सरसंघचालकांनाच पंच बनवा, पण डिबेटला या! : राहुल गांधींचे पंतप्रधान मोदींना खुले आव्हान

भारतीय संसदेच्या इतिहासातील अभूतपूर्व संघर्ष

भारतीय लोकशाहीच्या आणि संसदीय राजकारणाच्या इतिहासात गेल्या ७५-७६ वर्षांत कधीही घडली नव्हती अशी अभूतपूर्व राजकीय घडामोड नुकतीच पाहायला मिळाली आहे. लोकसभेतील विरोधी पक्षनेते राहुल गांधी यांनी अवघ्या २४ तासांच्या कालावधीत थेट देशाच्या प्रधांनमंत्र्यांना, म्हणजेच सभागृह नेत्याला दोन वेळा थेट खुल्या चर्चेचे अल्टीमेटम दिले आहे. या आक्रमक राजकीय चालीमुळे पंतप्रधान कार्यालयात आणि संपूर्ण दिल्लीच्या राजकीय वर्तुळात प्रचंड हड़कंप उडाला आहे. गेल्या काही काळापासून केंद्रातील सत्ताधारी व्यवस्था कमकुवत होत चालल्याचे संकेत मिळत असतानाच, विरोधी पक्षाने थेट पंतप्रधानांवर केलेली ही चौफेर चढाई भारतीय राजकारणाला एका अत्यंत निर्णायक आणि नाट्यमय मोडवर घेऊन गेली आहे.

२४ तासांत दोन अल्टीमेटम आणि मोहन भागवतांना पंच बनवण्याचा प्रस्ताव

राहुल गांधी यांनी आपल्या व्हिडिओ संदेशातून पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या राजकीय कार्यशैलीवर आणि गुजरात लॉबीवर थेट प्रहार केला. चर्चेचे आव्हान देऊन २४ तास उलटून गेले तरी पंतप्रधान समोर येण्यास घाबरत आहेत असा रोखठोक आरोप करत राहुल गांधी यांनी त्यांना मीडिया, देशातील तरुण आणि एकाच व्यासपीठावर समोरासमोर बसून डिबेट करण्याचे जाहीर आव्हान दिले. इतकेच नव्हे, तर या चर्चेत निष्पक्षता राहावी म्हणून पंतप्रधानांना वाटल्यास त्यांनी राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे सरसंघचालक मोहन भागवत यांनाच पंच म्हणून बसवावे, अशी टोलेबाजीही राहुल यांनी केली. काळजी करू नका, घाबरू नका; एका बाजूला तुम्ही बसा, दुसऱ्या बाजूला मी बसतो, टेबल असेल आणि देश पाहईल या शब्दांत राहुल गांधी यांनी पंतप्रधानांवर तीव्र मनोवैज्ञानिक दबाव निर्माण केला आहे.

जेन-झी मतदान आणि भाजपच्या ज्येष्ठ नेत्यांना दिलेला राजकीय टोला

या आव्हानानंतर राहुल गांधी यांनी केवळ व्हिडिओ संदेशापुरते मर्यादित न राहता सोशल मीडियावर थेट देशातील तरुण पिढीसाठी, म्हणजेच जेन-झी साठी एक खुले डिजिटल मतदान सुरू केले. तुम्हाला राहुल गांधी विरुद्ध नरेंद्र मोदी यांच्यात खुली थेट चर्चा पाहायची आहे का? असा प्रश्न विचारत त्यांनी होय – मोदीजी घाबरू नका आणि नाही – मोदीजी घाबरले आहेत असे दोनच पर्याय मतदारांसमोर ठेवले. या मतदानात दर मिनिटाला हजारो तरुण भाग घेत असून सोशल मीडियावरील हा आतापर्यंतचा सर्वांत मोठा पोल ठरत आहे.विशेष म्हणजे, हा पोल पोस्ट करताना राहुल गांधी यांनी भारतीय जनता पक्षातील चार प्रमुख आणि ज्येष्ठ नेत्यांना – संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह, रस्ते वाहतूक मंत्री नितीन गडकरी, कृषी मंत्री शिवराज सिंह चौहान आणि उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांना – टॅग केले. तुम्ही नेहमीच पंतप्रधानांचे भले इच्छिता, त्यामुळे कृपया त्यांना या चर्चेत येण्यासाठी राजी करा असा उपरोधिक सल्ला देत राहुल गांधी यांनी थेट गुजरात लॉबीच्या विरोधात समजल्या जाणाऱ्या भाजपच्या अंतर्गत गटांवरच बोट ठेवले आहे.

कोणत्या मुद्द्यांवर चर्चेचे आव्हान? अदानी, यूएस डील आणि ॲपस्टीन फाइल्स

राहुल गांधी यांच्या या अभूतपूर्व आत्मविश्वासामागे आणि आक्रमकतेमागे नेमके काय दडले आहे, हा प्रश्न सध्या सर्व राजकीय विश्लेषकांना पडला आहे. राहुल गांधी यांच्या हाती गुजरात लॉबीशी किंवा सरकारच्या धोरणांशी संबंधित काही अत्यंत संवेदनशील गुप्त दस्तऐवज लागले असावेत, असा कयास लावला जात आहे. आपल्या आव्हानात राहुल गांधी यांनी चर्चेसाठी अत्यंत वादग्रस्त व संवेदनशील मुद्द्यांची यादीच समोर ठेवली आहे:

१. यूएस डील: ही डील कोणत्या आंतरराष्ट्रीय दबावाखाली झाली, त्यामागील खरी सौदेबाजी काय होती आणि केंद्रीय मंत्रिमंडळाला विश्वासात न घेता एवढ्या घाईघाईने निर्णय का घेतला गेला?
२. अदानी प्रकरण: उद्योगपती अदानी यांच्याविरोधातील सर्व चौकशी प्रकरणे कोणत्या परिस्थितीत आणि कशी बंद करण्यात आली?
३. ॲपस्टीन फाइल्स: केंद्रीय मंत्री हरदीप पुरी यांच्याशी संबंधित फाइल्समध्ये काय दडले आहे आणि देशाच्या आर्थिक रचनेवर काय प्रश्न उपस्थित होत आहेत?

याशिवाय देशातील बेरोजगारी, महागाई, शेतकऱ्यांचे प्रश्न, चीनची अरुणाचल प्रदेशातील घुसखोरी आणि मणिपूरची गंभीर परिस्थिती या सर्व मुद्द्यांवर समोरासमोर थेट चर्चा करण्याची मागणी विरोधकांनी लावून धरली आहे.

गृहमंत्रालयाची धावपळ: अमित शाहंचे संसदेतील चर्चेचे प्रत्युत्तर

राहुल गांधी यांच्या या थेट अल्टीमेटमवर पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी मौन बाळगले असले तरी भाजपचे रणनीतिकार आणि गृहमंत्री अमित शाह यांनी तातडीने यावर बचावात्मक भूमिका घेतली आहे. अमित शाह यांनी हैदराबादसह विविध मंचांवरून सरकार कोणत्याही विषयावर चर्चा करण्यास तयार असल्याचे स्पष्ट केले. मात्र, ही चर्चा खुल्या मंचावर किंवा मीडियासमोर न होता संसदेच्या विशेष सत्रात व्हावी, अशी अट त्यांनी घातली आहे. तसेच ही चर्चा विशेषतः एसआयआर आणि मतदार यादीतील मत चोरीच्या आरोपांवर केंद्रित असेल, असा दावा गृहमंत्र्यांनी केला. परंतु, गेल्या १२ वर्षांत एकदाही खुली पत्रकार परिषद न घेतलेले पंतप्रधान राहुल गांधींच्या अनस्क्रिप्टेड खुल्या डिबेटचे आव्हान स्वीकारतील का, याबद्दल राजकीय विश्लेषकांमध्ये तीव्र शंका आहे.

ब्युरोक्रसीतील फूट: २०० सनदी अधिकाऱ्यांकडून माहिती लीकचा गंभीर दावा

राहुल गांधी यांच्या या आक्रमक भूमिकेमागील सर्वांत मोठा राजकीय सांगाडा म्हणजे प्रशासकीय यंत्रणेतील अंतर्गत खळबळ मानली जात आहे. राहुल गांधी यांनी काही आठवड्यांपूर्वी केलेल्या दाव्यानुसार, सरकारमधील आणि पंतप्रधान कार्यालयातील २०० हून अधिक उच्च पदस्थ अधिकारी त्यांना थेट गोपनीय माहिती व दस्तऐवज पुरवत आहेत. सत्तापालट होण्याची शक्यता दिसू लागताच सनदी अधिकारी नव्या येणाऱ्या नेतृत्वाशी आपले संबंध जुळवण्याचा प्रयत्न करतात, हा राजकीय इतिहास आहे. आयडीबीआय बैंक व्यवहार असो, ॲपस्टीन ईमेल असो वा निवडणूक आयोगाशी संबंधित माहिती असो, या सर्व गोष्टी सरकारमधीलच सूत्रांकडून लीक होत असल्याचे संकेत मिळत आहेत.

ज्ञानेश कुमार, अयोध्येतील निधी आणि निवडणूक आयोगावर ताशेरे

या संघर्षात निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांच्यावरील आरोपही अत्यंत महत्त्वाचे ठरले आहेत. काँग्रेस नेते दिग्विजय सिंह यांच्या दाव्यानुसार, ज्ञानेश कुमार केवळ निवडणूक आयोगापुरते मर्यादित नसून, अयोध्या राम मंदिर ट्रस्टचे विश्वस्त असताना मंदिराच्या निधी व्यवहारांशीही त्यांचा संबंध राहिला आहे. निवडणूक आयोगातील पदांमुळे त्यांना कायदेशीर संरक्षण मिळत असले तरी, मंदिराच्या विश्वस्तपदाच्या काळातील व्यवहारांवरून त्यांना घेरण्याची रणनीती विरोधकांनी आखली आहे.

मोदी युगाच्या शेवटाची सुरुवात?: राजकीय विश्लेषकांचे मत अन् पक्षांतर्गत तणाव

ज्येष्ठ राजकीय विश्लेषकांच्या मते, हा संघर्ष आता केवळ आरोप-प्रत्यारोपांपुरता मर्यादित नसून मोदी युगाच्या शेवटाची सुरुवात ठरत आहे. राहुल गांधी यांनी जनतेमध्ये हा संदेश पोहोचवण्यात यश मिळवले आहे की, पंतप्रधानांना आणि त्यांच्या प्रशासकीय यंत्रणेला थेट आव्हान दिले जाऊ शकते.तसेच, भारतीय जनता पक्षाच्या अंतर्गत चौकटीतही सर्व काही ठीक नसल्याचे चित्र समोर येत आहे. उत्तर प्रदेशात योगी आदित्यनाथ यांनी १ कोटी २७ लाख हिंदू मतदारांची नावे कापली गेल्याचा उघड आरोप केला, ज्यामुळे भाजप आणि संघ परिवारातील अंतर्गत तणाव चव्हाट्यावर आला आहे. अमित शाह विविध राज्यांत धावपळ करत असले तरी, सत्ताधारी पक्षात मोठी उलथापालथ सुरू झाल्याचे स्पष्ट दिसत आहे.

आरपारची लढाई आणि भविष्यातील राजकीय दिशा

राहुल गांधी यांनी २४ तासांत दिलेले दोन अल्टीमेटम हे केवळ राजकीय वक्तव्य नसून, ते पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्यावर निर्माण केलेले एक अत्यंत तीव्र राजकीय व मानसिक युद्ध आहे. सत्तेत राहिल्यानंतर पंतप्रधान मोदी आज अशा एका वळणावर उभे आहेत, जिथे चर्चेला सामोरे गेल्यास नामुष्की आणि चर्चा टाळल्यास पंतप्रधान घाबरले हा संदेश जनतेमध्ये जाण्याचा धोका आहे. इंडिया आघाडीतील संजय राऊत यांच्यासारख्या नेत्यांनी आता उघडपणे राहुल गांधीच देशाचे पुढील पंतप्रधान होतील असे दावे करण्यास सुरुवात केली आहे. देशाचे राजकारण आता पारंपरिक चौकटीतून बाहेर पडून अत्यंत नाट्यमय आणि आरपारच्या लढाईकडे सरकले असून, येणारे काही आठवडे भारतीय राजकारणासाठी अत्यंत निर्णायक ठरणार आहेत.