इराण युद्ध डोनाल्ड ट्रम्प यांच्यासाठी ठरतेय वॉटरलू? ५० लष्करी अधिकाऱ्यांची पॉलिग्राफ चाचणी आणि अमेरिकन राजकारणातील भूकंप!

जॉर्डन एअरबेस उद्ध्वस्त, एफ-१५ विमानांचे नुकसान: इराण युद्धातील अमेरिकेच्या लष्करी वास्तवाचा पर्दाफाश!

पश्चिम आशियातील इराण युद्ध आता केवळ एक लष्करी संघर्ष राहिलेला नसून, तो अमेरिकेच्या अंतर्गत राजकारणाला हादरवणारा एक मोठा राजकीय भूकंप ठरत आहे. अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्यासाठी हे युद्ध एका वॉटरलू समान बनताना दिसत असून आगामी मध्यावधी निवडणुका हातातून निसटण्याच्या भीतीने ते अत्यंत अस्वस्थ व घाबरलेले दिसत आहेत. इस्रायलचे पंतप्रधान नेतान्याहू आणि अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प या दोघांच्याही राजकीय खुर्च्यांवर या युद्धाचा थेट परिणाम होत आहे. ट्रम्प व्हाईट हाऊसमध्ये बसलेले असले तरी अमेरिकन प्रशासनावरील आणि राजकारनावरील त्यांची पकड सुटत चालल्याचे चित्र निर्माण झाले आहे. युद्धातील वाढता तणाव, सैन्याचे खालावलेले मनोबल आणि देशांतर्गत राजकीय संकट यामुळे ट्रम्प यांची अवस्था अत्यंत बिकट झाली आहे.

५०० ते ५,००० डॉलरचे आश्वासन आणि लाभार्थी राजकरणाची एन्ट्री

मध्यावधी निवडणुकांमध्ये सिनेट आणि हाऊस ऑफ रिप्रेझेंटेटिव्हज या दोन्ही सभागृहात बहुमत मिळवण्यासाठी ट्रम्प यांनी राजकीय प्रलोभनांचा आणि शेवटच्या तंत्रांचा वापर सुरू केला आहे. ट्रम्प यांनी अमेरिकन मतदारांना थेट ५०० डॉलर किंवा अर्थव्यवस्थेच्या वाढीनुसार ५,००० डॉलरपर्यंत डिव्हिडंड देण्याचे मोठे आश्वासन दिले आहे. रिपब्लिकन पक्षाला दोन्ही सभागृहात बहुमत मिळाल्यास प्रत्येक प्रौढ अमेरिकन नागरिकाच्या खात्यात ही रक्कम थेट जमा केली जाईल, असा दावा त्यांनी केला आहे. अमेरिकन अर्थव्यवस्थेत ऐतिहासिक वाढ घडवून आणू आणि त्यातून प्रत्येक नागरिकाला लाभाचा हिस्सा देऊ, असे ट्रम्प यांचे म्हणणे आहे. हा प्रकार म्हणजे अमेरिकन राजकारणात लाभार्थी योजनेची किंवा प्रलोभनांची एन्ट्री मानली जात असून, ट्रम्प यांनी निवडणुकीत विजय मिळवण्यासाठी हा शेवटचा पासा फेकला आहे.

पेंटागॉनमध्ये खळबळ: ५० वरिष्ठ लष्करी अधिकाऱ्यांची पॉलिग्राफ चाचणी आणि सैन्याचे खच्चीकरण

अमेरिकन सैन्याच्या आणि पेंटागॉनच्या इतिहासात कधीही घडली नसेल अशी धक्कादायक घटना ट्रम्प प्रशासनात घडताना दिसत आहे. पेंटागॉनमधील आणि सेंट्रल कमांडमधील तब्बल ५० अत्यंत वरिष्ठ लष्करी अधिकाऱ्यांना रुग्णालयात नेऊन, खाटेवर झोपवून त्यांची पॉलिग्राफ म्हणजे लाय डिटेक्टर चाचणी घेण्यात आली. १९२१ च्या जुन्या तंत्रज्ञानावर आधारित या चाचणीद्वारे अधिकाऱ्यांचा रक्तदाब, हृदयाचे ठोके आणि घाम यांसारख्या शारीरिक बदलावरून ते खरे बोलत आहेत की खोटे, याची तपासणी करण्यात आली.

इराण युद्धाशी संबंधित गुप्त माहिती वृत्तपत्रांमध्ये लीक झाली असल्याचा संशय ट्रम्प प्रशासनाला होता. अमेरिकेकडे शस्त्रास्त्रांचा साठा संपत चालला आहे आणि शस्त्रागारे रिकामी होत आहेत, ही बातमी वाशिंग्टन पोस्टमध्ये छापून आल्यानंतर पेंटागॉनमध्ये खळबळ उडाली होती. या माहितीची गळती कोणी केली हे शोधण्यासाठी अत्यंत वरिष्ठ जनरल्सना अशा अपमानास्पद चाचणीला सामोरे जावे लागले. सीबीएसने दिलेल्या बातमीनुसार ही चाचणी अत्यंत असामान्य होती. सर्वात आश्चर्याची गोष्ट म्हणजे, या ५० पैकी एकही अधिकारी दोषी आढळला नाही आणि सर्वांनी चाचणी पास केली. तरीही वरिष्ठ अधिकाऱ्यांचा असा घोर अपमान केल्यामुळे आणि पीटर हेगसेथ यांच्या कारभारामुळे अनेक जनरल्सना राजीनामे द्यावे लागले असून अमेरिकन लष्कराच्या मनोबलाचा पुरता चुराडा झाला आहे.

इराण युद्ध कधी संपणार?: ट्रम्प यांचे बदलणारे दावे आणि हताशपणा

इराण युद्ध लवकरात लवकर संपेल असा दावा डोनाल्ड ट्रम्प यांनी वेळोवेळी केला होता. त्यांनी यापूर्वी चार वेगवेगळ्या तारखांना युद्ध संपण्याबाबत विधाने केली होती:

• १९ मे: युद्ध अत्यंत वेगाने संपेल.
• ६ ऑगस्ट: युद्ध लवकरच संपेल.
• २ सप्टेंबर: अमेरिकेची मोहीम जास्त काळ चालणार नाही.
• ९ सप्टेंबर: युद्ध आता मध्यावधी निवडणुकांनंतरच संपेल.

आता ट्रम्प असा नवा दावा करत आहेत की, इराण हे युद्ध मुद्दाम लांबवत आहे जेणेकरून ट्रम्प मध्यावधी निवडणुका हारतील. वारंवार बदलणाऱ्या या वक्तव्यांवरून ट्रम्प यांच्यावरील राजकीय दबाव आणि त्यांचा हताशपणा उघडपणे समोर येत आहे.

जॉर्डन एअरबेसवरील हल्ला, तेलाचे भडकलेले भाव आणि लष्करी वास्तवाचे विश्लेषण

इराणच्या आक्रमकतेला चोख प्रत्युत्तर देण्याचा दावा अमेरिका करत असली तरी प्रत्यक्ष युद्धभूमीत अमेरिकन सैन्याला मोठा फटका बसत आहे. अमेरिकेने इराणच्या तेल घेऊन जाणाऱ्या ५ जहाजांवर हल्ले केले, तर त्याला प्रत्युत्तर म्हणून इराणने १० जहाजांना लक्ष्य केले. जॉर्डनमधील मुवफ्फक साल्टी एअरबेसवर इराणने केलेल्या क्षेपणास्त्र हल्ल्यात अमेरिकेची दोन A-10 थंडरबोल्ट लढाऊ विमाने गंभीररीत्या क्षतिग्रस्त झाली, ज्यापैकी एका विमानाचा पंखच तुटला. याशिवाय ८ F-15E स्ट्राइक ईगल विमानांचेही मोठे नुकसान झाले.

प्रारंभी अमेरिकेने १८ क्षेपणास्त्रे हवेतच रोखल्याचा आणि उर्वरित क्षेपणास्त्रे शेतात पडल्याचा दावा केला होता, परंतु प्रत्यक्ष पाहणीत अमेरिकन विमानांचे आणि हँगरचे मोठे नुकसान झाल्याचे स्पष्ट झाले आहे. या लष्करी तणावामुळे आणि हॉर्मुझच्या सामुद्रधुनीतील संघर्षामुळे कच्च्या तेलाचे दर प्रति बॅरल १०५ डॉलरपर्यंत पोहोचले आहेत. तेलाच्या या प्रचंड दरवाढीचा थेट फटका ट्रम्प यांच्या राजकीय भवितव्याला बसत आहे. इतकेच नव्हे तर, ट्यूनिशियातील इराणी दूतावासाने बॉलिवूड अभिनेता अक्षय कुमारच्या मीमचा वापर करून ट्रम्प यांची सोशल मीडियावर जाहीर खिल्ली उडवली आहे.

लाल समुद्रात हुतींचा ताबा आणि सौदी अरेबियाची नाकेबंदी

युद्धाचा हा वणवा केवळ इराणपुरता मर्यादित राहिला नसून लाल समुद्रातही पसरला आहे. यमनच्या आंतरराष्ट्रीय मान्यताप्राप्त सरकारच्या ताब्यातील मोका पोर्टवर हुती बंडखोरांनी ताबा मिळवला आहे. मोका पोर्ट हे लाल समुद्रातील अशा मोक्याच्या ठिकाणी आहे जिथून जहाजांची वाहतूक वळते. या पोर्टवर ताबा मिळवल्यामुळे मोका पोर्टपासून ते बाब-अल-मंदिब जलडमरूमध्यापर्यंत संपूर्ण लाल समुद्रावर हुतींचे वर्चस्व प्रस्थापित झाले आहे.

यामुळे सौदी अरेबियाची जहाजे आणि तेल वाहतूक पूर्णपणे ठप्प झाली आहे. सौदी अरेबियाची तेल जहाजे हॉर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून किंवा लाल समुद्रातून जाऊ शकत नाहीत. आता सौदी अरेबियाला संपूर्ण आफ्रिका खंडाला वळसा घालून किंवा पाईपलाईनचा वापर करून तेल पाठवावे लागत आहे. इराणच्या सांगण्यावरून हुती बंडखोरांनी सौदी अरेबियाची ही आर्थिक नाकेबंदी केली आहे.

खार्क बेट, पिकॅक्स पर्वत आणि राजकीय प्रचारासाठी सरकारी संसाधनांचा वापर

इराणचे मुख्य तेल रिफायनरी आणि इन्फ्रास्ट्रक्चर खार्क बेटावर केंद्रित आहे. अमेरिका बहरीन किंवा कुवेतच्या माध्यमातून खार्क बेटावर ताबा मिळवण्याचा प्रयत्न करेल याची इराणला कल्पना आहे. म्हणूनच इराण अमेरिकेच्या आसपासच्या लष्करी तळांवर आणि संसाधनांवर सतत हल्ले करून अमेरिकेची शक्ती क्षीण करत आहे.

दुसरीकडे, ट्रम्प आता इराणच्या पिकॅक्स पर्वतावर बॉम्बफेक करण्याची धमकी देत आहेत. लष्करी तज्ज्ञांच्या मते या पर्वतावर बॉम्ब टाकल्याने लष्करीदृष्ट्या काहीही साध्य होणार नाही, परंतु निवडणुकीत मते मिळवण्यासाठी आणि देशभक्तीचा आव आणण्यासाठी हा निव्वळ राजकीय ड्रामा केला जात आहे. निवडणुकीत विजय मिळवण्यासाठी सरकारी संसाधनांचा आणि देशाच्या पैशांचा गैरवापर कसा केला जातो, याचे हे जिवंत उदाहरण आहे.

स्रोतातील दाव्यांचे सखोल विश्लेषण

स्रोतामध्ये केलेल्या मुख्य दाव्यांचे वस्तुनिष्ठ आणि विश्लेषणात्मक मूल्यमापन खालीलप्रमाणे आहे:

१. सैन्याचे मनोबल आणि पॉलिग्राफ चाचणीचा दावा: ५० वरिष्ठ लष्करी अधिकाऱ्यांची पॉलिग्राफ चाचणी घेण्याचा प्रकार हा अत्यंत गंभीर आहे. पेंटागॉनमधील गोपनीय माहिती लीक झाल्याच्या पार्श्वभूमीवर चाचणी घेण्यात आली असली, तरी एकही अधिकारी दोषी न आढळल्याने लष्करी नेतृत्वावरील अविश्वासाचे आणि सैन्याचे खच्चीकरण झाल्याचे स्पष्ट होते. २. शस्त्रास्त्रांची टंचाई: इराण युद्धातील वाढत्या वापरामुळे अमेरिकेची शस्त्रागारे रिकामी होत असल्याचा दावा दैनिक बातम्यांच्या हवाल्याने केला गेला आहे. जॉर्डनमधील एअरबेसवरील नुकसानामुळे अमेरिकन हवाई दलाच्या क्षमतेला मोठा धक्का बसल्याचे दिसते. ३. आर्थिक प्रलोभने आणि राजकीय दावपेच: निवडणुकांच्या तोंडावर ५०० ते ५,००० डॉलर डिव्हिडंड देण्याचे आश्वासन हे युद्धातील अपयश आणि आर्थिक तणावावरून लक्ष विचलित करण्यासाठी घेतलेला निर्णय वाटतो. तेलाचे दर प्रति बॅरल १०५ डॉलरवर जाणे हा ट्रम्प यांच्यासाठी सर्वात मोठा आर्थिक व राजकीय फटका आहे. ४. भू-राजकीय बदल: हुतींनी मोका पोर्टवर मिळवलेला ताबा आणि लाल समुद्रातील वर्चस्व यांमुळे सौदी अरेबिया व अमेरिकेची सागरी सुरक्षा धोक्यात आल्याचे दावे भौगोलिक वास्तवाला धरून आहेत.

निष्कर्ष: ट्रम्प यांच्यासाठी इराण युद्ध वॉटरलू ठरणार का?

एकंदरीत, इराण युद्धामुळे अमेरिकेचे लष्करी नुकसान, सैन्यातील असंतोष, ५० अधिकाऱ्यांचा अपमानास्पद पॉलिग्राफ टेस्टचा प्रकार, तेलाची महागाई आणि हुतींचा वाढता प्रभाव या सर्व बाबी ट्रम्प प्रशासनाची हताशा दर्शवत आहेत. निवडणुका जिंकण्यासाठी राजकीय प्रलोभने दाखवणे किंवा इराणवर आरोप करणे यांमुळे अमेरिकन जनतेतील असंतोष कमी होण्याची शक्यता धूसर आहे. जर इराण युद्धाची हीच परिस्थिती कायम राहिली, तर आगामी मध्यावधी निवडणुका ट्रम्प यांच्या हातातून निसटून हे युद्ध त्यांच्या राजकीय कारकिर्दीचे वॉटरलू ठरण्याची दाट शक्यता आहे.

Kanthak Suryatal