सत्तेचे ढळते सिंहासन आणि GenZ  सोबत आला आता Gen Alpha राजकारणाची पहाट

भारतीय राजकारणात गेल्या दशकभरापासून जो एकछत्री अंमल पाहायला मिळत होता, त्याला आता तडे जाऊ लागले आहेत. ज्या प्रतिमेला कोणीही धक्का लावू शकत नाही असे वाटत होते, ती प्रतिमा आता धूसर होऊ लागली आहे. याचे सर्वात मोठे कारण म्हणजे देशातील तरुणाई, विशेषतः GenZ (जेन-झी) आणि जेन अल्फा यांनी सत्तेच्या विरोधात उगारलेला आवाजाचा टाहो. केवळ घोषणाबाजी नाही, तर प्रत्यक्ष निवडणूक निकालांमधून या पिढीने आपले अस्तित्व दाखवून दिले आहे. ३० वर्षांपासून भाजपकडे असलेल्या जागांवर झालेला पराभव हा केवळ एका जागेचा पराभव नसून, नागपूरपासून दिल्लीपर्यंत सत्तेची झोप उडवणारा इशारा आहे.

बालेकिल्ल्यांना बसलेले धक्के आणि जनतेचा आक्रोश भाजपचे अध्यक्ष नितीन नवीन ज्या जागेवर गेल्या ३० वर्षांपासून विजयी होत होते, तिथे आज भाजपचा पराभव झाला आहे. मध्य प्रदेशातील दतिया असो वा बिहारमधील बांकीपूर, दिल्लीतून लादलेले उमेदवार आणि हुकूमशाही पद्धतीने घेतलेल्या निर्णयांना जनतेने केराची टोपली दाखवली आहे. बांकीपूरमध्ये प्रशांत किशोर यांच्या जन सुराज्य पक्षाचा विजय हा भाजपसाठी मोठा धक्का मानला जात आहे, कारण तिथे यादव आणि कायस्थ मतांचे समीकरण भाजपने गृहीत धरले होते, जे पूर्णपणे कोलमडले. दतियामध्ये मंत्र्यांना तिकीट नाकारून मनमानी पद्धतीने निर्णय घेतल्याने जनतेने आपला रोष मतपेटीतून व्यक्त केला आहे.

शिक्षण, पेपर लीक आणि तरुणांचा संताप आजचा तरुण केवळ मन की बात ऐकण्यात रस दाखवत नाही, तर तो आपल्या भविष्याचा हिशोब मागत आहे. नीट  परीक्षेतील पेपर लीक, झारखंडमधील परीक्षांचा सावळागोंधळ आणि शिक्षण क्षेत्रातील माफिया-राजकीय नेक्सस यांमुळे तरुणांमध्ये प्रचंड असंतोष आहे. झारखंडमध्ये तर ९ लाखांहून अधिक बेरोजगार तरुण रोजगाराच्या प्रतीक्षेत आहेत आणि तिथे काळ्या यादीतील कंपन्यांकडून परीक्षा घेतल्या जात आहेत. जेव्हा एखादा तरुण आपल्या शिक्षणासाठी आणि नोकरीसाठी रस्त्यावर उतरतो, तेव्हा तो केवळ आंदोलन करत नसून राजकीय व्यवहाराला आव्हान देत असतो. आधी शिक्षण, मग नोकरी ही साधी मागणी घेऊन उभा राहिलेला हा तरुण वर्ग आता कोणत्याही राजकीय पक्षाच्या दावणीला बांधलेला नाही.

कॉक्रोच आणि पॅरासाईट विरुद्धची लढाई राजकीय वर्तुळातून तरुणाईच्या या संघर्षाला ज्या पद्धतीने हिणवले जात आहे, ते अधिक धक्कादायक आहे. भाजप अध्यक्षांनी काही पक्षांना काँक्रोच (झुरळ) आणि व्हायरस म्हटले, तर पंतप्रधानांनी संसदेत विरोधकांना पॅरासाईट (परजीवी) म्हणून संबोधले. या टीकेला उत्तर म्हणून कॉकरोच जनता पार्टी स्थापन करणारे अभिजित दीपके सारखे तरुण नेते आता नेत्यांना त्यांच्या पदव्या (डिग्री) दाखवण्याचे आव्हान देत आहेत. आम्ही आमचे शैक्षणिक कर्ज आणि शिष्यवृत्तीची कागदपत्रे दाखवायला तयार आहोत, पण तुमचे नेते त्यांची खरी डिग्री दाखवतील का?असा टोकदार प्रश्न आता विचारला जात आहे.

आरएसएस (RSS) आणि कॉर्पोरेटची सक्रियता परिस्थिती किती गंभीर आहे, याची जाणीव आता राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघालाही झाली आहे. म्हणूनच सरसंघचालक मोहन भागवत स्वतः मुंबईत येऊन अंबानींच्या नीता मुकेश अंबानी कल्चरल सेंटर मध्ये ६ ऑगस्ट रोजी GenZ आणि जेन अल्फा तरुणांशी संवाद साधणार आहेत. ज्या व्यासपीठावर कॉर्पोरेट क्षेत्रातील दिग्गज जसे की अजय पिरामल, दीपक पारेख आणि नादिर गोदरेज उपस्थित राहणार आहेत, तिथे संघाला तरुणांशी संवाद साधण्याची गरज भासणे, हेच सत्ता डळमळीत झाल्याचे लक्षण मानले जात आहे. कॉर्पोरेट जगतालाही आता आपल्या साम्राज्याची काळजी वाटू लागली असून, सत्तेची मुळे खोदून काढणाऱ्या या’GenZ ला शांत करण्यासाठी मदतीचे हात पुढे केले जात आहेत.

निष्कर्ष: सिंहासनाचे भवितव्य सत्ताधाऱ्यांची हनक (दरारा) आता कमी होताना दिसत आहे. पंतप्रधान आणि गृहमंत्री संसदेत येण्यास कचरत आहेत, कारण त्यांना बाहेर धगधगणाऱ्या तरुणाईच्या प्रश्नांची भीती वाटतेय. राहुल गांधी यांनी सिंहासन डोलेगा असा दिलेला इशारा आता केवळ राजकीय घोषणा राहिलेली नाही, तर तो या देशातील वास्तवाचा आरसा ठरत आहे. शिक्षण उद्ध्वस्त करून माफियांच्या हाती सोपवणाऱ्या व्यवस्थेला आता बदलावेच लागेल. जर सत्तेने तरुणांच्या रोजगाराची आणि भविष्याची चिंता केली नाही, तर हे परिवर्तन अटळ आहे. आजची परिस्थिती ही केवळ सत्तापालटाची नांदी नसून, भारतीय राजकारणाच्या परिवर्तनाची सुरुवात आहे.