द्वेषाच्या राजकारणाची सीमा कुठे? समाजामध्ये द्वेष पसरवण्यालाही एक मर्यादा असते. जेव्हा एखादा सामान्य नेता अशी विधाने करतो तेव्हा लोक त्याकडे दुर्लक्ष करतात, परंतु जेव्हा राज्याच्या सर्वोच्च पदावर बसलेली व्यक्ती, आपल्या पदाची प्रतिष्ठा विसरून समाजात तेढ निर्माण करणारी विधाने करते, तेव्हा ते लोकशाहीसाठी घातक ठरते. उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांनी नुकतेच अयोध्येतील हनुमानगढीबाबत एक विधान केले, ज्यानंतर राजकीय वर्तुळात आणि धार्मिक क्षेत्रात मोठा गदारोळ माजला आहे. त्यांनी असा दावा केला की, पूर्वी हनुमानगढीच्या पायऱ्यांवर नमाज पठण केले जात होते. मात्र, या दाव्याला त्यांच्याच पक्षाचे खासदार बृजभूषण शरण सिंह आणि ज्योतिर्मठचे शंकराचार्य यांनी जोरदार प्रत्युत्तर दिले आहे.
योगी आदित्यनाथ यांचा दावा आणि अयोध्येचे परिवर्तन अयोध्येत बोलताना मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ म्हणाले की, आज अयोध्येत लाखो भाविक येतात आणि भारावून जातात. पण हेच ते लोक आहेत ज्यांनी हनुमानगढीच्या पायऱ्यांवर नमाज पठण करण्याचे पाप केले होते. त्यांनी पुढे असेही सांगितले की, त्यांच्या सरकारने अयोध्येला स्वच्छ आणि सुंदर बनवून तिला सनातन धर्माची सांस्कृतिक राजधानी म्हणून पुन्हा प्रस्थापित केले आहे. राम की पैडी, शरयू आरती आणि नवीन घाटांच्या निर्मितीचा उल्लेख करत त्यांनी अयोध्येचा कायापालट केल्याचा दावा केला.
शंकराचार्य आणि बृजभूषण सिंह यांनी दाखवला आरसा योगींच्या या विधानावर सर्वात आधी ज्योतिर्मठचे शंकराचार्य स्वामी अविमुक्तेश्वरानंद सरस्वती यांनी आक्षेप घेतला. त्यांनी ट्विटरवर स्पष्टपणे विचारले की, मुख्यमंत्री महोदय, २७ वर्षांपूर्वीच्या घटनेला चुकीच्या पद्धतीने सादर करणे हा गुन्हा आहे. हनुमानगढीच्या पायऱ्यांवर कधीही नमाज पठण केले जात नव्हते.
यानंतर भाजपचे वजनदार नेते बृजभूषण शरण सिंह यांनी योगींच्या दाव्याची हवाच काढून टाकली. त्यांनी सांगितले की, हनुमानगढीवर नमाज पठण झाल्याचे म्हणणे अत्यंत चुकीचे आहे. लोकांना हे माहित असायला हवे की हनुमानगढीचे निर्माणच एका मुस्लिमाने केले होते आणि तिथल्या शिलालेखावर तसे कोरलेले आहे. बृजभूषण सिंह यांनी स्पष्ट केले की, हनुमानगढीच्या पायऱ्यांवर नमाज पठण झाल्याची गोष्ट पूर्णपणे निराधार आहे.
हनुमानगढीचा खरा इतिहास: एका नवाबाची श्रद्धा हनुमानगढीच्या निर्मितीमागील कथा ही हिंदू-मुस्लिम सौहार्दाचे एक उत्तम उदाहरण आहे. १८ व्या शतकात अवधचा नवाब मन्सूर अली खान यांचा मुलगा गंभीर आजारी पडला होता. अनेक नामांकित वैद्य आणि हकीमांनी उपचार करूनही त्याच्या प्रकृतीत सुधारणा होत नव्हती. शेवटी, नवाबाला हनुमान भक्त बाबा अभय रामदास जी यांच्याबद्दल समजले, जे त्यावेळी अयोध्येत आपल्या तपश्चर्येसाठी प्रसिद्ध होते.
नवाब जेव्हा बाबांना भेटायला गेले, तेव्हा बाबांनी त्यांना हनुमानजींची आराधना करण्यास सांगितले. बाबांच्या प्रार्थनेमुळे नवाबाचा मुलगा पूर्णपणे बरा झाला. या चमत्काराने भारावून गेलेल्या नवाबाने कृतज्ञता म्हणून हनुमानगढी मंदिर उभारण्याचा निर्णय घेतला. नवाब मन्सूर अली खान यांनी केवळ मंदिराच्या बांधकामात मदतच केली नाही, तर मंदिराच्या देखभालीसाठी आणि धार्मिक कामांसाठी सुमारे ५२ बिघे जमीन दान दिली. आजही अयोध्येतील निर्वाणी आखाड्याचे महंत ही कथा श्रद्धेने सांगतात आणि तिथला शिलालेख या इतिहासाची साक्ष देतो.
पायऱ्यांवर नमाज: एक तांत्रिक विसंगती अशोक वानखेडे या संदर्भात एक महत्त्वाचा प्रश्न उपस्थित करतात. हनुमानगढीवर जाण्यासाठी खूप लांब आणि अरुंद पायऱ्या आहेत. नमाज पठण करण्यासाठी एका विशिष्ट जागेची आणि पद्धतीची आवश्यकता असते. अशा पायऱ्यांवर उभं राहून किंवा वाकून नमाज कशी पठण केली जाऊ शकते? हे विधान केवळ धार्मिक ध्रुवीकरण करण्यासाठी केले गेल्याचा आरोप त्यांनी केला आहे. योगी आदित्यनाथ यांना कदाचित नमाज कशी पठण केली जाते याचे ज्ञान नसावे, असा टोलाही त्यांनी लगावला.
भ्रष्टाचारावरून लक्ष हटवण्याचा प्रयत्न? अयोध्येत राम मंदिराच्या नावाने गोळा केलेल्या दानात मोठ्या प्रमाणावर भ्रष्टाचार झाल्याचे आरोप वारंवार होत आहेत. राम मंदिर ट्रस्टच्या जमीन व्यवहारात झालेल्या घोटाळ्यांवरून लोकांचे लक्ष दुसरीकडे वळवण्यासाठी नमाज सारखे नवे मुद्दे उपस्थित केले जात आहेत, असे वानखेडे यांचे म्हणणे आहे. जिल्हाधिकारी आणि सरकारी यंत्रणा या ट्रस्टवर असताना जमिनींच्या व्यवहारात हेराफेरी कशी झाली, हा प्रश्न आजही अनुत्तरित आहे. बृजभूषण सिंह यांनी राम मंदिरापेक्षा हनुमानगढीवर आपली अधिक श्रद्धा असल्याचे सांगत, चुकीच्या गोष्टींना विरोध केला आहे.
निष्कर्ष: गंगा-जमुना तहजीब धोक्यात? अयोध्येचा इतिहास हा सहिष्णुतेचा आणि एकत्र राहण्याचा इतिहास आहे. जेव्हा एखादा मुख्यमंत्री एका विशिष्ट धर्माविरुद्ध विष ओकण्याचा प्रयत्न करतो, तेव्हा तो या मातीचा गंगा-जमुना संस्कृतीचा वारसा धोक्यात आणतो. मात्र, आजही समाजात असे लोक जिवंत आहेत जे सत्तेसमोर सत्य बोलण्याचे धाडस ठेवतात आणि खोट्या दाव्यांचा पर्दाफाश करतात. हनुमानगढी हे केवळ एक मंदिर नसून ते हिंदू आणि मुस्लिमांच्या एकत्रित इतिहासाचे प्रतीक आहे. श्रद्धेच्या नावावर राजकारण करणाऱ्यांनी हे लक्षात ठेवणे गरजेचे आहे की, अयोध्येची खरी ओळख ही द्वेषात नसून बाबा अभय रामदास आणि नवाबाच्या त्या निस्वार्थ भक्तीमध्ये आहे.
