रमजानच्या पवित्र महिन्यात छळ आणि उचकावणी करत इजरायल आणि अमेरिका यांनी अखेर इराण वर थेट हल्ला चढवला आहे. एका बाजूला शांती आणि समझोत्याच्या चर्चा सुरू असल्याचा आव आणला जात असताना, दुसऱ्या बाजूला अचानक हल्ला करून परिस्थिती ढवळून काढण्याचा प्रयत्न झाला. कदाचित अमेरिकेला असे वाटले असेल की या अनपेक्षित आक्रमणामुळे इराणची संपूर्ण यंत्रणा कोलमडेल; पण प्रत्यक्षात तसे काहीच घडले नाही.
हल्ल्यानंतर अवघ्या काही वेळातच इराणने प्रत्युत्तर दिले. उपलब्ध माहितीनुसार सुमारे ७० क्षेपणास्त्रे डागण्यात आली. इराणचे सर्वोच्च नेते अली खामेनेई यांच्या निवासस्थानासह काही महत्त्वाच्या लष्करी तळांवर आणि धोरणात्मक ठिकाणांवर हल्ले झाले. मात्र इराणकडून स्पष्ट करण्यात आले आहे की खामेनेई पूर्णपणे सुरक्षित आहेत आणि त्यांना आधीच सुरक्षित स्थळी हलविण्यात आले होते. इतर वरिष्ठ नेतेही सुरक्षित असल्याचे सांगितले गेले आहे.
इराणने आता उघडपणे जाहीर केले आहे की युद्धाची सुरुवात इजरायल आणि अमेरिकेने केली असली, तरी त्याचा शेवट तेच ठरवतील. जॉर्डन आणि कतरमधील अमेरिकन लष्करी तळांवर हल्ले झाल्याचे वृत्त आहे. जमिनीवरून तसेच हवेतून कारवाई करण्यात आली. इजरायलच्या धोरणात्मक ठिकाणांना लक्ष्य करण्यात आले असून, विमानवाहू जहाजांनाही इशारा देण्यात आला आहे.
इराणकडून असेही संकेत देण्यात आले आहेत की ज्या कारखान्यांत बॅलेस्टिक क्षेपणास्त्रे तयार होतात, ते शत्रूच्या लक्ष्यावर आहेत. आमच्यावर एक बॉम्ब जरी टाकला, तरी ते पूर्ण युद्धाची सुरुवात समजा, अशी इराणची पूर्वीची भूमिका पुन्हा अधोरेखित करण्यात आली आहे.
इस्लामिक रिव्होल्युशनरी गार्ड कॉर्प्स (IRGC) च्या चार ठिकाणांवर हल्ले झाले. मात्र १९७९ पासून स्थापन झालेल्या या दलाची निष्ठा आणि संघटनशक्ती अबाधित असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे. अमेरिकेचे माजी अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणमध्ये अंतर्गत उठाव व्हावा, अशी अपेक्षा व्यक्त केल्याचे सांगितले जाते; पण सततच्या बॉम्बहल्ल्यांच्या छायेत सामान्य जनता रस्त्यावर उतरेल, ही अपेक्षा वास्तवाशी विसंगत असल्याचे विश्लेषकांचे मत आहे.
इराणच्या वायुदलाबाबत शंका उपस्थित केल्या जात असल्या, तरी त्यांच्या लढाऊ विमानांनी आकाशात झेप घेत हवाई कारवाईसाठी सज्ज असल्याचे दाखवून दिले आहे. क्षेपणास्त्र सामर्थ्य बरोबर हवाई प्रत्युत्तराची तयारीही स्पष्ट झाली आहे. इजरायलमध्ये आणीबाणी लागू करण्यात आली असून नागरिक बंकरमध्ये आश्रय घेत आहेत.
अमेरिकेकडून ही लढाई मर्यादित आणि चार दिवसांची असल्याचा दावा केला जात असला, तरी वास्तवात परिस्थिती वेगळी दिशा घेऊ शकते. इराणने स्पष्ट शब्दांत इशारा दिला आहे सुरुवात तुम्ही केली आहे; समाप्ती आम्ही करू. या संघर्षाचे पडसाद संपूर्ण पश्चिम आशियात उमटण्याची चिन्हे आहेत, आणि त्याचा परिणाम जागतिक राजकारण, अर्थव्यवस्था आणि सुरक्षेवर अपरिहार्यपणे होणार आहे.ही लढाई अल्पकालीन राहील की प्रदीर्घ संघर्षात परिवर्तित होईल, हे येणारा काळच ठरवेल; पण एक गोष्ट निश्चित आहे. आता परिस्थिती अत्यंत तणावपूर्ण आणि स्फोटक वळणावर पोहोचली आहे.
