कर्नाटकातील स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुकांपासून ते थेट राष्ट्रीय पातळीवरील आगामी लोकसभा निवडणुकांच्या सर्वेक्षणांपर्यंत आणि राजधानी दिल्लीतील नागरी आंदोलनांपासून ते थेट उत्तर प्रदेशातील गावागावांमध्ये भाजप नेत्यांना होणाऱ्या मारहाणीपर्यंतचे चित्र सध्या सोशल मीडियावर आणि स्वतंत्र माध्यमांवर चर्चिले जात आहे. मुख्य प्रवाहातील राष्ट्रीय वाहिन्या (गोदी मीडिया) या घडामोडी दडपण्याचा प्रयत्न करत असल्याचा आरोप होत असला तरी, जमिनीवरील वास्तव बदलले आहे. या लेखाच्या माध्यमातून आपण या संपूर्ण राजकीय घडामोडींचे आणि भाजपच्या अपयशाच्या दाव्यांचे संपादकीय शैलीत सविस्तर विश्लेषण करणार आहोत.
कर्नाटक स्थानिक स्वराज्य संस्था निवडणूक: कुलवर्गी नगरपालिकेत भाजपचा झिरोवर खेळ खल्लास
स्थानिक पातळीवरील राजकारण हे नेहमीच जनमानसाचा कल स्पष्ट करणारे असते. कर्नाटकातीलकलबुर्गी नगरपरिषद निवडणुकीत काँग्रेसने मिळवलेला बंपर विजय हा भाजपच्या केंद्रीय नेतृत्वाला मोठा धक्का देणारा ठरला आहे. या निवडणुकीमध्ये काँग्रेसने दणदणीत विजय मिळवत भाजपचा पूर्णपणे सुपडा साफ केला असून भाजप या निवडणुकीत शून्यवर बाद झाली आहे.
द हिंदू या प्रतिष्ठित वृत्तपत्राच्या हवाल्याने मिळालेल्या माहितीनुसार, कुलवर्गी नगरपालिकेमध्ये काँग्रेसने आपली पकड अधिक मजबूत केली असून अजमल अहमद गोला यांची महापौर आणि फरहाना जागीरदार यांची उपमहापौर म्हणून निवड करण्यात आली आहे. या ५५ सदस्य असलेल्या नगरपालिकेत साध्या बहुमतासाठी किमान ३३ मतांची आवश्यकता असते.
या निवडणुकीतील मतविभागणी पुढीलप्रमाणे अत्यंत चुरशीची झाली:
- काँग्रेस पक्षाचे उमेदवार: वॉर्ड क्रमांक २१ चे नगरसेवक अजमल अहमद गोला आणि वॉर्ड क्रमांक २० च्या नगरसेविका फरहाना नाझ यांना प्रत्येकी ३५-३५ मते मिळाली.
- भाजपचे उमेदवार: भाजपच्या वतीने महापौर पदासाठी निवडणूक लढवणारे गुरुराज पट्टन आणि उपमहापौर पदासाठी निवडणूक लढवणाऱ्या मेघना कलशस्कर या दोन्ही उमेदवारांना प्रत्येकी केवळ २९-२९ मते मिळवता आली.
परिणामी, काँग्रेसने आवश्यक असणाऱ्या ३३ मतांच्या बहुमताचा टप्पा सहज पार करत ३५ मते मिळवली आणि २४ व्यांदा या स्थानिक नगरपरिषदेचे नेतृत्व करण्याचा ऐतिहासिक कौल प्राप्त केला. भाजपच्या दोन्ही उमेदवारांना २९ मतांवर समाधान मानावे लागल्याने त्यांना पराभवाचा झटका सहन करावा लागला.
या निवडणुकीच्या पूर्वतयारीमध्ये काँग्रेसमध्ये अंतर्गत स्पर्धाही पाहायला मिळाली होती. माजी महापौर सय्यद अहमद आणि माजी मंत्री रहीम खान यांचे बंधू अली खान यांच्यासह अजमल गोला यांनीही या पदासाठी आपली इच्छा व्यक्त केली होती. परंतु, अखेर अजमल अहमद गोला यांच्या नावावर शिक्कामोर्तब झाले आणि त्यांनी दणदणीत विजय मिळवला. विजयानंतर माध्यमांशी बोलताना नवनिर्वाचित महापौर अजमल गोला यांनी नागरिकांचे आणि नगरसेवकांचे आभार मानले. त्यांनी सांगितले की, मी गेल्या तीन वर्षांपासून या कॉर्पोरेशनचा भाग असून सुरुवातीला विरोधी पक्षनेता आणि नंतर सत्ताधारी पक्षाचा नेता म्हणून काम केले आहे. या काळात मला प्रामुख्याने असे आढळले की, आमच्या भागात पिण्याच्या पाण्याची समस्या अत्यंत गंभीर आहे आणि त्यावर काम करणे हे आमचे पहिले प्राधान्य असेल. हा विजय जरी स्थानिक पातळीवरील वाटत असला तरी तो भाजपसाठी एका मोठ्या धक्क्यापेक्षा कमी नाही. कारण भाजप नेहमीच लहान-सहान निवडणुकांना देखील राष्ट्रीय स्वरूप देऊन आपला विजय साजरा करते, मात्र काँग्रेसच्या या विजयाची साधी दखलही मुख्य प्रवाहातील राष्ट्रीय वाहिन्यांनी घेतली नाही.
अल्पसंख्याक राजकीय प्रतिनिधित्व आणि काँग्रेसची भूमिका
कुलवर्गीमधील काँग्रेसच्या या विजयाचे आणखी एक महत्त्वाचे वैशिष्ट्य म्हणजे मुस्लिम समुदायातील नेत्यांना मिळालेले प्रतिनिधित्व. अजमल गोला आणि फरहाना जागीरदार या मुस्लिम समुदायातील दोन नेत्यांना अनुक्रमे महापौर आणि उपमहापौर पदावर निवडून आणणे, ही या समाजासाठी अत्यंत महत्त्वाची बातमी मानली जात आहे. आतापर्यंत भाजप आणि काही अंशी काँग्रेस पक्षाकडूनही मुस्लिम समुदायाला राजकीय प्रक्रियेतून बाजूला ठेवल्याचा आरोप केला जात असताना, काँग्रेसने हा महत्त्वाचा निर्णय घेतला आहे. लोकसभा निवडणूक असो किंवा इतर निवडणुका, मुस्लिम बाहुल्य क्षेत्रांमधून काँग्रेसला नेहमीच मोठा पाठिंबा आणि प्रेम मिळाले आहे. मात्र, जेव्हा या समुदायावर अन्याय किंवा अत्याचार होतो, तेव्हा काँग्रेसने त्यांच्या पाठीशी खंबीरपणे उभे राहावे, अशी अपेक्षा या समाजाकडून व्यक्त केली जाते. कुलवर्गी येथील या विजयाच्या निमित्ताने काँग्रेसने आपल्या निष्ठावंत कार्यकर्त्यांना योग्य संधी देऊन हा जनादेश टिकवून ठेवला आहे.
आयएसआरजी (ISRG) सर्वेक्षणाचे धक्कादायक आकडे: आज लोकसभा निवडणूक झाली तर?
सध्याच्या घडीला देशात लोकसभेच्या निवडणुका झाल्या तर देशाचा मूड काय असेल, याबद्दल आयएसआरजी या स्वतंत्र सर्वेक्षण संस्थेने केलेले निष्कर्ष अत्यंत धक्कादायक आणि भाजपच्या गोटात घबराट निर्माण करणारे आहेत. मुख्य प्रवाहातील काही माध्यमे अजूनही भाजप किंवा एनडीएची सत्ता येईल असे दबे आवाजात सांगत असली, तरी स्वतंत्र माध्यमांच्या या सर्वेक्षणाने भाजपच्या चाणक्य नीती आणि मोदी मॅजिकच्या मर्यादा उघड केल्या आहेत.
या सर्वेक्षणातील दाव्यानुसार आकडेवारी पुढीलप्रमाणे आहे:
- इंडिया आघाडी: आज देशात निवडणूक झाली तर इंडिया आघाडी तब्बल ४१० जागा जिंकून प्रचंड बहुमताने सत्तेवर येईल.
- रालोआ : भाजप आणि त्यांच्या मित्रपक्षांची मिळून बनलेली एनडीए आघाडी केवळ ९२ जागांवर सिमटेल. धक्कादायक बाब म्हणजे भाजपला मित्रपक्षांसह मिळूनही १०० जागांचा टप्पा गाठता येणार नाही, असा दावा या सर्वेक्षणात करण्यात आला आहे.
- इतर पक्ष : अपक्ष आणि इतर पक्षांना ४१ जागा मिळतील.
हा सर्व्हे दाखवतो की, सध्याच्या घडीला देशातील जनमानसात सत्ताधाऱ्यांबद्दल तीव्र नाराजी आहे. परंतु, मुख्य प्रवाहातील माध्यमे (गोदी मीडिया) देशातील बदलाची ही खरी चित्रफीत जनतेपर्यंत पोहोचवण्यास तयार नाहीत. याचे उत्तम उदाहरण म्हणजे, केवळ १७ मतांच्या जोरावर आरक्षण संपवण्याच्या मुद्द्यावर टाइम्स नाऊ नवभारतच्या अँकर नविका कुमार या वादविवाद (डिबेट) आयोजित करतात, मात्र इंडिया आघाडीला मिळणाऱ्या ४१० जागांच्या या एवढ्या मोठ्या सर्वेक्षणावर या वाहिन्या पूर्णपणे मौन बाळगतात.
जमिनीवरील लोकक्षोभ: दिल्लीत नगरसेवकाचा निषेध तर उत्तर प्रदेशात भाजप नेत्यांची पळता भुई थोडी सध्या सत्तेत असलेल्या भाजप नेत्यांना केवळ निवडणुकीच्या मैदानातच नाही, तर प्रत्यक्ष जनतेच्या दरबारातही तीव्र रोषाला आणि संतापाला सामोरे जावे लागत आहे. याची प्रामुख्याने दोन उदाहरणे समोर आली आहेत:
दिल्लीतील हरिनगर वॉर्डमधील जनक्षोभ:
राजधानी दिल्लीच्या हरिनगर विधानसभा मतदारसंघातील हरिनगर वॉर्डमध्ये भाजपचे निगम पार्षद (नगरसेवक) श्याम शर्मा यांच्याविरुद्ध जनतेचा संताप रस्त्यावर उफाळून आला आहे. स्थानिक पातळीवर रस्त्यांची कामे न होणे, नागरी सुविधांची दुरावस्था आणि लोकांच्या तक्रारींकडे दुर्लक्ष करणे यामुळे संतापलेल्या नागरिकांनी रस्त्यावर उतरून श्याम शर्मा मुर्दाबाद आणि निगम पार्षद मुर्दाबाद अशा तीव्र घोषणा दिल्या. लोकप्रतिनिधी म्हणून काम न करणाऱ्या नेत्यांविरोधात जनतेमध्ये किती असंतोष आहे, हे या घटनेतून स्पष्ट होते.
उत्तर प्रदेशातील मारहाणीच्या घटना आणि चंदाचोर पोस्टर्स:
उत्तर प्रदेशातून आलेली बातमी भाजपसाठी अत्यंत लाजीरवाणी आणि धक्कादायक आहे. अयोध्येतील राम मंदिराच्या नावाखाली गोळा केलेल्या वर्गणीत भाजप नेत्यांनी चंदा चोरी (चोरी/गैरव्यवहार) केल्याचा गंभीर आरोप स्थानिक जनतेने केला आहे. या वर्गणी चोरीच्या आरोपांमुळे उत्तर प्रदेशातील ग्रामीण भागात भाजप नेत्यांविरोधात तीव्र संताप व्यक्त केला जात आहे. अनेक गावांमध्ये ब्राह्मण आणि ठाकूर समाजाच्या नागरिकांनी एकत्र येऊन भाजप नेत्यांना गावात पाय ठेवताच घेरले आणि त्यांची जोरदार धुलाई (मारहाण) केली, ज्यामुळे नेत्यांना आपला जीव वाचवण्यासाठी गावातून पळून जावे लागले. उत्तर प्रदेशातील अनेक गावांच्या वेशीवर “चंदाचोर पक्ष गावात येण्यास सक्त मनाई आहे” अशा आशयाचे पोस्टर्स आणि बॅनर लावले गेले आहेत, ज्यामुळे भाजप नेत्यांना ग्रामीण भागात जाणे अशक्य झाले आहे. आम्हाला जनता निवडते आणि आमचे स्वागत फुलांच्या माळांनी होते या भ्रमात वावरणाऱ्या भाजप नेत्यांना आता उत्तर प्रदेशच्या गावांमध्ये प्रत्यक्ष जनतेच्या मारहाणीला सामोरे जावे लागत आहे.
विकासाच्या राजकारणाकडे वाटचाल आणि ईव्हीएमवरील वाढता अविश्वास
या संपूर्ण राजकीय घडामोडींमागे जनतेचा बदललेला दृष्टिकोन महत्त्वाचा ठरत आहे. सामान्य जनता आता हिंदू-मुस्लिम किंवा धार्मिक ध्रुवीकरणाच्या पारंपारिक राजकारणाला कंटाळली असून ती आता विकासाच्या मुद्याकडे वळत आहे. जनतेला आता केवळ धार्मिक घोषणा नकोत, तर पिण्याचे पाणी, चांगले रस्ते, रोजगार आणि विश्वासाचे वातावरण हवे आहे.
त्याच वेळी, मतपत्रिकेच्या साहाय्याने होणाऱ्या स्थानिक निवडणुकांमध्ये भाजपचा होत असलेला पराभव आणि काँग्रेसचा विजय यामुळे पुन्हा एकदा ईव्हीएमच्या वापरावर गंभीर शंका उपस्थित केल्या जात आहेत. निवडणूक आयोग आणि भाजपवर ईव्हीएम संदर्भात अनेक आरोप आधीपासूनच होत आले आहेत. मतपत्रिकेद्वारे होणाऱ्या निवडणुकांमध्ये जनता थेट आपला कौल विरोधी पक्षांना देत असल्याचे स्पष्ट झाल्याने, ईव्हीएम नसलेल्या निवडणुकांमध्ये भाजप तग धरू शकत नाही का, असा सवाल आता जनता विचारू लागली आहे.
निष्कर्ष
थोडक्यात सांगायचे तर, एकेकाळी देशात एकछत्री अंमल गाजवणारा आणि विरोधकांना तुच्छ लेखणारा भाजपचा सत्तेचा किल्ला आता कमकुवत होताना दिसत आहे. स्थानिक स्वराज्य संस्थांमधील पराभव, राष्ट्रीय सर्वेक्षणांचे नकारात्मक आकडे आणि उत्तर प्रदेश व दिल्लीत भाजप नेत्यांना मिळणारी मारहाण व लोकांचा संताप हे स्पष्ट करतो की, लोकशाहीत जनता हीच खरी जनार्दन असते. सत्तेच्या अहंकाराने आणि भ्रष्टाचाराच्या आरोपांनी ग्रासलेल्या पक्षाला जनता कधीही जमिनीवर आणू शकते, हे सध्याच्या बदलत्या देशाच्या मूडवरून दिसून येत आहे.
