकांमध्ये अनियमितता आढळल्याचा आरोप आहे.
• SSC GD परीक्षा: या परीक्षेचा पेपर लीक झाल्यामुळे ४० लाख तरुणांच्या भविष्यावर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.

अशा प्रकारे, सुमारे १ कोटी तरुण आणि त्यांची कुटुंबे या व्यवस्थेतील त्रुटींमुळे त्रस्त आहेत. बेरोजगारीचा वाढता टक्का आणि सरकारी विभागांमधील रिक्त पदे न भरणे यांमुळे तरुणांमध्ये मोठा असंतोष आहे, जो आता रस्त्यावर उतरला आहे.

कॉकरोच जनता पार्टी (CJP) नावाचा उगम

या आंदोलनाला ‘कॉकरोच जनता पार्टी’ हे विलक्षण नाव मिळण्यामागे एक रंजक पार्श्वभूमी आहे. सर्वोच्च न्यायालयाचे न्यायमूर्ती सूर्यकांत यांनी एका संदर्भात बेरोजगार आणि आरटीआय (RTI) कार्यकर्त्यांना कॉकरोचेस (झुरळे) असे संबोधले होते, जे सोशल मीडिया आणि माध्यमांवर लगेच दिसून येतात. या विधानाचा निषेध म्हणून तरुणांनी या अपमानाचे रूपांतर एका चळवळीत केले. अभिजीत दीपके यांनी इंस्टाग्रामवर कॉकरोच जनता पार्टी नावाचे पेज तयार केले आणि आम्ही कॉकरोच आहोत आणि आता आम्ही रस्त्यावर उतरलो आहोत असा संदेश दिला,. अनेक तरुण या पक्षाचे नाव आणि कॉकरोचचे चित्र असलेल्या टी-शर्ट्स घालून जंतर-मंतरवर पोहोचले आहेत,.

आंदोलनाचे नियोजन आणि रणनीती

हे आंदोलन अत्यंत नियोजनबद्ध पद्धतीने आखण्यात आले आहे. आंदोलनासाठी काही काय करावे’ (Do’s) आणि काय करू नये (Don’ts) अशा सूचना जारी करण्यात आल्या आहेत:

1. रेकॉर्डिंग: प्रत्येक आंदोलकाला आपला फोन चार्ज करून आणण्यास आणि पोलिसांशी किंवा इतर लोकांशी होणारा संवाद रेकॉर्ड करण्यास सांगितले आहे. काही चुकीचे घडल्यास ते लगेच फेसबुक किंवा इंस्टाग्रामवर लाईव्ह करण्यास सांगण्यात आले आहे,.
2. शांततापूर्ण मार्ग: पोलिसांशी हुज्जत न घालता त्यांना सहकार्य करण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे. आंदोलकांनी सोबत पुस्तके किंवा फुले आणली आहेत, जी ते पोलिसांना देऊन गांधीगिरी मार्ग अवलंबणार आहेत.
3. डिहायड्रेशन टाळणे: कडक उन्हाचा विचार करता सर्वांना पाण्याची बाटली सोबत ठेवण्यास सांगण्यात आले आहे.

लद्दाखमधील प्रसिद्ध आंदोलक आणि रॅमन मॅगसेसे पुरस्कार विजेते सोनम वांगचुक हे देखील या आंदोलनात सहभागी होण्यासाठी पोहोचणार आहेत.

देशभरातून तरुणांचा सहभाग

जंतर-मंतरवर केवळ दिल्लीच नव्हे, तर संपूर्ण भारतातून तरुण येत आहेत. यामध्ये प्रामुख्याने:

• उत्तर प्रदेश: रामपूर जिल्ह्यातील तरुण रात्रभर प्रवास करून पोहोचले आहेत. त्यांच्या मते, जर आज आवाज उठवला नाही, तर आत्महत्या करणाऱ्या विद्यार्थ्यांची संख्या वाढतच जाईल,.
• उत्तराखंड: रुद्रपूर आणि इतर भागांतून तरुण आपल्या कर्तव्याचा भाग म्हणून येथे आले आहेत,.
• इतर राज्ये: महाराष्ट्र, गाझियाबाद, मेरठ, बिजनौर आणि तामिळनाडू येथूनही तरुण या आंदोलनात सहभागी झाले आहेत,.
• सोशल मीडियावर गुवाहाटी, भोपाळ, झुंझुनू, मणिपूर आणि अगदी ऑस्ट्रेलियातूनही लोक या आंदोलनाला पाठिंबा देत असल्याचे आणि पोहोचत असल्याचे रिपोर्टमध्ये म्हटले आहे,.

प्रशासनाची भूमिका आणि पोलीस बंदोबस्त

आंदोलनाची तीव्रता पाहता दिल्ली पोलिसांनी पार्लमेंट स्ट्रीट आणि जंतर-मंतर परिसरात मोठा फौजफाटा तैनात केला आहे. रिकाम्या बसेस देखील सज्ज ठेवण्यात आल्या आहेत जेणेकरून गरज पडल्यास आंदोलकांना ताब्यात घेता येईल. मात्र, दिल्ली पोलीस आयुक्तांनी स्पष्ट सूचना दिल्या आहेत की, तरुणांशी अत्यंत काळजीपूर्वक संवाद साधावा आणि अटक किंवा ताब्यात घेणे हा शेवटचा पर्याय असावा,. जंतर-मंतरची क्षमता १,००० ते १,५०० लोकांची आहे. जर आंदोलकांची संख्या वाढली, तर त्यांना रामलीला मैदानावर हलवण्याचा प्लॅन बी देखील पोलिसांनी तयार ठेवला आहे. प्रशासनाला भीती आहे की, जर या ‘GenZ’ आंदोलनावर कडक कारवाई केली (जसे बांगलादेश किंवा नेपाळमध्ये झाले), तर त्याचे गंभीर परिणाम होऊन आंदोलन अधिक भडकू शकते.

निष्कर्ष

हे आंदोलन केवळ शिक्षणमंत्र्यांच्या राजीनाम्याची मागणी नाही, तर ते भारतीय तरुणांच्या जागृतीचे प्रतीक आहे. युथची पार्टी, कॉकरोच जनता पार्टी या घोषणेसह हे तरुण व्यवस्थेला प्रश्न विचारत आहेत. सोशल मीडियावरील कोट्यवधी लोकांचा पाठिंबा जमिनीवर किती प्रभावी ठरतो, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल. कोणत्याही राजकीय पक्षाशी संबंधित नसलेले हे सामान्य विद्यार्थी आपल्या भविष्यासाठी आणि हक्कासाठी एकवटले आहेत. 

सोर्स ..