कॉकरोच जनता पार्टी: भारतीय जेंन जी (Gen Z) चा प्रस्थापित व्यवस्थेविरुद्धचा डिजिटल उठाव
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी परदेश दौऱ्यावरून परतल्यानंतर बैठकांचे सत्र सुरू झाले आहे, मात्र गृह मंत्रालय आणि गुप्तचर संस्थांच्या (IB) गोटात वाढत्या महागाईपेक्षा एका वेगळ्याच विषयामुळे अस्वस्थता पसरली आहे. एका रात्रीत उभ्या राहिलेल्या कॉकरोच जनता पार्टीने (CJP) देशातील राजकीय आणि प्रशासकीय व्यवस्थेला हादरवून सोडले आहे. केवळ ५ दिवसांत या पक्षाचे इंस्टाग्रामवर २ कोटींहून अधिक फॉलोअर्स झाले आहेत, ज्यामुळे मोदी सरकार आणि भाजपमध्ये भीतीचे वातावरण निर्माण झाले आहे.
एका अपमानाचे आंदोलनात रूपांतर या संपूर्ण प्रकरणाची सुरुवात सर्वोच्च न्यायालयाच्या सरन्यायाधीशांच्या एका कथित टिप्पणीतून झाली, ज्यामध्ये त्यांनी बेरोजगार तरुणांची तुलना कॉकरोच (झुरळ) शी केली होती. हे तरुण कॉकरोचसारखे आहेत, त्यांना रोजगार मिळत नाही आणि व्यवसायातही स्थान नाही, अशा आशयाची टिप्पणी ऐकल्यानंतर तरुणांमध्ये संताप उसळला. बोस्टन (अमेरिका) येथे राहणाऱ्या ३० वर्षीय अभिजित दीपके या तरुणाने, जो पेशाने पत्रकार आणि जनसंपर्क क्षेत्रातील तज्ज्ञ आहे, आपल्या सहकाऱ्यांच्या मदतीने कॉकरोच जनता पार्टीची स्थापना केली. प्रस्थापित व्यवस्थेला आरसा दाखवण्यासाठी आणि उपरोधिक टोला लगावण्यासाठी सुरू केलेल्या या सोशल मीडिया अकाउंटला तरुणांचा असा काही प्रतिसाद मिळेल, याची कल्पना खुद्द संस्थापकांनाही नव्हती.
सोशल मीडियावरील अभूतपूर्व शक्तीप्रदर्शन कॉकरोच जनता पार्टीने लोकप्रियतेच्या बाबतीत जगातील सर्वात मोठा राजकीय पक्ष असल्याचा दावा करणाऱ्या भाजपलाही मागे टाकले आहे. आकडेवारीनुसार:
- कॉकरोच जनता पार्टी: २० दशलक्ष (२ कोटी) पेक्षा जास्त फॉलोअर्स.
- भारतीय जनता पार्टी (BJP): ९.१ दशलक्ष.
- भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस: १३.४ दशलक्ष.
- आम आदमी पार्टी (AAP): १.९ दशलक्ष.
- एका व्यक्तीने बनवलेल्या मीम (Meme) मध्ये एवढी ताकद असेल की ते देशातील प्रस्थापित राजकीय पक्षांना फोल ठरेल, हे राजकीय विश्लेषकांसाठीही धक्कादायक आहे.
सरकारच्या गोटात खळबळ आणि ‘साजिश’चा दावा या वाढत्या लोकप्रियतेमुळे गृह मंत्रालयाने आयटी मंत्रालयाला सीजेपीचे (CJP) अकाउंट्स तातडीने निलंबित करण्याचे निर्देश दिले आहे. गुप्तचर संस्थांनी याला गंभीर राष्ट्रीय सुरक्षा चिंता (Severe National Security Concern) म्हटले आहे. भाजपच्या गोटातून या आंदोलनामागे पाकिस्तान, अमेरिकन लॉबी किंवा विदेशी गुप्तचर संस्थांचा हात असल्याचे दावे केले जात आहेत. भाजप नेते मुख्तार अब्बास नकवी यांनी याला कॉकरोची हुल्लड आणि सोच समजून रचलेले षडयंत्र म्हटले आहे. तसेच, भाजप समर्थकांकडून असा दावा करण्यात आला की यातील ५०% फॉलोअर्स पाकिस्तानी आहेत. मात्र, अभिजित दीपके यांनी दिलेल्या आकडेवारीनुसार, ९४.७% फॉलोअर्स हे भारतीय तरुण आहेत.
तरुणांचा संताप आणि व्यवस्थेची विफलता या पक्षाला मिळणारा पाठिंबा हा केवळ एका मीमचा प्रभाव नाही, तर तो तरुणांच्या मनात साचलेल्या तीव्र संतापाचा स्फोट आहे. याची प्रमुख कारणे खालीलप्रमाणे आहेत:
- बेरोजगारी आणि गिग इकॉनॉमी: देशातील इंजिनिअरिंग, मॅनेजमेंट केलेले पदवीधर तरुण नोकरी नसल्यामुळे झोमॅटो, स्विगी किंवा ब्लिंकिटमध्ये डिलिव्हरी बॉय (Gig Workers) म्हणून काम करत आहेत.
- पेपर लीक्स: ‘नीट’ (NEET) सारख्या परीक्षांचे पेपर फुटल्यामुळे लाखो विद्यार्थ्यांचे भविष्य अंधारात आले आहे.
- महागाई: सीएनजी, जीएसटी आणि टोलच्या दरात झालेली वाढ सर्वसामान्यांचे कंबरडे मोडत आहे.
- आर्थिक विषमता: गरीबांचे शोषण आणि भांडवलदारांचे पोषण होत असल्याची भावना तरुणांमध्ये प्रबळ होत आहे.
कॉकरोच जनता पार्टीचा क्रांतिकारी जाहीरनामा (Manifesto) सीजेपीने केवळ विरोधच केला नाही, तर एक उपरोधिक पण गंभीर जाहीरनामा प्रसिद्ध केला आहे. त्यांच्या प्रमुख मागण्या अशा आहेत:
- शिक्षण मंत्र्यांचा राजीनामा: पेपरफुटी प्रकरणी धर्मेंद्र प्रधान यांनी राजीनामा द्यावा.
- न्यायपालिकेवर अंकुश: कोणत्याही न्यायाधीशांना निवृत्तीनंतर कोणतेही सरकारी पद किंवा राज्यसभा सदस्यत्व दिले जाऊ नये.
- निवडणूक आयोगावर कारवाई: जर एकाही व्यक्तीचे मत चोरीला गेले, तर मुख्य निवडणूक आयुक्तांना यूएपीए (UAPA) अंतर्गत अटक करावी.
- महिला आरक्षण: ३३% ऐवजी ५०% आरक्षण देऊन त्यांना मंत्री आणि खासदार बनवावे.
- मीडियावर कारवाई: ‘गोदी मीडिया’ चालवणाऱ्या बड्या उद्योगपतींचे लायसन्स रद्द करावे आणि श्रीमंत अँकर्सच्या खात्यांची चौकशी करावी.
विश्लेषकांचे मत: एक बदलता राजकीय प्रवाह ज्येष्ठ पत्रकार शीतल सिंह मान्य करतात की, भारतीय तरुणांच्या मनातील खदखद ओळखण्यात ते अपयशी ठरले. त्यांच्या मते, गेल्या ३० वर्षांत इंटरनेटने राजकीय आंदोलनांची साधने बदलली आहेत. बांगलादेश, नेपाळ आणि श्रीलंकेत ज्याप्रमाणे जेंन जी (Gen Z) ने सत्तापालट घडवून आणला, तशीच काहीशी परिस्थिती भारतात निर्माण होत आहे. ७४ वर्षीय प्राध्यापक अखिल स्वामी यांनी तर स्वतः या पक्षात प्रवेश केला आहे. त्यांच्या मते, हे केवळ एका पक्षाचे आंदोलन नसून लोकशाही आणि संविधान वाचवण्याचा लढा आहे.
निष्कर्ष कॉकरोच जनता पार्टी हे केवळ एक सोशल मीडिया अकाउंट नसून, तो प्रस्थापित राजकीय संस्कृती, भ्रष्टाचार आणि बेरोजगारीविरुद्धचा डिजिटल एल्गार आहे. आजचा तरुण केवळ हिंदू-मुस्लिम राजकारणावर समाधानी नाही, तर त्याला त्याचे भविष्य सुरक्षित हवे आहे. जरी सरकार हे अकाउंट बंद करण्याचा प्रयत्न करत असले, तरी तरुणांच्या मनातील हा थर्मामीटर व्यवस्थेतील ताप स्पष्टपणे दाखवत आहे. हे आंदोलन जमिनीवर कशा प्रकारे उतरते आणि याचे नेतृत्व कोण करते, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल. पण एका गोष्टीची खात्री आहे – भारताचा जेंन जी आता शांत बसणार नाही.
अभिजित दीपिकेला आता धमक्या दिल्या जात आहेत. तुझे भाऊबंधू कोठे आहेत,तू कोठे आहेस,हे आम्हाला सर्व माहिती आहे.कोणत्या नातलगांकडे कोणता फोन नंबर आहे, तुला जीवे मारून टाकू,थोडा विचार करा वाचकांनो यंदा कदा असे घडलेच तर भारतात काय परिस्थिती तयार होईल.
